Samenwerken in de keten en overdragen (Mbo-Verpleegkundige mbo niveau 4, les 10)

K L I N I S C H E B L I K

M B O - V E R P L E E G K U N D I G E   ·   N I V E A U 4

Samenwerken in de keten en overdragen

Meneer Jacobs gaat morgen naar huis. De fysiotherapeut, de apotheek en de wijkverpleging moeten het weten. Jij zorgt dat er niets tussen wal en schip valt.

Les 10  ·  Werkt samen met andere zorgprofessionals

1 / 18
next
Slide 1: Slide
New lesson editorZorg en welzijnMBOStudiejaar 1-3

This lesson contains 18 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Introduction

Studenten Mbo-Verpleegkundige leren welke bijdrage disciplines en ketenpartners leveren, kiezen tussen consultatie en multidisciplinair overleg en dragen een zorgvrager over met SBARR. Ze beredeneren welke informatie ze met wie mogen delen. Mbo niveau 4, werkproces B1-K2-W2, ongeveer 40 minuten.

Items in this lesson

K L I N I S C H E B L I K

M B O - V E R P L E E G K U N D I G E   ·   N I V E A U 4

Samenwerken in de keten en overdragen

Meneer Jacobs gaat morgen naar huis. De fysiotherapeut, de apotheek en de wijkverpleging moeten het weten. Jij zorgt dat er niets tussen wal en schip valt.

Les 10  ·  Werkt samen met andere zorgprofessionals

Over deze les: les 10 van de serie Klinische blik, beroepslessen voor de opleiding Mbo-Verpleegkundige (mbo niveau 4), ongeveer 40 minuten. Studenten leren welke bijdrage verschillende disciplines en ketenpartners leveren, wanneer ze een consultatie of een multidisciplinair overleg kiezen, hoe ze een overdracht opbouwen met SBARR en welke informatie ze met wie mogen delen.

Koppeling: kwalificatiedossier Verzorging en verpleging (crebo 23453, geldig vanaf 1 augustus 2026), kwalificatie Mbo-Verpleegkundige (crebo 27145). Basisdeel B1-K2 Stemt de zorg en ondersteuning af, werkproces B1-K2-W2 Werkt samen met andere zorgprofessionals. Leerresultaat uit de body of knowledge van de MBO Raad: analyseert welke bijdrage de verschillende disciplines kunnen leveren in relatie tot de gewenste zorg.

Foto: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 10

Na deze les:

1

Je kan uitleggen welke bijdrage verschillende disciplines en ketenpartners leveren aan de zorg.

2

Je kan een overdracht opbouwen met SBARR.

3

Je kan beredeneren welke informatie je bij een overdracht deelt en met wie.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 10

Meneer Jacobs ligt na een heupoperatie in het ziekenhuis en gaat straks naar huis met wijkverpleging. Wanneer begin jij aan de overdracht naar de wijk?

1

Bij de opname

2

Als de ontslagdatum bekend is

3

Op de dag van ontslag

4

Als de wijkverpleging belt

Startvraag: laat studenten kiezen zonder uitleg vooraf en vraag een paar keuzes toe te lichten. Er is geen vaste regel, maar hoe eerder je naar het vervolg kijkt, hoe beter. Al bij de opname verzamel je gegevens over de thuissituatie: woont meneer Jacobs alleen, zijn er trappen, wie helpt hem? Wacht je tot de dag van ontslag, dan is er vaak geen tijd meer om hulpmiddelen of thuiszorg te regelen. Kom aan het eind van de les terug op deze vraag.

K E R N B E G R I P

LES 10

K E R N B E G R I P

Ketenzorg

Zorg waarbij verschillende zorgverleners en organisaties samenwerken rond één zorgvrager. Ze stemmen af wie wat doet en geven informatie aan elkaar door. Zo sluit de zorg aan, ook als de zorgvrager van de ene plek naar de andere gaat.

Kernbegrip: de body of knowledge noemt samenwerking in de keten, de sociale kaart en de verpleegkundige overdracht intramuraal en transmuraal. Intramuraal betekent binnen de muren van één organisatie, bijvoorbeeld van de ene afdeling naar de andere. Transmuraal betekent over de muren heen: van het ziekenhuis naar huis, naar een verpleeghuis of naar revalidatie. Juist op die overgangen gaat informatie het makkelijkst verloren.

W I E D O E T W A T

LES 10

Iedere discipline een eigen bijdrage

Rond één zorgvrager werken vaak veel mensen:

  • de arts stelt de diagnose en kiest de behandeling

  • de fysiotherapeut traint bewegen en lopen

  • de ergotherapeut helpt bij dagelijkse handelingen en hulpmiddelen

  • de diëtist adviseert over voeding

  • de apotheker bewaakt de medicatie

  • de wijkverpleegkundige neemt de zorg thuis over

Jij houdt het overzicht.

Uitleg: de verpleegkundige ziet de zorgvrager het vaakst en houdt het overzicht. Daarom moet je weten op wie je een beroep kunt doen. Daarvoor gebruik je de sociale kaart: het overzicht van organisaties en hulpverleners in de buurt, zoals thuiszorg, maatschappelijk werk, dagbesteding en mantelzorgondersteuning. Noem ook de transferverpleegkundige: in veel ziekenhuizen regelt die de zorg na ontslag. Vraag studenten welke disciplines zij op hun stage tegenkomen.

Extra voor snelle studenten: bedenk voor meneer Jacobs drie disciplines die na zijn ontslag betrokken zijn en wat ieder doet.

Foto: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: Direct Media (StockSnap), CC0

V R A A G

LES 10

Meneer Jacobs is thuis. Hij kan niet zelf in en uit de douche komen. Wie schakel je in voor advies over hulpmiddelen?

A

De diëtist

B

De ergotherapeut

C

De apotheker

D

De huisarts

Antwoord: B. De ergotherapeut helpt mensen om dagelijkse handelingen zoals douchen en aankleden zo zelfstandig mogelijk te doen, bijvoorbeeld met een douchestoel of beugels. De fysiotherapeut traint het lopen, maar adviseert minder over hulpmiddelen in huis. De diëtist en de apotheker gaan over voeding en medicatie. De huisarts verwijst wel, maar is niet de deskundige op dit gebied.

O V E R L E G V O R M E N

LES 10

Advies vragen of samen overleggen?

Consultatie

  • Je vraagt één deskundige om advies

  • Over een duidelijke vraag

  • Jij blijft verantwoordelijk voor de zorg

  • Bijvoorbeeld: de wondverpleegkundige

Multidisciplinair overleg

  • Het MDO: meerdere disciplines om tafel

  • Bij een complexe situatie

  • Samen afspraken maken

  • Zorgvrager of naaste praat mee

Uitleg: de body of knowledge noemt consultatie, interdisciplinair overleg en het MDO, het multidisciplinair overleg. Bij een consultatie vraag je een deskundige mee te kijken naar één vraag, bijvoorbeeld hoe je een moeilijke wond verzorgt. Bij een MDO komen meerdere disciplines samen om de zorg als geheel af te stemmen. Laat de zorgvrager of een naastbetrokkene meepraten: het gaat om zijn of haar doelen. De verpleegkundige bereidt vaak voor: welke vragen liggen er, wat zijn de observaties?

V R A A G

LES 10

Mevrouw Çelik woont in een verpleeghuis. Ze valt vaak, eet slecht en is somber. De fysiotherapeut, de diëtist en de arts zijn betrokken. Wat past het best?

A

Een consultatie bij de fysiotherapeut

B

Wachten tot de evaluatie over drie maanden

C

Een MDO met alle betrokkenen en haar zoon

D

Zelf een nieuw zorgplan voor haar opstellen

Antwoord: C. Mevrouw Çelik heeft meerdere problemen die met elkaar te maken kunnen hebben: wie somber is, eet vaak minder, en wie slecht eet, wordt zwakker en valt sneller. Dat vraagt om overleg tussen alle disciplines, samen met haar zoon. Een consultatie gaat over één vraag. Wachten is onveilig, want ze valt nu. Een zorgplan zonder de andere disciplines mist hun deskundigheid.

O V E R D R A G E N M E T S B A R R

LES 10

Een overdracht in vijf stappen

Met SBARR draag je kort en volledig over:

  • S, situatie: wie is de zorgvrager en wat speelt er nu?

  • B, achtergrond: wat is belangrijk uit de voorgeschiedenis?

  • A, beoordeling: wat denk jij dat er aan de hand is?

  • R, aanbeveling: wat vraag of adviseer je?

  • R, herhalen: de ontvanger herhaalt de afspraak.

Uitleg: SBAR komt uit het Engels: situation, background, assessment, recommendation. De body of knowledge noemt SBARR: de tweede R staat voor het herhalen van de afspraak, zodat je weet dat de ander het goed heeft begrepen. Je gebruikt SBARR bij een telefoontje naar de arts, maar ook bij een overdracht naar een andere afdeling of naar de wijkverpleging. De A vraagt lef: je geeft je eigen klinische oordeel. Op niveau 4 wordt dat van je verwacht. Leg vast wat je hebt overgedragen in het zorgdossier.

Z E T O P V O L G O R D E

LES 10

Je belt de wijkverpleegkundige over meneer Huisman. Zet de zinnen in de volgorde van SBARR.

1

Meneer Huisman gaat vandaag naar huis na een longontsteking.

2

Ik denk dat hij thuis snel benauwd raakt bij inspanning.

3

Ik vraag u morgen een eerste bezoek af te leggen.

4

Hij heeft COPD en woont alleen.

5

De wijkverpleegkundige: 'Ik kom dus morgenochtend langs.'

Volgorde: S situatie, B achtergrond, A beoordeling, R aanbeveling, R herhalen. Vraag na afloop: waarom zet je de achtergrond niet aan het begin? Antwoord: de ontvanger moet eerst weten waarom je belt. Daarna helpt de achtergrond om jouw beoordeling te begrijpen.

C A S U S

LES 10

M E N E E R H U I S M A N , 7 7 , O N T S L A G

O P N A M E

Vijf dagen, longontsteking, nu zonder koorts

A D E M E N

Kortademig na tien meter lopen

M E D I C A T I E

Nieuwe inhalator, gebruikt die nog onhandig

T H U I S

Woont alleen, dochter komt twee keer per week

W E N S

'Ik wil zo snel mogelijk weer zelf koken.'

Wat draag jij over?

Je draagt meneer Huisman over aan de wijkverpleging. Welke gegevens zijn het belangrijkst? Wat is jouw beoordeling?

Casus: laat studenten eerst zelf kiezen. Belangrijk voor de wijk: de kortademigheid bij inspanning, de nieuwe inhalator die hij nog niet goed gebruikt en dat hij grotendeels alleen is. Mogelijke beoordeling: meneer Huisman loopt thuis risico op benauwdheid en op een verkeerd gebruik van zijn inhalator, en kan voorlopig niet alles zelf. Zijn wens om zelf te koken is een goed doel voor de wijkverpleging. Benadruk: een overdracht is geen kopie van het hele dossier, je kiest wat de ontvanger nodig heeft.

Hulp voor wie vastloopt: vraag bij elk gegeven of de wijkverpleegkundige er morgen iets mee moet doen.

V R A A G

LES 10

Welke zin hoort bij de A, de beoordeling, in jouw SBARR over meneer Huisman?

A

Hij is 77 jaar en woont helemaal alleen.

B

Hij gaat vandaag na vijf dagen naar huis.

C

Kunt u morgen in de ochtend langskomen?

D

Ik denk dat hij hulp nodig heeft bij inhaleren.

Antwoord: D. In de A geef je je eigen oordeel: wat denk jij dat er speelt? Dat hij 77 is en alleen woont, hoort bij de B, de achtergrond. Dat hij vandaag naar huis gaat, is de S, de situatie. De vraag om langs te komen is de R, de aanbeveling.

O P D R A C H T

LES 10

Draag telefonisch over

1

Schrijf een SBARR-overdracht over meneer Huisman in steekwoorden.

2

De een is verpleegkundige, de ander wijkverpleegkundige.

3

Bel elkaar met de ruggen naar elkaar toe.

4

Wissel van rol en geef elkaar een tip.

7

minute

00

second

in tweetallen

Opdracht: ongeveer 7 minuten, in tweetallen. Met de ruggen naar elkaar toe lijkt het op een echt telefoongesprek: je kunt niet wijzen of meekijken. Voorbeeldantwoord: S, meneer Huisman, 77, gaat vandaag naar huis na vijf dagen opname voor een longontsteking. B, hij heeft geen koorts meer, woont alleen en zijn dochter komt twee keer per week. A, ik denk dat hij thuis snel benauwd raakt en hulp nodig heeft bij zijn nieuwe inhalator. R, ik vraag u morgen langs te komen, het gebruik van de inhalator te oefenen en te kijken wat hij zelf kan. R, de wijkverpleegkundige herhaalt: ik kom morgenochtend en oefen met de inhalator.

Hulp voor wie vastloopt: gebruik de zinnen van de sorteeropdracht als voorbeeld.

Extra voor snelle studenten: welke informatie geef je ook door aan zijn dochter, en wat vraag je eerst aan meneer Huisman?

I N F O R M A T I E D E L E N

LES 10

Wat mag je met wie delen?

Zonder toestemming

  • Zorgverleners die direct betrokken zijn

  • Alleen wat zij nodig hebben

  • Bijvoorbeeld: de wijkverpleging die overneemt

Alleen met toestemming

  • Familie en andere naasten

  • Zorgverleners die niet betrokken zijn

  • Bijvoorbeeld: een buurvrouw die belt

Uitleg: de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst regelt dit in het Burgerlijk Wetboek, boek 7, artikel 457. De hoofdregel: je geeft geen informatie over een zorgvrager aan anderen zonder zijn of haar toestemming. Zorgverleners die rechtstreeks betrokken zijn bij de zorg, tellen niet als anderen, maar alleen voor zover zij de informatie nodig hebben voor hun werk. Voor een wettelijk vertegenwoordiger gelden eigen regels. Ook de beroepscode vraagt om rekening te houden met het beroepsgeheim en de privacywetgeving. Bespreek daarom met meneer Huisman wat zijn dochter mag weten. Volg de afspraken van je organisatie, bijvoorbeeld over de digitale overdracht: V&VN is eigenaar van eOverdracht, de landelijke standaard voor de verpleegkundige overdracht.

S T E L L I N G

LES 10

Een overdracht is klaar zodra je het overdrachtsformulier hebt verstuurd.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. Een overdracht is pas klaar als de ontvanger de informatie heeft en begrijpt. Daarom herhaalt de ontvanger bij SBARR de afspraak, en daarom bel je bij een ingewikkelde situatie liever even na. Sluit af met de startvraag: wanneer begin je aan de overdracht naar de wijk? Eigenlijk al bij de opname, als je gegevens over de thuissituatie verzamelt. De overdracht zelf is het sluitstuk van samenwerken in de keten.

T E R U G B L I K

LES 10

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Uitleggen welke bijdrage verschillende disciplines en ketenpartners leveren aan de zorg

2

Een overdracht opbouwen met SBARR

3

Beredeneren welke informatie je bij een overdracht deelt en met wie

4

Geen, alle drie lukken me

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Collega's coachen en begeleiden

Een nieuwe collega of een student loopt met je mee. Volgende les leer je hoe je collega's begeleidt met een passende stijl en goede feedback.

  • Je kan een begeleidingsstijl kiezen die past bij de bekwaamheid en motivatie van een collega.

  • Je kan feedback en feedforward geven op concreet gedrag.

Volgende les: les 11 van de serie, werkproces P2-K1-W2 Coacht en begeleidt collega's.

Klik hier

Image credit: LessonUp