H O O F D S T U K 2 · B E V O L K I N G E N C U L T U U R
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Waar wonen de meeste mensen, en waarom daar?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
H O O F D S T U K 2 · B E V O L K I N G E N C U L T U U R
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Waar wonen de meeste mensen, en waarom daar?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
Open met de vraag: waar is het druk, waar is het stil? Laat de foto van Rotterdam zien en vraag of iedereen zo woont. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Illiya Vjestica / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Dit leer je
Je kunt uitleggen wat bevolkingsdichtheid is en die berekenen.
Je kunt uitleggen waardoor bevolkingsgroei en bevolkingsspreiding per gebied verschillen.
Lees de twee doelen voor. Ze komen aan het eind terug in de afsluitende vragen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
A C T I V E R E N
Wat weet je al over mensen die dicht bij elkaar wonen?
Laat de klas woorden intikken: stad, druk, dorp, Randstad, platteland. Ruim de woorden bij het begin van de les niet op; ze komen terug bij de uitleg. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Hoeveel mensen wonen waar?
In Amsterdam zie je overal mensen. Op de Veluwe is het veel stiller.
De bevolkingsdichtheid is het gemiddelde aantal mensen dat op één vierkante kilometer woont.
Is dat getal hoog? Dan wonen er veel mensen op een klein oppervlak.
Amsterdam Centraal, Nederland · een van de drukste plekken van het land
Vraag: waar in Nederland ben je geweest waar het heel druk was, en waar heel stil? Bevolkingsdichtheid is een gemiddelde: het zegt hoeveel mensen per km² er wonen, niet waar precies. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Fons Heijnsbroek / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Waar is het druk op aarde?
De wereld · inwoners per km², 2022
S O L E E S J E D E K A A R T
Donkerrood = veel mensen per km²
Lichtgeel = weinig mensen per km²
Zoek zelf: Noordwest-Europa, India, Oost-China en de Sahara.
VAARDIGHEID kaartlezen: eerst de legenda, dan de kaart. Laat leerlingen aanwijzen waar de meeste mensen wonen (o.a. India, Oost-China, Java, West-Europa) en waar bijna niemand woont (Sahara, Siberië, Groenland, Australisch binnenland). Dit is bevolkingsspreiding: de verdeling over een gebied is ongelijk. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Our World in Data, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Bevolkingsspreiding
Bevolkingsspreiding laat zien hoe de bevolking over een gebied verdeeld is.
In Nederland wonen de meeste mensen in het westen, in de Randstad. Het noorden en oosten zijn dunner bevolkt.
Heidelandschap, Nederland · weinig mensen op veel ruimte
Verschil met dichtheid: dichtheid is één getal (gemiddeld), spreiding beschrijft de verdeling. De Randstad bestaat uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Haberdoedas II / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
V A A R D I G H E I D B E V O L K I N G S D I C H T H E I D B E R E K E N E N
Bevolkingsdichtheid = aantal inwoners ÷ oppervlakte in km²
Nederland: ongeveer 18 miljoen inwoners op ongeveer 33.700 km² land.
18.000.000 ÷ 33.700 ≈ 530 inwoners per km²
Reken voor aan het bord. We rekenen met het landoppervlak (zonder water), ongeveer 33.700 km². Het totaaloppervlak is ongeveer 41.500 km², maar daar zit veel water in. Afgerond: 530 per km². ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
Vul in hoe je de dichtheid berekent.
De bevolkingsdichtheid bereken je door het aantal inwoners te delen door de oppervlakte van het gebied.
2.1
Waar wonen de meeste mensen
V R A A G 1
Goed: inwoners en oppervlakte. Geboorten en levensverwachting horen bij de bevolkingsgroei, niet bij de dichtheid. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
V R A A G 2
Een gebied heeft 600.000 inwoners op 1.200 km². Wat is de dichtheid (per km²)?
600.000 ÷ 1.200 = 500 inwoners per km². Fout 0,5? Dan is er verkeerd gedeeld (andersom). ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
V R A A G 3
Welk land heeft waarschijnlijk de hoogste bevolkingsdichtheid?
Mongolië
Australië
Nederland
Canada
Goed is Nederland: veel mensen op een klein oppervlak. Mongolië, Australië en Canada zijn groot met relatief weinig inwoners; je ziet dat op de kaart van net. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Waarom wonen mensen daar?
Mensen kiezen plekken met goede levensomstandigheden: er is werk, er zijn scholen, ziekenhuizen en winkels.
Steden bieden meestal meer voorzieningen dan het platteland. Daarom is de bevolkingsdichtheid daar hoger.
Rotterdam, Nederland · een stad met veel werk en voorzieningen
Koppel aan de Randstad: veel werk en voorzieningen trekken mensen aan. Levensomstandigheden = de omstandigheden waaronder mensen leven: werk, onderwijs, zorg. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Arnout van Nieuwkoop / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Hoe groeit een bevolking?
Geboortebeperking
Geboortebeperking: maatregelen om het aantal kinderen per gezin te beperken.
Zo groeit de bevolking minder snel. Voorbeeld: het vroegere één-kindbeleid van China.
Levensverwachting
Levensverwachting: hoe oud mensen gemiddeld worden.
Is die hoog, dan leven mensen langer. Dat is zo in Japan en Nederland. In sommige ontwikkelingslanden is hij nog lager.
Beide factoren beïnvloeden de bevolkingsgroei. Blijf neutraal: beschrijf wat landen doen en wat de gevolgen zijn, zonder oordeel. Let op: een hoge levensverwachting of veel geboorten maakt een land niet automatisch dichtbevolkt; de dichtheid hangt ook af van het oppervlak en van waar mensen willen wonen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
Bij welke factor hoort dit?
2.1
Waar wonen de meeste mensen
V R A A G 4
Levensomstandigheden
Geboortebeperking
Levensverwachting
Mensen worden gemiddeld langer oud
Er zijn genoeg werk en goede scholen
Gezinnen krijgen minder kinderen
Een stad heeft veel ziekenhuizen
Een land voert een één-kindbeleid in
Japanners worden gemiddeld 84 jaar
Levensomstandigheden: werk, scholen, ziekenhuizen. Geboortebeperking: minder kinderen, één-kindbeleid. Levensverwachting: langer oud worden, Japan. De Japanse levensverwachting van ongeveer 84 jaar komt uit cijfers van de VN/Wereldbank. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
V R A A G 5
Gebied A: 2.000.000 inwoners op 10.000 km². Gebied B: 500.000 inwoners op 1.000 km². Welk gebied is het dichtst bevolkt?
Gebied A, want daar wonen meer mensen
Gebied B, met 500 inwoners per km²
Gebied A, met 200 inwoners per km²
Ze zijn even dicht bevolkt
Exit op het eerste doel. Goed is B. Dichtheid is inwoners gedeeld door oppervlakte: A heeft 2.000.000 : 10.000 = 200 per km², B 500.000 : 1.000 = 500 per km². A is de denkfout: meer inwoners betekent niet dichter bevolkt, het oppervlak telt mee. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
V R A A G 6
Leg uit waarom het in steden vaak drukker is dan op het platteland.
Model: in steden is meer werk, onderwijs en zorg (betere levensomstandigheden), dus wonen er meer mensen op een klein oppervlak; op het platteland zijn minder voorzieningen. Laat een leerling het model aanvullen met een voorbeeld uit de Randstad. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
2.1
Waar wonen de meeste mensen
Begrippen
Bevolkingsdichtheid
Gemiddeld aantal mensen dat op één km² woont.
Bevolkingsspreiding
Hoe de bevolking over een gebied verdeeld is.
Levensomstandigheden
Werk, scholen, ziekenhuizen en winkels waar mensen leven.
Geboortebeperking
Maatregelen om het aantal kinderen per gezin te beperken.
Levensverwachting
Hoe oud mensen gemiddeld worden.
Loop de begrippen kort langs. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash