Les 3

• Biologie
• MBO
• Studiejaar 2

Verschillende bodemsoorten (exp. 3)

Eigenschappen van elk bodemsoort

Vandaag

- uitleg over verschillende bodemsoorten

- spelletje: houd het juiste kaartje omhoog bij de juiste kenmerk; winnaar krijgt een prijs

Leerdoel

Aan het einde van de les..

- ken je de belangrijkste Nederlandse bodemsoorten.

- kan je eigenschappen, bodemleven en plantengroei per bodemsoort beschrijven.

Welke bodemsoort heb je ontdekt bij experiment 3?

Grondsoorten

• Bodem is de basis voor planten, dieren en mensen.
• Verschillende grondsoorten hebben eigen eigenschappen:

- Waterdoorlaatbaarheid

- Luchtgehalte

- Beschikbare voedingsstoffen

• Deze eigenschappen bepalen welke planten en dieren er kunnen leven.

Kijk naar je omgeving: welk bodemsoort
zou je hebben volgens de kaart?

Zand

Samenstelling: grove korrels, grote open ruimtes.

Water & voedingsstoffen: water zakt snel weg, weinig voedingsstoffen en organische stof.

Bodemleven: beperkt, vooral droogtetolerante bacteriën en schimmels; weinig regenwormen.

Planten: heideplanten, naaldbomen, sommige grassoorten.

Deze kenmerk hoort niet bij zand.

1. Veel organische stoffen
2. Houdt water slecht vast
3. Heel droog
4. Weinig plantensoorten

Klei

Samenstelling: zeer fijne deeltjes, dicht opeengepakt.

Water & voedingsstoffen: houdt goed vast, zwaar en nat; kan hard worden bij droogte.

Bodemleven: zeer actief en divers; veel bacteriën, schimmels en regenwormen.

Planten: gewassen zoals tarwe, aardappelen, suikerbieten.

Wat is kenmerkend voor kleigrond?

1. Zeer fijne deeltjes die dicht op elkaar liggen
2. Grove korrels met veel lucht
3. Ontstaat door windafzetting
4. Weinig bodemleven

Veengrond

Samenstelling: plantenresten die niet volledig zijn afgebroken; rijk aan organische stof.

Water & voedingsstoffen: houdt veel water vast; zacht en veerkrachtig.

Bodemleven: micro-organismen die tegen natte, zuurstofarme omstandigheden kunnen; beperkt aantal dieren.

Planten: riet, veenmos, zegges.

Veengrond bestaat door:

1. Zand dat afgezet is door wind
2. Plantenresten die onder natte omstandigheden niet volledig zijn afgebroken
3. Klei en zand gemengd door rivierafzetting

Lössgrond

Samenstelling: zeer fijn materiaal door wind afgezet (15% zand, 15% klei en 70% silt)

Water & voedingsstoffen: goed doorlaatbaar, maar houdt voldoende vocht en voedingsstoffen vast.

Bodemleven: rijk en gevarieerd; bacteriën, schimmels en bodemdiertjes.

Planten: veel landbouwgewassen zoals graan, fruitbomen, groente; ook natuurlijke vegetatie.

Lössgrond is ontstaan door:

1. Rivierafzettingen
2. Samengeperste kleideeltjes
3. Windafzetting van zeer fijn materiaal

Duingrond

Samenstelling: voornamelijk zand, weinig organische stof

Water & voedingsstoffen: droog en arm.

Bodemleven: beperkt; alleen droogtetolerante organismen.

Planten: helmgras, duindoorn; aangepast aan droogte, armoede en zout.

Functie: zandvastlegging en kustbescherming.

Duingrond is arm aan voedingsstoffen omdat:

1. Het voornamelijk uit zand bestaat met weinig organische stof
2. Het veel klei bevat
3. Het veel water vasthoudt

Rivierklei

Samenstelling: mengsel van klei en zand door rivierafzetting.

Water & voedingsstoffen: zeer vruchtbaar, afwisseling van nat en droog.

Bodemleven: actief en divers; profiteert van nieuwe voedingsstoffen.

Planten: veel soorten groeien goed; landbouw zeer vruchtbaar, maar overstroming kan schade veroorzaken.

Rivierklei en overstromingsgronden zijn vaak vruchtbaar omdat:

1. Rivierwater regelmatig nieuw sediment en voedingsstoffen aanvoert
2. Ze alleen uit zand bestaan
3. Ze weinig bodemleven hebben

Spelletje

• In groepjes van twee.
• Zes kaarten met verschillende bodemsoorten met als hulpmiddel de bodemsoorten in een tabel.
• Ik laat een aantal kenmerken zien; aan jullie de vraag bij welke bodemsoort hoort dit?
• Juiste antwoord = 1 punt.
  Diegene met de meeste punten wint.

Bestaat uit grove korrels en grote open ruimtes

Bestaat uit grove korrels en grote open ruimtes

Zand/Duingrond

Rijke organische bodem van plantenresten

Rijke organische bodem van plantenresten

Veen

In deze bodemsoort zitten veel bacteriën, schimmels en regenwormen

In deze bodemsoort zitten veel bacteriën, schimmels en regenwormen

Klei / Löss / Rivierklei

Hier zakt water zakt snel weg, en zijn er weinig voedingsstoffen

Hier zakt water zakt snel weg, en zijn er weinig voedingsstoffen

Zand/Duingrond

Deze bodemsoort houdt water en voedingsstoffen goed vast

Deze bodemsoort houdt water en voedingsstoffen goed vast

Klei / Rivierklei / Löss

Alleen droogtetolerante bacteriën en schimmels overleven hier

Alleen droogtetolerante bacteriën en schimmels overleven hier

Zand/Duingrond

Er leven alleen micro-organismen die tegen natte, zuurstofarme omstandigheden kunnen

Er leven alleen micro-organismen die tegen natte, zuurstofarme omstandigheden kunnen

Veen

Bestaat uit mengsel van klei en zand door rivierafzetting

Bestaat uit mengsel van klei en zand door rivierafzetting

Rivierklei

Punten tellen

Wat heb je deze les geleerd?