Het zorgplan: doelen en interventies (Mbo-Verpleegkundige mbo niveau 4, les 4)

K L I N I S C H E B L I K

M B O - V E R P L E E G K U N D I G E   ·   N I V E A U 4

Het zorgplan: doelen en interventies

Een diagnose alleen helpt niemand. Pas met een goed doel en passende interventies verandert er iets. Je maakt een zorgplan samen met de zorgvrager, en je stelt het bij als het nodig is.

Les 4  ·  Stelt het zorgplan op en bij

1 / 17
next
Slide 1: Slide
New lesson editorZorg en welzijnMBOStudiejaar 1-3

This lesson contains 17 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Introduction

Studenten Mbo-Verpleegkundige leren van een verpleegkundige diagnose een zorgplan te maken: ze formuleren SMART-doelen vanuit de zorgvrager, kiezen interventies die passen bij de oorzaak en de eigen regie versterken, en evalueren en stellen het plan bij. Mbo niveau 4, werkproces B1-K1-W2, ongeveer 40 minuten.

Items in this lesson

K L I N I S C H E B L I K

M B O - V E R P L E E G K U N D I G E   ·   N I V E A U 4

Het zorgplan: doelen en interventies

Een diagnose alleen helpt niemand. Pas met een goed doel en passende interventies verandert er iets. Je maakt een zorgplan samen met de zorgvrager, en je stelt het bij als het nodig is.

Les 4  ·  Stelt het zorgplan op en bij

Over deze les: les 4 van de serie Klinische blik, beroepslessen voor de opleiding Mbo-Verpleegkundige (mbo niveau 4), ongeveer 40 minuten. Studenten leren hoe ze van een verpleegkundige diagnose naar een zorgplan komen: ze formuleren SMART-doelen vanuit de zorgvrager, kiezen interventies die passen bij de oorzaak en bij de wensen van de zorgvrager, en evalueren en stellen het zorgplan bij.

Koppeling: kwalificatiedossier Verzorging en verpleging (crebo 23453, geldig vanaf 1 augustus 2026), kwalificatie Mbo-Verpleegkundige (crebo 27145). Kerntaak B1-K1 Biedt zorg, ondersteuning en begeleiding, werkproces B1-K1-W2 Stelt het zorgplan op en/of bij. Leerresultaat uit de body of knowledge van de MBO Raad, aanvulling Mbo-Verpleegkundige: creëert een zorgplan voor de zorgvrager. De body of knowledge noemt als onderwerpen onder meer het zorgplan opstellen met betrokkenen, dus zorgverleners, zorgvrager en naasten, en de classificaties NIC en NOC.

Foto: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 4

Na deze les:

1

Je kan een verpleegkundig doel SMART formuleren dat past bij een diagnose.

2

Je kan interventies kiezen die passen bij de oorzaak van het probleem en bij de wensen van de zorgvrager.

3

Je kan uitleggen hoe je het zorgplan samen met de zorgvrager evalueert en bijstelt.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 4

Mevrouw Sewdien herstelt thuis van een voetoperatie. Wie bepaalt de doelen in haar zorgplan?

1

De verpleegkundige

2

De arts

3

Mevrouw Sewdien zelf

4

Mevrouw Sewdien en de verpleegkundige samen

Startvraag: laat studenten kiezen en een paar keuzes toelichten. De verpleegkundige heeft de vakkennis, maar mevrouw Sewdien weet wat zij belangrijk vindt en wat haalbaar is in haar leven. Daarom stel je doelen samen op. Kom aan het eind van de les terug op deze vraag.

K E R N B E G R I P

LES 4

K E R N B E G R I P

Zorgplan

Het plan waarin je samen met de zorgvrager vastlegt welke problemen er zijn, welke doelen jullie willen bereiken en welke zorg daarvoor nodig is. Het zorgplan is onderdeel van het zorgdossier. Je evalueert het geregeld en stelt het bij.

Kernbegrip: in de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg heet het zorgplan vaak zorgleefplan, omdat het ook gaat over hoe iemand wil leven. Voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg geldt: het zorgplan is er uiterlijk zes weken nadat de zorg is gestart, en de zorgaanbieder bespreekt het minstens twee keer per jaar met de zorgvrager of diens vertegenwoordiger. Andere sectoren hebben eigen afspraken. Volg de afspraken van je organisatie.

V A N D I A G N O S E N A A R D O E L

LES 4

Wat wil je bereiken?

In les 3 schreef je een diagnose met de PES-structuur. Nu bepaal je samen met de zorgvrager een doel. Een doel beschrijft het resultaat bij de zorgvrager: wat kan, doet of voelt die straks? Het doel hangt samen met de P, het probleem. De interventies richten zich op de E, de oorzaak.

Uitleg: een veelgemaakte fout is een doel schrijven als taak van de verpleegkundige, zoals 'helpen bij het wassen'. Dat is een interventie. Een doel gaat over de zorgvrager: 'mevrouw wast zelf haar bovenlichaam'. Vraag de zorgvrager wat zij wil bereiken. Een doel dat de zorgvrager zelf belangrijk vindt, werkt beter: zij zet zich er dan voor in. In sommige organisaties beschrijf je doelen met de classificatie NOC en interventies met NIC. De body of knowledge noemt beide.

Foto: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: Direct Media (StockSnap), CC0

V R A A G

LES 4

Meneer Van Dijk revalideert na een beroerte. Welk doel is geformuleerd vanuit de zorgvrager?

A

De verpleegkundige helpt bij het wassen

B

Meneer Van Dijk loopt zelf naar het toilet

C

Het team mobiliseert hem twee keer per dag

D

De fysiotherapeut oefent het traplopen

Antwoord: B. Dit doel beschrijft wat meneer Van Dijk zelf bereikt. De andere drie beschrijven wat een zorgverlener doet: dat zijn interventies. Mobiliseren betekent: iemand helpen om in beweging te komen, bijvoorbeeld uit bed en lopen.

S M A R T

LES 4

Een doel dat je kunt meten

Een goed doel is SMART:

  • Specifiek: wat precies?

  • Meetbaar: waaraan zie je dat het bereikt is?

  • Acceptabel: wil de zorgvrager dit?

  • Realistisch: is het haalbaar?

  • Tijdgebonden: wanneer?

Voorbeeld: over twee weken loopt mevrouw Sewdien met haar rollator tien minuten buiten.

Uitleg: de A van acceptabel is in de zorg extra belangrijk. Een doel dat de zorgvrager niet wil, haalt ze meestal ook niet. Bij de T spreek je ook af wanneer je evalueert. Laat studenten het voorbeeld langs de vijf letters halen: specifiek is lopen met de rollator buiten, meetbaar is tien minuten, acceptabel omdat mevrouw Sewdien weer naar buiten wil, realistisch na de operatie, tijdgebonden met twee weken.

V R A A G

LES 4

Mevrouw Sewdien herstelt van een voetoperatie. Welk doel is het meest SMART?

A

Over een tijdje voelt ze zich beter

B

Ze eet vanaf nu gezonder en meer

C

Ze heeft minder pijn aan haar voet

D

Over twee weken loopt ze tien minuten

Antwoord: D. Dit doel is specifiek, meetbaar met tien minuten en tijdgebonden met twee weken. A is niet meetbaar en niet tijdgebonden. B is niet meetbaar, en 'vanaf nu' geeft geen moment om te evalueren. C is niet meetbaar en heeft geen termijn. C kun je wel SMART maken, bijvoorbeeld met een pijnscore: over drie dagen geeft ze haar pijn bij het lopen een lagere score dan nu.

I N T E R V E N T I E S

LES 4

Wat ga je doen?

Een interventie is een verpleegkundige handeling of activiteit die bijdraagt aan het doel. Kies interventies die:

  • de oorzaak aanpakken, de E uit de diagnose

  • passen bij de wensen en mogelijkheden van de zorgvrager

  • de eigen regie versterken waar dat kan

  • duidelijk zijn: wie doet wat, wanneer en hoe vaak?

Uitleg: eigen regie betekent dat de zorgvrager zoveel mogelijk zelf beslist en doet. Neem je alles over, dan verliest iemand vaardigheden. Kies daarom liever voor oefenen, ondersteunen en hulpmiddelen dan voor overnemen. Onderbouw je keuze: wat zegt de richtlijn of het protocol van je organisatie, wat is je eigen ervaring en wat wil de zorgvrager? Zo werk je evidence based, dat staat ook in de body of knowledge. Betrek andere professionals, zoals de fysiotherapeut of de ergotherapeut.

C A S U S

LES 4

M E N E E R V A N D I J K , R E V A L I D A T I E

D I A G N O S E

Zelfzorgtekort bij aankleden door verlamde arm

W E N S

'Ik wil me weer zelf aankleden, zoals vroeger.'

D O E L

Meneer Van Dijk gaat beter met aankleden om

I N T E R V E N T I E

Twee keer per dag volledig helpen bij het aankleden

E V A L U A T I E

Niet afgesproken

Klopt dit plan?

Beoordeel het doel en de interventie. Wat klopt er niet? Hoe zou jij het doel SMART maken?

Casus: meneer Van Dijk is 58 en revalideert na een beroerte. Zijn linkerarm is verlamd. Het doel is niet SMART: niet specifiek, niet meetbaar en zonder termijn. De interventie past niet bij zijn wens: volledig helpen neemt zijn eigen regie over, terwijl hij het juist zelf wil leren. En er is geen evaluatie afgesproken. Voorbeeld van een SMART-doel: over vier weken trekt meneer Van Dijk zelf zijn overhemd aan, met een hulpmiddel en zonder hulp van de verpleegkundige.

Hulp voor wie vastloopt: leg het doel naast de vijf letters van SMART, en de interventie naast de wens van meneer Van Dijk.

V R A A G

LES 4

Waarom past 'twee keer per dag volledig helpen bij het aankleden' niet goed bij meneer Van Dijk?

A

Aankleden hoort niet in een zorgplan

B

Het is een taak van de fysiotherapeut

C

Het versterkt zijn eigen regie niet

D

Twee keer per dag is te weinig

Antwoord: C. Meneer Van Dijk wil zich weer zelf aankleden. Door alles over te nemen, leert hij dat niet. Betere interventies: samen oefenen met aankleden, met één hand en met hulpmiddelen, in overleg met de ergotherapeut, en stap voor stap minder helpen. Aankleden hoort wel in het zorgplan, en het is geen taak alleen voor de fysiotherapeut.

E V A L U E R E N

LES 4

Werkt het plan?

Op de afgesproken datum kijk je samen met de zorgvrager: is het doel bereikt? Zo ja, dan stop je of kies je een nieuw doel. Zo nee, dan zoek je uit waarom. Was het doel te hoog, werkte de interventie niet, of is de situatie veranderd? Daarna stel je het zorgplan bij.

Uitleg: tussendoor rapporteer je in het zorgdossier hoe het gaat. Veel organisaties gebruiken daarvoor een vaste structuur, zoals SOAP: subjectief, objectief, analyse en plan. De body of knowledge noemt SOAP en SOEP. Door gestructureerd te rapporteren, kan elke collega de voortgang volgen en zie je bij de evaluatie in één oogopslag wat er gebeurd is. Benadruk: evalueren is geen eindpunt, het is het begin van een nieuwe ronde klinisch redeneren.

O P D R A C H T

LES 4

Verbeter het zorgplan

1

Herschrijf het doel van meneer Van Dijk volgens SMART.

2

Kies twee interventies die bij de oorzaak en zijn wens passen.

3

Schrijf bij elke interventie wie wat doet en hoe vaak.

4

Spreek af wanneer en hoe je evalueert.

7

minute

00

second

in tweetallen

Opdracht: ongeveer 7 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: doel: over vier weken trekt meneer Van Dijk zelf zijn overhemd aan met een hulpmiddel, zonder hulp. Interventies: elke ochtend oefent de verpleegkundige samen met hem het aankleden met één hand, volgens de techniek die de ergotherapeut aanleert, en de verpleegkundige helpt alleen bij de stap die nog niet lukt. Evaluatie: na twee weken een tussenevaluatie met meneer Van Dijk en de ergotherapeut, na vier weken de eindevaluatie. Bespreek een paar antwoorden klassikaal.

Hulp voor wie vastloopt: gebruik het voorbeeld van mevrouw Sewdien op de dia over SMART als sjabloon.

Extra voor snelle studenten: bedenk wat je doet als het doel na vier weken niet bereikt is.

S T E L L I N G

LES 4

De verpleegkundige weet het best welke doelen haalbaar zijn voor een zorgvrager.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. De verpleegkundige weet veel over wat medisch en verpleegkundig haalbaar is. Maar alleen de zorgvrager weet wat zij belangrijk vindt en wat past in haar leven. Een doel is pas acceptabel als de zorgvrager het wil. Sluit af met de startvraag: de doelen van mevrouw Sewdien bepaal je samen met haar.

T E R U G B L I K

LES 4

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Een verpleegkundig doel SMART formuleren dat past bij een diagnose

2

Interventies kiezen die passen bij de oorzaak van het probleem en bij de wensen van de zorgvrager

3

Uitleggen hoe je het zorgplan samen met de zorgvrager evalueert en bijstelt

4

Geen, alle drie lukken me

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

De zieke zorgvrager vroeg herkennen

Soms gaat een zorgvrager ineens achteruit. Volgende les leer je de vroege signalen te zien en op tijd hulp in te schakelen.

  • Je kan uitleggen hoe een vroegsignaleringsscore helpt om achteruitgang op tijd te zien.

  • Je kan metingen, observaties en je niet-pluisgevoel samen wegen.

Volgende les: les 5 van de serie, werkproces B1-K1-W3 Voert zorginterventies en/of begeleidingsactiviteiten uit.

Klik hier

Image credit: LessonUp