9.3 Eiwitsynthese

• Biologie / Verzorging
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

9.3 Eiwitsynthese

Begrippen

RNA

mRNA

Transcriptie

Translatie

Genetische code

Codon

tRNA

Eiwitten

Bestaan uit een lange keten van aminozuren.

Er bestaan 20 verschillende soorten aminozuren (Binas)

De code voor de volgorde van aminozuren staat vast in de nucleotidenvolgorde van het RNA (volgorde AUCG). (Binas)

De code voor 1 aminozuur zijn 3 opeenvolgende nucleotiden: codon. 

(zie blz 71)

RNA

DNA kan worden gekopieerd tot RNA --> Transcriptie (overschrijven)

RNA kan de celkern wel uit

Wat zijn de verschillen tussen RNA en DNA?

RNA

RNA (ribonucleïnezuur) bestaat uit één keten nucleotiden:

• A
• U
• C
• G

stap 1: messenger RNA (m-RNA) maken

messenger RNA  is een "boodschappenlijstje"
Let op!       m-RNA bestaat maar uit 1 streng
m-RNA heeft geen thymine maar uracil (BINAS)

Transcriptie

DNA als template gebruiken om pre-mRNA te maken

• RNA-polymerase leest de template streng af en bindt nucleotiden. 
• Hulp nodig van transcriptiefactoren.

Transcriptie

• Transcriptie =vorming van messenger- RNA (mRNA)
• Nodig omdat DNA de celkern niet kan verlaten
• Op plekken waar genen áan'staan
• transcriptie vs replicatie

3 letters mRNA: codon, AUG startcodon, 

Translatie

Tussen transcriptie en translatie:

1. mRNA verlaat de celkern en gaat naar de ribosomen
   
2. Koppeling aan ribosomen
   

Translatie = vertaling van mRNA leidt tot eiwitvorming 

(ketting van aminozuren) aan het oppervlak van de 

ribosomen (buiten de kern)

• Codon: 
• t-RNA: houdt aminozuur vast en bindt deze aan keten
• Aminozuren
  

• De volgorde van nucleotiden van een stuk DNA bepaalt de volgorde van aminozuren die een eiwit zullen vormen.
• RNA is een tijdelijke 'spiegelafdruk' (transcriptie) van dat stuk DNA.
• Dit RNA wordt afgelezen (translatie) door een ribosoom.
• Een triplet van nucleotiden = codon = info voor 1 aminozuur.
  

Translatie van het RNA

start

Drie manieren van voorkomen vorming RNA of eiwitsynthese:

Transcriptie

Translatie

tRNA

• Enkelstrengs RNA-molecuul
• CCA aan 3'-uiteinde kan aminozuur binden
• Drie nucleotiden (onderin) vormen anticodon, binden aan codon mRNA

Even oefenen!

RNA is DNA met een andere

1. suiker
2. fosfaatgroep
3. stikstofbase
4. alle drie anders

Waar aan kan je een RNA sequentie herkennen?

1. Aanwezigheid van Adenine
2. Aanwezigheid van Cytosine
3. Aanwezigheid van Thymine
4. Aanwezigheid van Uracil

Welk enzym is betrokken bij DNA-transcriptie?

1. Ligase
2. Helicase
3. RNA-polymerase
4. DNA-polymerase

Hoeveel verschillende codons zijn er?

1. 3
2. 4
3. 20
4. 64

Transcriptie vindt plaatst in:

1. celkern
2. Golgi apparaat
3. ribosoom
4. endoplasmatisch reticulum

Translatie is het proces waarbij ... wordt omgezet naar ... :

1. DNA -> mRNA
2. mRNA -> Eiwit
3. mRNA -> DNA
4. Eiwit -> mRNA

DNA

Hoe werkt de eiwitsynthese?

RNA

eiwit

ribosoom

transcriptie

translatie

sleep de termen naar de juiste plaats in de afbeelding

DNA

eiwit

aminozuur

ribosoom

mRNA

codon

Wat is transcriptie

1. Het verdubbelen van DNA.
2. Het maken van een RNA kopie van DNA.
3. Het maken van een DNA kopie van RNA.
4. Het verdubbelen van RNA

Het proces waarbij RNA word afgeschreven van DNA heet:

1. Transcriptie
2. Translatie
3. Replicatie
4. Synthese

Voor welk aminozuur bevat het codon ACG de code?

1. serine
2. cysteïne
3. tryptofaan
4. threonine

Bouwstenen

Molecuul

Eiwit

RNA

DNA

Nucleotiden ATGC

Nucleotiden AUGC

Aminozuren

Wat is de functie van de ribosomen bij de translatie?

1. Het vertalen van RNA naar een aminozuurketen
2. Het vertalen van RNA naar DNA
3. Het vertalen van DNA naar RNA
4. Het vertalen van een aminozuurketen naar DNA

Wat begrijp ik al van deze basisstof?

Wat vind ik nog moeilijk van deze bassistof?

Wat ga ik doen om de stof nog beter te begrijpen/eigen te maken?