Cellen (ABS)

• Biologie
• Middelbare school
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon weg
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Chromebook, JdW-map, etui.
• Ingelogd op LessonUp
• Schrift open.

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Overzicht Periode 2

• Thema 2: Voortplanting en seksualiteit + cellen 
• Benodigde lesmaterialen: Boek 3B, boek creatief met biologie.

En in week 11/12 TOETSWEEK!

Week 50	Week 51	Week 52/1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9/10
Bekijken van de toets	4.1 Geslachtsorgnanen	Kerst-vakantie	4.2 Hormonen geslachtskenmerken	4.3 Zaadcellen/eicellen en menstruatiecyclus	4.4 Zwanger worden	SO	4.5 seksualiteit	4.6 Grenzen en veilige seks	Voorjaarsvakantie	Cellen + Herhaling

Hoe heet het deel van het vrouwelijk voortplantingsstelsel waar de eicellen liggen opgeslagen?

1. eileider
2. baarmoeder
3. vagina
4. eierstok

Waar worden zaadcellen geproduceerd?

Waar worden zaadcellen opgeslagen?

Wat is groter: eicel of zaadcel?

1. Eicel
2. Zaadcel

Cellen

mitose en meiose

           Leerdoelen

1. R: Je moet weten dat er 46 chromosomen in een menselijk lichaamscel zit en 23 chromosomen in een geslachtscel.
2. T1: Je moet weten wat normale celdeling (mitose) is en het proces kunnen beschrijven
3. R: je moet kunnen verklaren waarom mitose nodig is

Lees de leerdoelen. en noteer de belangrijkste 

1. T1: Je moet weten wat reductiedeling (meiose) is en het proces kunnen beschrijven

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

A) Waar bestaan wij uit? B) Waar bestaan organen uit?

Cellen en kern

Waar bestaat het menselijk lichaam uit?

En waar bestaat dat cel uit?

Je oog bevat een gedeelte iris. Die is gekleurd. De kleur is ontstaan door een pigment die aangemaakt wordt. Wat bepaald of jij blauwe of bruine ogen hebt?

Verschillende typen lichaamscellen

In je lichaam zit ongeveer 30 tot 37 biljoen cellen (lichaamscellen). Geef drie reden waarom deze cellen moeten delen

Mitose (normale celdeling) nodig omdat

1. Vervanging oude (dode) cellen
2. Herstel van beschadigde cellen
3. Groei

plantaardig cel en dierlijk cel

Menselijk lichaamscel heeft 46 chromosomen

Karyogram

R: Je moet weten dat er 46 chromosomen in een menselijk lichaamscel zit en 23 chromosomen in een geslachtscel.

Op chromosoom 15 zit de OCA2-gen die de oogkleur bepaalt. Dat ge  is actief in de IRIS-cellen om bijvoorbeeld bruin of blauw pigment te maken.

Waarom deelden cellen ook alweer?

Vorming van nieuwe lichaamscellen door middel van gewone celdeling (mitose) schematisch

Celdeling: groei en herstel van dode of kapotte
                    cellen.

Als een cel moet vermenigvuldigen? wat betekent dat voor de 46 chromosomen in de celkern? Wat moet daarmee gebeuren?

Mitose. dochtercel cel identiek aan moedercel

De gewone celdeling--> Mitose

1        2       3       4       5

Stap 1: kopiëren van de chromosomen

Stap 2: spiraliseren van de DNA-ketens, chromosomen                  worden korter en dikker (zichtbaar)

Stap 3, 4 en 5: kerndeling 
Stap 5 en 6: Ontstaan celmembraan om elke
                       dochtercel heen.

T1: Je moet weten wat normale celdeling (mitose) is en het proces kunnen beschrijven

Nu met fasen

Interfase = cel groeit, DNA verdubbelt, twee identieke chromatiden

Profase = chromosomen worden zichtbaar, kernmembraan verdwijnt, er ontstaan trekdraden

Metafase = chromosomen liggen in het midden van de cel aan trekdraden richting de polen van de cel

Anafase = de twee chromatiden van elk cel worden uit elkaar getrokken.

Telofase = er ontstaan twee kernen, chromosomen worden weer 

dunnen draden, kernmembraan komt terug

Ik Pak Mijn Apple Telefoon

Reductiedeling (meiose)

Startopdracht meiose

Mitose

• zelfde aantal chromosomen in moedercel en dochtercellen
• 2 dochtercellen
• Dochtercellen identiek aan moedercel, genetisch zelfde
• celkern is diploid (2n)
• voor groei, herstel en vervanging

Meiose

• aantal chromosomen worden gehalveerd in dochtercellen
• 4 dochtercellen
• Dochtercellen niet identiek aan moedercel
• celkern is haploid (n)
• voor voortplannting

Reductiedeling (meiose)

Startopdracht meiose

Waar komt meiose voor? geslachtscellen, dus zaadcellen en eicellen. 

Niet in lichaamscellen

Diploid en haploid

Diploïd en haploïd

Lichaamscellen hebben 23 paren en zijn dus diploïd

Geslachtscellen hebben geen paren en zijn dus haploïd

Meiose (reductiedeling)

Aantal chromosomen bij de bevruchting

www.bioplek.org

Mitose

• zelfde aantal chromosomen in moedercel en dochtercellen
• 2 dochtercellen
• Dochtercellen identiek aan moedercel, genetisch zelfde
• celkern is diploid (2n)
• voor groei, herstel en vervanging

Meiose

• aantal chromosomen worden gehalveerd in dochtercellen
• 4 dochtercellen
• Dochtercellen niet identiek aan moedercel
• celkern is haploid (n)
• voor voortplannting

Meiose of mitose?

1. meiose
2. mitose
3. beide kan

Ze je in de afbeelding hiernaast de meiose of mitose?

Ze je in de afbeelding hiernaast de meiose of mitose?

1. Meiose
2. Mitose
3. Beiden
4. Niet te zeggen

Wat is een ander woord voor normale celdeling?

Wat is een een ander woord voor meiose?

Na een normale celdeling bevat een dochtercel

1. evenveel chromosomen
2. meer chromosomen
3. minder chromosomen

na een gewone celdeling bevat de dochtercel

1. andere erfelijke informatie dan moedercel
2. zelfde erfelijke informatie als moedercel

           Leerdoelen

1. R: Je moet weten dat er 46 chromosomen in een lichaamscel zit en 23 chromosomen in een geslachtscel.
2. T1: Je moet weten wat normale celdeling (mitose) is en het proces kunnen beschrijven
3. R: je moet kunnen verklaren waarom mitose nodig is
4. T1: Je moet weten wat reductiedeling (meiose) is en het proces kunnen beschrijve

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

           Aan de slag

Huiswerk: 

Leren 4.5 maken blz 50 opgaven 1, 2, 3

Leren 4.6 maken blz 62 opgaven 1, 2, 3, 4 en 5

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen

           Afsluiting

Volgende week:

SO

Herhaling

Checklist:

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

           Begrippen
           uit deze les

• 
  
• ...