Ontdek de Wereld van Literatuur en Lectuur

Ontdek de Wereld van Literatuur en Lectuur

Learning objective

1 / 12
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 4

This lesson contains 12 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Ontdek de Wereld van Literatuur en Lectuur

Learning objective

Leerdoel

Aan het einde van de les kun je het verschil uitleggen tussen literatuur en lectuur, met voorbeelden uit jong adult boeken.

Wat weet je al over het verschil tussen literatuur en lectuur?

Wat is Literatuur?

Literatuur is vaak verrassend, natuurlijk of juist origineel taalgebruik, uitgewerkte personage(s), vaak een open einde, wil de lezer ook laten nadenken.

Wat is Lectuur?

Lectuur is meestal eenvoudig, voorspelbaar en gericht op ontspanning en amusement. Er wordt gebruikgemaakt van eenvoudig taalgebruik en is dus gemakkelijk te lezen. De personages zijn vlak en er komen types voor in het verhaal. Het heeft een happy end (dus gesloten einde).

Literatuur heeft verschillende kenmerken die je meestal niet in lectuur aantreft

  • Tijdsprongen: Nieuwe buren begint met het vinden van de lijken

en gaat daarna terug naar wat eraan voorafging.

  • Mooi en soms ingewikkeld taalgebruik: de eerste zin van "Publiek werken' is een hele bladzijde lang.

  • natuurlijk taalgebruik: 'Het dagboek van Hendrik Groen' lijkt heel natuurlijk alsof het echt het dagboek van een oude man is.

  • Ontwikkeling van de hoofdpersonen. In 'Nieuwe buren' weet je al snel wie de moorden gepleegd heeft, maar wil je weten waarom hij/zij ze gepleegd heeft.

  • Een andere cultuur: 'De ogen van condor' is een boek over een jongen uit Colombia

  • Inlevingsvermogen: In 'De passievrucht' hebben twee mensen al dertien jaar een goede relatie en een kind. Hoe ga je ermee om als er dan een groot geheim uitkomt?

  • Ideeën: "Gelukkig hebben we Skype' brengt jou misschien wel op het idee om ook een kinderkamp in de USA te gaan begeleiden.

  • Maatschappelijke problemen: "De Amerikaanse prinses' vertelt een levensverhaal. Het schrijnende verschil tussen arm en rijk komt daarbij duidelijk naar voren, net als ongeplande zwangerschappen en standverschillen.


Praktische Oefening

Kies een boek en bepaal of het literatuur of lectuur is. Leg je keuze uit.

Vertelperspectief

De gebeurtenissen in een verhaal kun je bekijken door de ogen van verschillende personen:


ik perspectief: Lezers beleven het verhaal meestal door de ogen van de hoofdpersoon. Meestal is dit in de IK-vorm

hij/zij perspectief: Je kijkt als het ware mee over de schouder van de hoofdpersoon. Je ziet vaak dat zinnen beginnen mij hij of zij.

alwetende verteller: Je krijgt als lezer de gebeurtenis van meer kanten te horen. Dit lijkt op een hij/zij perspectief, maar bij dit perspectief levert de schrijver ook commentaar op de gebeurtenissen.

Wat is het vertelperspectief?


Ik heet Mary. Ik ben een heks. Zo word ik door sommige mensen tenminste genoemd. 'Duivelsgebroed', 'heksendochter', sissen ze op straat, maar zelf weet ik niet wie mijn vader en moeder zijn. Eliza Nuttall is mijn grootmoeder, dat weet ik wel. De buren noemen haar moeder Nuttall en ze heeft me vanaf mijn geboorte grootgebracht. Als ze wist wie mijn ouders waren, heeft ze het mij niet verteld.
Uit: Celia Rees, Heksendochter


WAT IS HET VERTELPERSPECTIEF?


A

Ik-perspectief

B

Hij/zij perspectief

C

Alwetende verteller

D

Geen perspectief

Uitleg antwoord

Je weet wie de schrijver is? Juist, Celia Rees. Is zij het hoofdpersonage? Nee, dat is Mary. Mary vertelt in het boek over zichzelf. De schrijver van het boek gebruikt dus Mary als de verteller. Ze vertelt in de ik-vorm. We spreken hier dus over een ik-verteller.


Voordeel: je weet goed hoe het personage zich voelt en wat ze denkt.


Nadeel: je weet alleen maar hoe zij zich voelt en wat zij denkt. Hoe de andere dorpelingen echt voelen en denken weet je niet. Je leert het verhaal van Mary alleen maar kennen door wat zij je vertelt.


Wat is het vertelperspectief?

De twee zwarte gendarmen reden die avond in het dorp nietsvermoedend een wisse dood tegemoet. Het was de laatste dag van april 1943 en het piepkleine dorpje heette Krekenlaar. In Krekenlaar gebeurde er nooit wat. En zeker niet, nu het oorlog was. De stalen vuist van Hitler had het kleine Krekenlaar samen met de rest van het land in een onwrikbare tang genomen. En het was dus wachten op de Britten en de Amerikanen die het land zouden komen bevrijden, op de terugkeer van de koning en van de regering.

Uit: Henri van Daele, Woestepet, een moffenkind


A

Ik-perspectief

B

Hij/zij perspectief

C

Alwetende verteller

D

Geen perspectief

Uitleg antwoord

Oké, de schrijver is Henri van Daele. Hij schrijft over het dorp Krekenlaar en daar zal blijkbaar iets gebeuren. De verteller is geen personage, hij is onzichtbaar. Hij ziet twee zwarte gendarmen 's avonds in het dorp rondrijden. Meer nog, hij weet nu al dat ze zullen sterven. Het is duidelijk dat Henri van Daele een hij-verteller gebruikt  die alles al weet. Daarom

spreken we hier van een alwetende verteller.


Voordeel: de lezer weet meer dan de personages en wil zo verder lezen wat er allemaal gebeurt. Meer nog, de verteller kan het de lezer mogelijk maken gebeurtenissen die zich op verschillende plaatsen afspelen, te weten te komen. Hij kan ook grote of kleine sprongen in de tijd maken. De verteller kan de lezer dus sturen waar en wanneer hij maar wil.


Nadeel: je komt meestal niet zo veel te weten over de gevoelens en gedachten van de personages. De alwetende verteller laat maar los wat hij wil wanneer hij dat wil. Maar spannend kan het zeker zijn!