Z I J A A N Z I J
H E L P E N D E Z O R G E N W E L Z I J N · N I V E A U 2
Afronden, overdragen en evalueren
Je dienst zit erop. Maar je werk is pas klaar als de cliënt goed achterblijft, je werkplek netjes is en de collega na jou weet wat er speelt. En daarna kijk je terug: wat ging goed, wat kan beter?
Les 12 · Rondt af en evalueert
Z I J A A N Z I J
H E L P E N D E Z O R G E N W E L Z I J N · N I V E A U 2
Afronden, overdragen en evalueren
Je dienst zit erop. Maar je werk is pas klaar als de cliënt goed achterblijft, je werkplek netjes is en de collega na jou weet wat er speelt. En daarna kijk je terug: wat ging goed, wat kan beter?
Les 12 · Rondt af en evalueert
Over deze les: les 12 van de serie Zij aan zij, beroepslessen voor de opleiding Helpende Zorg en Welzijn (mbo niveau 2), ongeveer 40 minuten. Dit is de laatste les van de serie. Studenten leren hun werk afronden bij de cliënt en op de werkplek, op tijd en volledig overdragen aan de volgende dienst, feedback vragen en geven, en terugkijken op hun eigen werk met STARRT. De les sluit af met een terugblik op het beroep.
Koppeling: kwalificatiedossier Dienstverlening, profiel Helpende Zorg en Welzijn (crebo 25960, geldig vanaf 1 augustus 2024). Werkproces B1-K1-W4 Rondt de werkzaamheden af: de helpende reinigt en ruimt gebruikte middelen op, vult voorraden aan, draagt relevante informatie over aan collega's en registreert bijzonderheden. Resultaat: de werkzaamheden zijn op een goede manier afgerond en relevante informatie is overgedragen. Werkproces B1-K1-W5 Evalueert de werkzaamheden: de helpende vraagt feedback aan klanten en collega's, geeft zelf feedback en reflecteert op het eigen handelen. Gedrag: verzamelt actief en doelgericht feedback, schetst een realistisch beeld van het eigen functioneren. De body of knowledge noemt STARRT als reflectiemethode.
Foto: Lifecirclehealthservices, CC BY-SA 4.0 Image credit: Lifecirclehealthservices, CC BY-SA 4.0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 12
Na deze les:
1
Je kan je werk afronden bij de cliënt en op de werkplek.
2
Je kan op tijd een volledige overdracht geven aan de volgende dienst.
3
Je kan feedback vragen en geven en terugkijken op je eigen werk.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Dit is de laatste les van Zij aan zij: aan het eind kijken studenten terug op het beroep. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 12
Je dienst zit erop. Wat schiet er bij jou het snelst bij in?
Opruimen en schoonmaken
De overdracht aan mijn collega
Rustig afscheid nemen van de cliënt
Terugdenken over hoe het ging
Startvraag: hier is geen goed of fout. Aan het eind van een dienst heb je vaak haast. Vraag een paar studenten wat er dan gebeurt op hun stage. Alle vier de opties komen in deze les langs: de eerste drie horen bij afronden, de laatste bij evalueren.
K E R N B E G R I P
LES 12
Afronden
Afronden is je werk netjes afsluiten: bij de cliënt, op de werkplek en in de overdracht. Zo kan de cliënt verder met zijn dag. En zo kan de volgende collega meteen aan de slag.
Kernbegrip: in het kwalificatiedossier staat dat de helpende gebruikte middelen schoonmaakt en opruimt, voorraden aanvult, afval scheidt en relevante informatie overdraagt aan collega's. Hoe je hygiënisch schoonmaakt, kwam in les 7 aan bod. Vraag: wat gebeurt er als de collega voor jou niet goed heeft afgerond?
A F R O N D E N
LES 12
Voor je weggaat
Bij de cliënt
Vraag of alles naar wens is
Leg de alarmknop, bril en drinken binnen bereik
Herhaal wat jullie afspraken
Zeg wie er straks of morgen komt
Op de werkplek
Maak gebruikte spullen schoon
Ruim op en scheid het afval
Vul de voorraad aan
Teken de checklist af als dat de afspraak is
Uitleg: afsluiten met de cliënt is net zo belangrijk als opruimen. Een cliënt met dementie raakt soms in paniek als je ineens weg bent. Zeg dus rustig gedag en vertel wat er nu gaat gebeuren: 'Ik ga nu weg. Om twaalf uur komt Fatima voor het eten.' Vraag aan het eind ook of de cliënt tevreden is: zo hoor je meteen of er nog iets is.
V R A A G
LES 12
Je hebt meneer Sedney geholpen met douchen. Hij zit weer in zijn stoel. Wat doe je voor je weggaat?
Ik zet de tv aan, dat vindt hij vast fijn.
Ik zeg dat ik nu echt weg moet.
Ik vraag of alles goed is en leg zijn bel bij hem.
Ik zet zijn rollator in de gang, dan is er ruimte.
Antwoord: C. Je vraagt of alles naar wens is, en je zorgt dat hij hulp kan roepen als dat nodig is. A: je beslist voor hem, vraag liever wat hij wil. B: dan voelt hij zich afgeraffeld. D: zijn rollator moet juist bij hem staan, anders kan hij niet veilig opstaan.
K E R N B E G R I P
LES 12
Overdracht
Bij een overdracht geef je informatie door aan de collega die na jou het werk overneemt. Dat doe je mondeling, schriftelijk in het cliëntsysteem, of allebei. Een goede overdracht is op tijd en volledig.
Kernbegrip: in les 8 leerde je hoe je feitelijk opschrijft wat je ziet. Nu gaat het om het moment en om de volledigheid: geef je alles door wat de volgende collega nodig heeft, en doe je dat op tijd? De collega die na jou komt, was er niet bij. Wat jij niet doorgeeft, weet hij niet.
O V E R D R A G E N
LES 12
Wat draag je over?
Bijzonderheden: wat was anders dan anders?
Wat je hebt gedaan, en wat nog niet.
Wat je hebt gemeld, en aan wie.
Wat de volgende collega moet doen.
Is het belangrijk of dringend? Vertel het dan ook mondeling. Schrijf je overdracht voor je naar huis gaat.
Uitleg: het meest vergeten onderdeel is 'wat moet de volgende collega doen'. Bij een mondelinge overdracht vraag je of de collega alles heeft begrepen, of laat je het kort herhalen. Iets wat je pas thuis bedenkt? Bel je werk: niet wachten tot je volgende dienst. Zet geen informatie over cliënten in je eigen telefoon.
Foto: Direct Media (StockSnap), CC0 Image credit: Direct Media (StockSnap), CC0
O V E R D R A C H T S S C H R I F T
LES 12
Mevrouw Rozenberg, ochtenddienst
11:30 uur. Mevr. Rozenberg geholpen met douchen.
Ze zei: "Mijn rechtervoet doet pijn."
Rode plek op de bovenkant van haar rechtervoet.
Is deze overdracht volledig?
De overdracht is feitelijk. Maar er mist nog iets. Wat moet de collega van de middag nog weten?
Bespreking: er staat niet aan wie het is gemeld en wat er nu moet gebeuren. Bijvoorbeeld: 'Gemeld aan Iris (verpleegkundige). Iris komt om 15:00 uur naar de voet kijken. Mevr. Rozenberg draagt tot dan haar sloffen.' Zonder die regels weet de middagdienst niet of het al is opgepakt. Misschien meldt die het opnieuw, of denkt die dat iemand anders het al doet.
V R A A G
LES 12
Je dienst stopt om 15:00 uur. Om 14:55 uur zegt meneer Wolters dat hij duizelig is. Wat doe je?
Ik meld het nu mondeling en schrijf het op.
Ik schrijf het morgen in het cliëntsysteem.
Ik laat het aan de volgende dienst over.
Ik bel morgen om te vragen hoe het gaat.
Antwoord: A. Duizeligheid kan belangrijk zijn, dus het moet nu bekend zijn bij een collega. Je vertelt het mondeling aan de verzorgende of aan de collega die na jou komt, en je schrijft het op voor je weggaat. Dat je dienst bijna klaar is, verandert daar niets aan. B en D zijn te laat. Bij C weet de volgende dienst niet dat er iets is.
K E R N B E G R I P
LES 12
Feedback
Feedback is informatie over hoe jij iets doet, zodat je ervan kunt leren. Je kunt feedback vragen, krijgen en zelf geven. Feedback gaat over gedrag, niet over wie iemand is.
Kernbegrip: in het kwalificatiedossier staat dat de helpende actief feedback vraagt aan collega's en cliënten, en zelf feedback geeft. 'Je bent slordig' gaat over wie iemand is. 'Je liet de deur van het medicijnkastje open' gaat over gedrag: daar kun je iets mee. Vraag: van wie op je stage krijg je feedback, en vraag je er zelf om?
F E E D B A C K
LES 12
Geven en ontvangen
Feedback geven
Noem eerst wat goed ging
Zeg wat je zag: 'Ik zag dat je...'
Zeg wat het effect was
Geef een tip
Feedback ontvangen
Luister tot het eind
Vraag door als het niet duidelijk is
Ga niet meteen in discussie
Bedank en bedenk wat je ermee doet
Uitleg: een voorbeeld van feedback geven. 'Je praatte rustig met mevrouw Smit, dat vond ze fijn. Ik zag dat je bij het aankleden drie vragen tegelijk stelde. Daarna wist ze niet meer wat ze moest doen. Tip: stel één vraag en wacht op haar antwoord.' Ook een cliënt kan je feedback geven. Vraag er gewoon naar: 'Heb ik u zo goed geholpen?'
O E F E N E N
LES 12
Je collega Bram zegt: 'Je praat veel te snel tegen mevrouw Smit.' Hoe reageer je?
Open vraag: een voorbeeldantwoord: 'Bedankt dat je het zegt. Wanneer merkte je dat? En wat zag je aan mevrouw Smit?' Je luistert, je vraagt door en je gaat niet meteen in discussie. Daarna bedenk je wat je ermee doet, bijvoorbeeld: langzamer praten en wachten op haar antwoord. Bespreek ook: wat had Bram anders kunnen zeggen, met de regels voor feedback geven?
R E F L E C T E R E N
LES 12
Terugkijken met STARRT
Situatie: wat gebeurde er, waar en met wie?
Taak: wat moest jij doen?
Actie: wat deed je?
Resultaat: hoe liep het af?
Reflectie: wat ging goed, wat kan beter?
Transfer: wat doe je de volgende keer?
Uitleg: reflecteren is terugkijken op je eigen werk om ervan te leren. STARRT helpt je om dat stap voor stap te doen. Het belangrijkste is de laatste T: wat neem je mee naar de volgende keer? Zo'n afspraak met jezelf heet een actiepunt. Bespreek je actiepunt met je praktijkopleider of leidinggevende: zo kun je samen afspreken wat je gaat oefenen.
O P D R A C H T
LES 12
Reflecteren op je stage
1
Kies een situatie van je stage die je bijbleef.
2
Schrijf hem op met de zes vragen van STARRT.
3
Vertel hem aan je buur. Je buur geeft één tip.
4
Schrijf je actiepunt op.
m
s
in tweetallen
Opdracht: ongeveer 8 minuten, eerst alleen schrijven en dan in tweetallen. De situatie hoeft niet groot te zijn: een lastig gesprek, een cliënt die je hulp weigerde, of juist iets wat heel goed ging. Let erop dat de buur feedback geeft volgens de regels: wat zag je, wat was het effect, en een tip.
Hulp voor wie vastloopt: begin bij de laatste keer dat je iemand hielp met eten of aankleden.
Extra voor snelle studenten: welke feedback zou je cliënt je over deze situatie geven?
S T E L L I N G
LES 12
Een goede helpende doet zoveel mogelijk vóór de cliënt.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling, terugblik op Zij aan zij: laat studenten hun keuze uitleggen. Niet mee eens: een goede helpende doet zoveel mogelijk samen met de cliënt, zodat iemand zelf kan blijven doen wat hij kan. Dat is de rode draad van de serie. Je werkt volgens het zorgplan, je let op veranderingen en meldt ze, je luistert en vraagt door, je bewaakt je grenzen, en je rondt af en kijkt terug op je werk. Vraag tot slot: welk onderwerp uit de twaalf lessen ga jij op je stage het meest gebruiken? Laat een paar studenten antwoorden.
T E R U G B L I K
LES 12
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Werk afronden
Volledig overdragen
Feedback en reflectie
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je herhaalt. Dit is de laatste les van de serie: laat studenten ook terugkijken op de leerdoelen van eerdere lessen die ze nog lastig vonden.
Image credit: LessonUp