Dansen: menuet, mars en wals (Muziek havo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Muziek
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Examentraining dansen: de dans herkennen, de maat tellen en dansen vergelijken, met zes vragen waarvan drie luistervragen, een stappenplan en tips.

VAKTHEORIE · DANSEN

EXAMENTRAINING

Dansen: menuet, mars en wals: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Wilhelm Gause / Wikimedia Commons, publiek domein

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan bij een luisterfragment de dans herkennen aan de maat en het karakter.

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

ZO PAK JE EEN EXAMENVRAAG AAN

• 1. Luister: is de muziek om op te lopen, te draaien of statig te schrijden?

• 2. Tel mee: tel je één-twee of één-twee-drie?

• 3. Let op het karakter: is het statig, stevig of zwierig?

• 4. Kies: tweedelig en regelmatig is een mars, driedelig en statig een menuet, driedelig en zwierig een wals.

Wolfgang Amadeus Mozart, portret door Barbara Krafft (1819)

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

VRAAGTYPE 1: DE DANS HERKENNEN

• Je hoort een fragment en benoemt de dans of zegt wat erbij past.

• Tel mee en luister naar het karakter.

Image credit: Barbara Krafft / Wikimedia Commons, publiek domein

Video: Haydn: Symfonie nr. 104, derde deel, Menuet, Norwegian Chamber Orchestra (kanaal: Norwegian Chamber Orchestra). Wat hoor je? Een kamerorkest speelt het derde deel van een klassieke symfonie: een stevig, vlot menuet in een driedelige maat met veel nadruk op de eerste tel. Goede antwoord: een menuet. Wie wals kiest, hoort de driedelige maat maar mist dat dit een deel van een symfonie is en dat de pas stijf en netjes blijft.

Welke dans hoor je in dit fragment?

A

Een mars

B

Een polka

C

Een gigue

D

Een menuet

Het fragment is driedelig, stevig en netjes: een menuet uit het derde deel van een symfonie. Wie mars kiest, telt twee in plaats van drie.

Video: Johann Strauss I: Radetzky-Marsch, The President's Own United States Marine Band (kanaal: United States Marine Band). Wat hoor je? Een harmonieorkest speelt een vrolijke mars met een vaste, regelmatige pas: één-twee, één-twee. Goede antwoord: de regelmatige, tweedelige maat maakt het geschikt om op te lopen.

Wat maakt dit fragment geschikt om op te lopen?

A

De regelmatige, tweedelige maat

B

Het langzame, sierlijke tempo

C

De driedelige maat met zwaar-licht-licht

D

De vele wisselende tempo's

Een mars is tweedelig en regelmatig. Wie het driedelige patroon kiest, verwart de mars met de wals.

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

VRAAGTYPE 2: DE MAAT TELLEN

• Je telt mee en bepaalt of het tweedelig of driedelig is.

• Een driedelige maat telt één-twee-drie, een tweedelige maat telt één-twee.

Video: Brahms: Wals in As, op. 39 nr. 15, Hélène Grimaud, piano (kanaal: Hélène Grimaud - Topic). Wat hoor je? Een pianosolo met een zangerige melodie in een driedelige maat. Tel mee: één-twee-drie, één-twee-drie, met in de linkerhand een zwaar-licht-licht patroon. Goede antwoord: je telt één-twee-drie, het is een wals.

Hoe tel je mee bij dit fragment?

Goed: één-twee-drie, één-twee-drie (driedelig, het is een wals). Verwachte fout: één-twee tellen omdat de melodie rustig loopt.

Je telt één-twee-drie bij vlotte, zwierige draaimuziek. Welke dans is dit?

A

Een mars

B

Een menuet

C

Een wals

D

Een polka

Driedelig, vlot en zwierig is een wals. Het menuet is ook driedelig, maar klinkt statiger en past niet bij draaien.

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

VRAAGTYPE 3: DANSEN VERGELIJKEN

• Je vergelijkt twee dansen op maat en karakter.

• Noem steeds eerst de maat en dan het karakter.

Wat is het belangrijkste verschil tussen een mars en een wals?

A

Een mars is driedelig, een wals is tweedelig

B

Een mars wordt gezongen, een wals alleen gespeeld

C

Een mars is tweedelig, een wals is driedelig

D

Een mars is altijd langzaam, een wals altijd snel

De maat is het verschil: een mars telt twee, een wals drie. Tempo en zang zijn geen kenmerk van het onderscheid.

Noem een verschil tussen menuet en wals.

Goed: het menuet is statiger en sierlijker, de wals vlotter en zwieriger (beide zijn driedelig). Verwachte fout: zeggen dat de ene tweedelig is.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

De dans herkennen

2

De maat tellen

3

Dansen vergelijken

4

Menuet en wals uit elkaar houden

Bespreek de uitslag en laat leerlingen die twijfelen eerst de maat tellen en dan pas het karakter beoordelen.

♪ VAKTHEORIE · DANSEN

TIPS VOOR OP HET EXAMEN

• Tel altijd eerst mee: twee tellen is een mars, drie tellen is een menuet of een wals.

• Als het driedelig is, luister je naar het karakter: statig is een menuet, zwierig en vlot is een wals.

• Een menuet in een symfonie is het derde deel: je luistert er alleen naar.

• Gebruik de begrippen uit de syllabus: menuet, mars en wals.