Ethiek - les 6 - Deugdenethiek

• Godsdienst
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Les 7: Deugdenethiek

Welkom allemaal!

Laptop dicht op tafel

Dagopening

• Schermtijd?
• Gevolgen? 
• Gelukkiger? Verdoving?
• Afleiding:  Bijbel --> het volk Israël had aandacht voor afgoden: glitter en gemak
• Niet letterlijk een gouden beeld
• Minder tijd online?

Deze les

Terugblik beginselethiek

Uitleg deugdethiek

Aan de slag opdrachten Reader / PO

Andere landen

Pia: Lessen godsdienst / ethiek in Oostenrijk

Terugblik beginselethiek

Wat: Lees bladzijde 16 en 17 (beginselethiek)

Waarom: Herhaling, want 2 weken geleden

Hoe: Individueel en stil

Hulp: Eventueel docent

Tijd: +/- 10 minuten

Klaar: Check deugdethiek

Terugblik beginselethiek

Probeer antwoord te geven op de volgende vragen:

1. De ideeën van wie staan centraal in de beginselethiek?
2. En wat staat er centraal? Voorbeeld?
3. Wat is een andere naam voor beginselethiek?
4. Wat is het onderscheid tussen neiging en plichtsbesef?
5. Wat moet je volgens Kant doen als je twijfelt?
6. Klaar met bovenstaande? Vergelijk met je buurman/-vrouw

Terugblik vorige les

• De ideeën van wie staan centraal in de beginselethiek? 
• Kant
• En wat staat er centraal? Voorbeeld?
• (Begin)waarden als eerlijkheid/rechtvaardigheid
• Andere naam voor beginselethiek? 
• Plichtsethiek (Je hebt de plicht om het goede te doen)
• Onderscheid tussen neiging en plichtsbesef
• Neiging (ook) eigen gewin, plichtsbesef ook wanneer het jou (helemaal) niet uitkomt
• Wat moet je doen als je twijfelt? 
• Algemene regel van maken, als iedereen zo zou handelen dan ....

Deugden

Waar denk je aan bij het woord deugd?

Overleg en schrijf op!

Iemand wel eens van gehoord?

Deugden

Deugden zijn die kwaliteiten die een mens tot een goed mens maken.

De oude Grieken (o.a. Aristotelis) spraken over vier deugden: 

• wijsheid
• dapperheid (moed)
• matigheid
• rechtvaardigheid.

Gulden middenweg

Maar niet teveel én niet te weinig = Gulden middenweg

Opdracht: wat gebeurt er als je teveel of te weinig hebt van

1. wijsheid

2. moed

3. matigheid

4. rechtvaardigheid

                  Teveel

Wijsheid: ...........

Moed: ................

Matigheid: ................

Rechtvaardigheid: ................

                    Te weinig

Wijsheid: ....................

Moed: ....................

Matigheid: ....................

Rechtvaardigheid: ...............

Niet teveel

Wijsheid: overanalyseren

Moed: roekeloos

Matigheid: vreugdeloos

Rechtvaardigheid: inflexibel

Maar ook niet te weinig

Wijsheid: ondoordacht

Moed: laf

Matigheid: losbandigheid

Rechtvaardigheid: onrecht

Goed mens = goed handelen

Het gaat bij deugdenethiek niet om bepaalde doelen en ook niet om allerlei dwingende gedragsregels. De deugdethiek geeft alleen richting, zonder precies te zeggen: dit moet je doen! Dat moet een goed/verstandig mens inzien in die situatie.

Deugdenethiek: ‘wat voor een mens wil ik zijn?’ of: ‘wat maakt iemand tot een goed mens?’ Als mensen zelf goed/verstandig zijn, volgt het goede handelen dan vanzelf.

Onderdeel van je persoonlijkheid

Leren door ervaring: opvoeding, onderwijs, buurt, kerk/moskee

 Een geïntegreerd onderdeel van de persoon --> goed persoon = goed handelen

(Bij gevolgen- en beginselethiek dient het goede zich veeleer aan in situaties waarbij we spreken van een ‘ethisch dilemma’. Daar heeft ethiek veel meer een ‘ad-hoc-karakter’)

Opdracht 54: Acute operatie

Je bent hartspecialist in een ziekenhuis. Om twee uur ’s nachts komen er twee spoedgevallen binnen. Deze twee mensen moeten acuut geholpen worden om doodsgevaar af te wenden. De enen patiënt (mevrouw De Wit) is een dementerende alleenstaande bejaarde vrouw van 73 jaar. De andere patiënt is een levenslustige jonge vrouw van 27 jaar, gehuwd en moeder van 3 kinderen. Ze zijn op exact hetzelfde moment aangemeld. 

Wie moet je als eerste opereren als je kijkt naar de deugdethiek? En waarom? 

Overleg!

Deugdethiek & acute operatie

Deugdethiek: niet strikte regels, maar ook niet alleen maar naar de gevolgen.

Wijsheid: wijs persoon houdt rekening met relevante factoren (medische urgentie, impact eigen levens en dat van hun naasten)

Rechtvaardigheid: gelijke behandeling

Moed: de arts moet een beslissing nemen, ga er maar aan staan...

Compassie: meededogen voor beide vrouwen

Deugdzaam handelen

Beslissen om de jongere vrouw eerst te opereren, niet omdat het leven van de oudere vrouw minder waardevol is, maar omdat de jongere vrouw meer mensen direct beïnvloedt en meer jaren te leven heeft, wat kan worden beschouwd als een rechtvaardige overweging. Dit zou een voorbeeld zijn van deugdzaam handelen dat rekening houdt met wijsheid, rechtvaardigheid, moed, en compassie.

Concluderend: dit is (wat mij betreft) de meest voor de hand liggende ethische benadering, gevolgenethiek vliegt soms uit de bocht (denk aan z'huis), beginselthiek te star (soms is het beter om iets soepeler te zijn, bijvoorbeeld om niet eerlijk te zijn)

Aan de slag V4

Wat: Maak opdracht 54 t/m 56

Waarom: Toetsstof / huiswerk

Hoe: Alleen

Hulp: buurman/buurvrouw/docent

Uitkomst: Check via Teams

Klaar: Check of je alle opdrachten hebt gemaakt? (opdr. 5, 9, 10, 11, 14, 18 t/m 21, 38, 40, 51 a+b, 52 en 53) en a/d slag met je PO!

Aan de slag H4

Wat: Maak de oefentoets

Waarom: Laatste les voor de toets

Hoe: Alleen en met behulp van de reader

Hulp: buurman/buurvrouw/docent

Uitkomst: Check via Teams

Klaar: Bekijk de andere LessonUps