Aandelen en emissie (Bedrijfseconomie vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining met rekenvragen en casussen over kapitaal en waarde, emissie en agio, de invloed van de beurs op de emissiekoers en de nieuwe intrinsieke waarde na een emissie, met acht vragen in examenstijl.

Introductie van Aalberts op de Amsterdamse Effectenbeurs, 1987

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Examentraining

Aandelen en emissie: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Roland Gerrits / Anefo, Nationaal Archief, CC0

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Wat ga je kunnen?

Ik kan kapitaal, koersen, agio en de intrinsieke waarde berekenen en de invloed van de beurs op een emissie uitleggen.

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: welke gegevens staan er (aantal aandelen, nominale waarde, koersen, eigen vermogen)?

• 2. Kies: de waarde of formule die bij de vraag hoort en schrijf die op.

• 3. Reken: stap voor stap, per aandeel of in totaal, en let op de eenheid.

• 4. Controleer: past de uitkomst bij je redenering? De nieuwe intrinsieke waarde ligt tussen de oude waarde en de emissiekoers.

Vernieuwde, geautomatiseerde beursvloer in Amsterdam, 1988

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Vraagtype 1: kapitaal, waarde

• Je krijgt aantallen, een nominale waarde en soms een percentage. Bereken het kapitaal of de intrinsieke waarde.

• Kapitaal = nominale waarde x aantal aandelen. Intrinsieke waarde = eigen vermogen / aantal geplaatste aandelen.

• Werk een gegeven percentage terug naar het hele bedrag.

Image credit: Rob Croes / Anefo, Nationaal Archief, CC0

Roosboom nv heeft € 36.000.000 eigen vermogen en 2.400.000 geplaatste aandelen (nominaal € 5). De beurskoers is € 27. Intrinsieke waarde?

A

€ 27

B

€ 15

C

€ 5

D

€ 22

Syllabus 21.2. Reken: 36.000.000 / 2.400.000 = € 15. Controle: 15 x 2.400.000 = 36.000.000. Verwachte fouten: de beurskoers (€ 27) of de nominale waarde (€ 5) noemen, of het verschil tussen beurskoers en nominale waarde (€ 22).

Quadro nv heeft 3.000.000 aandelen van nominaal € 4 geplaatst. Dat is 60% van het maatschappelijk kapitaal. Hoeveel is nog niet geplaatst?

A

€ 12.000.000

B

€ 20.000.000

C

€ 8.000.000

D

€ 4.800.000

Syllabus 21.1. Geplaatst kapitaal: 3.000.000 x 4 = 12.000.000 (60%). Maatschappelijk kapitaal: 12.000.000 / 0,60 = 20.000.000. Niet geplaatst: 20.000.000 - 12.000.000 = 8.000.000 (40%). Controle: 40% van 20.000.000 = 8.000.000. Verwachte fouten: het geplaatst kapitaal (12.000.000) of het maatschappelijk kapitaal (20.000.000) noemen, of 40% van het geplaatste deel nemen (4.800.000).

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Vraagtype 2: emissie en agio

• Je krijgt een emissie met aantal, nominale waarde, emissiekoers of opbrengst. Bereken agio of verdeel de opbrengst.

• Agio per aandeel = emissiekoers min nominale waarde. Opbrengst = emissiekoers x aantal nieuwe aandelen.

• De opbrengst splitst in geplaatst kapitaal (nominaal deel) en agioreserve (agio).

Brinkman nv haalt met 360.000 nieuwe aandelen (nominaal € 4) € 5.400.000 op. Hoe groot is het agio per aandeel?

A

€ 11

B

€ 15

C

€ 4

D

€ 19

Syllabus 21.4. Reken: emissiekoers 5.400.000 / 360.000 = € 15; agio 15 - 4 = € 11. Controle: 11 x 360.000 = 3.960.000 agio plus 4 x 360.000 = 1.440.000 nominaal geeft 5.400.000. Verwachte fouten: de emissiekoers (€ 15) noemen, de nominale waarde (€ 4) of de emissiekoers en nominale waarde optellen (€ 19).

Nova nv plaatst 120.000 aandelen (nominaal € 6) tegen € 15. Met hoeveel stijgen het geplaatst kapitaal en de agioreserve?

A

€ 1.080.000 en € 720.000

B

€ 720.000 en € 1.080.000

C

€ 1.800.000 en € 0

D

€ 720.000 en € 1.800.000

Syllabus 21.4. Reken: geplaatst kapitaal 120.000 x 6 = 720.000; agio 120.000 x (15 - 6) = 1.080.000; samen 1.800.000 = 120.000 x 15, de opbrengst. Verwachte fouten: de twee bedragen omdraaien, de hele opbrengst bij het kapitaal zetten, of de opbrengst als agio zien.

Introductie van Aalberts op de Amsterdamse Effectenbeurs, 1987

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Vraagtype 3: koers en emissie

• Je krijgt een verandering in beursklimaat, beurskoers of verwachting. Redeneer wat dit doet met de emissiekoers.

• Reken het effect door op het aantal aandelen dat nodig is of op de agioreserve.

• Het geplaatst kapitaal volgt de nominale waarde, het agio volgt de emissiekoers.

Image credit: Roland Gerrits / Anefo, Nationaal Archief, CC0

Zeeland Energie nv wil € 12.000.000 ophalen. De beurs is optimistisch en de emissiekoers wordt € 24 in plaats van € 20. Hoeveel aandelen minder?

A

500.000 aandelen

B

600.000 aandelen

C

50.000 aandelen

D

100.000 aandelen

Syllabus 21.3. Reken: bij € 20 zijn 12.000.000 / 20 = 600.000 aandelen nodig; bij € 24 zijn dat 12.000.000 / 24 = 500.000. Verschil 100.000 aandelen. Verwachte fouten: het aantal bij € 24 (500.000) of bij € 20 (600.000) noemen in plaats van het verschil.

Argos nv plaatst 800.000 aandelen (nominaal € 5). Door de beurs wordt de emissiekoers € 22 in plaats van € 18. Hoeveel meer agio levert dat op?

A

€ 3.200.000

B

€ 13.600.000

C

€ 17.600.000

D

€ 4.000.000

Syllabus 21.3 en 21.4. Reken: agio bij € 18 is 13 x 800.000 = 10.400.000; bij € 22 is 17 x 800.000 = 13.600.000; verschil 3.200.000 (ook 4 x 800.000). Het geplaatst kapitaal blijft 4.000.000 (5 x 800.000). Verwachte fouten: het nieuwe agio (13.600.000), de nieuwe opbrengst (17.600.000) of het geplaatst kapitaal (4.000.000) noemen.

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Vraagtype 4: waarden en emissie

• Je krijgt de vier waarden van een aandeel en een emissie. Bereken de nieuwe intrinsieke waarde of redeneer over het effect.

• Nieuwe intrinsieke waarde = (eigen vermogen + opbrengst) / (oude aantal + nieuwe aandelen).

• Vergelijk de emissiekoers met de intrinsieke waarde: erboven stijgt ze, eronder daalt ze.

Velden nv heeft € 40.000.000 eigen vermogen en 2.000.000 aandelen. Ze plaatst 500.000 aandelen tegen € 32. Nieuwe intrinsieke waarde?

A

€ 20,00

B

€ 32,00

C

€ 22,40

D

€ 26,00

Syllabus 21.2 en 21.4. Reken: opbrengst 500.000 x 32 = 16.000.000; nieuw eigen vermogen 56.000.000; nieuw aantal aandelen 2.500.000; 56.000.000 / 2.500.000 = € 22,40. Controle: tussen € 20 (oude intrinsieke waarde) en € 32 (emissiekoers), dichter bij € 20 omdat er maar 500.000 nieuwe aandelen zijn. Verwachte fouten: € 20 (niets veranderd), € 32 (emissiekoers) of het gemiddelde van € 20 en € 32 (€ 26).

Kern nv: eigen vermogen € 30.000.000, 1.000.000 aandelen. Na een emissie van 250.000 aandelen is de intrinsieke waarde € 28. Emissiekoers?

A

€ 28

B

€ 26

C

€ 20

D

€ 30

Syllabus 21.2. Terugrekenen: aantal na emissie 1.250.000; eigen vermogen na emissie 1.250.000 x 28 = 35.000.000; opbrengst 35.000.000 - 30.000.000 = 5.000.000; emissiekoers 5.000.000 / 250.000 = € 20. Controle: € 20 ligt onder de oude intrinsieke waarde (€ 30), dus de waarde daalt. Verwachte fouten: € 28 (nieuwe intrinsieke waarde), € 26 (denken dat de nieuwe waarde het gemiddelde is: 2 x 28 - 30) of € 30 (oude intrinsieke waarde).

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Kapitaal en waarde berekenen

2

Emissie en agio

3

Koers en emissie

4

Waarden en emissie

EXAMENSTOF · FINANCIEREN · AANDELEN

Tips voor op het examen

• Schrijf bij elk bedrag op of het per aandeel of in totaal is: dat voorkomt de meeste rekenfouten.

• Het agio hoort bij de emissiekoers, het geplaatst kapitaal bij de nominale waarde. Houd die twee gescheiden.

• Na een emissie tel je de opbrengst bij het eigen vermogen en de nieuwe aandelen bij het aantal, en deel je pas daarna.