Nederland 1948-1978: mensen (Geschiedenis havo), les 1: Uitleg

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Nederland 1948-1978: mensen

Examenstof geschiedenis havo

1 / 22
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

This lesson contains 22 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Introduction

Uitleg over Nederland 1948-1978 voor havo: jongerencultuur, nozems, provo's en hippies, de positie van vrouwen en de tweede feministische golf, emigratie, dekolonisatie en gastarbeiders. Tweede deel van de context Nederland; welvaart en ontzuiling staan in een apart onderwerp.

Items in this lesson

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Nederland 1948-1978: mensen

Examenstof geschiedenis havo

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: Historische context Nederland 1948-2008, leidende vraag 1 (tweede deel); KA 46, 48, 49. Image credit: Jack de Nijs / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Wat ga je kunnen?

Ik kan uitleggen hoe jongeren, vrouwen en migranten de Nederlandse samenleving tussen 1948 en 1978 veranderden.

This item has no instructions

Welke groepen veranderden Nederland tussen 1948 en 1978?

Verwacht: jongeren, hippies, provo's, vrouwen, gastarbeiders, Surinamers, Indonesiërs. Gebruik ze als ophaak: eerst jongeren, dan vrouwen, dan migratie. Dit deel sluit aan op de les over welvaart en ontzuiling.

Hippies op de trappen van het Nationaal Monument op de Dam, Amsterdam, 7 maart 1972

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Een eigen jongerencultuur

  • Jongeren kregen meer vrije tijd en meer geld

  • Een deel van hen volgde steeds langer onderwijs

  • Zo ontstond een eigen jongerencultuur

  • Popmuziek uit Engeland en de Verenigde Staten gaf die cultuur een stem

KA 48. Dit is een gevolg van de toenemende welvaart en de ontzuiling uit het eerste deel. Veelgemaakte fout: denken dat jongeren al voor de oorlog een eigen cultuur hadden; de jeugd had nu pas zoveel vrije tijd en geld. Image credit: Rob Croes / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Nozems op bromfietsen, 7 april 1965

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

De nozems

  • Vanaf het eind van de jaren 1950 ontstonden jongerenbewegingen

  • De nozems waren daar een voorbeeld van

  • Popmuziek uit Engeland en de VS speelde een rol

  • Hun stijl en gedrag vielen op in het straatbeeld

KA 48. De nozems zijn de eerste jongerenbeweging in de syllabus. De foto toont nozems met bromfietsen in 1965. Veelgemaakte fout: nozems en provo's door elkaar halen. De nozems vielen vooral op door hun stijl, de provo's zetten zich actief af tegen de samenleving. Image credit: Jack de Nijs / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Provo-aanhangers op het Amstelveld in Amsterdam, 1 juni 1966

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Provo's en hippies

  • In de jaren 1960 verzetten provo's en hippies zich tegen de consumptiemaatschappij

  • Ze bespotten het gezag van oudere generaties

  • Ze eisten meer inspraak

KA 48. Inspraak: meebeslissen over zaken die je aangaan. De consumptiemaatschappij kwam uit het eerste deel: hoge lonen, veel kopen. Veelgemaakte fout: denken dat provo's en hippies tegen welvaart zelf waren; ze verzetten zich tegen de consumptiemaatschappij en het gezag. Image credit: Jack de Nijs / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Wat betekent inspraak?

A

Zelf je eigen geld verdienen

B

Meebeslissen over zaken die je aangaan

C

Zelfstandig een eigen huis kopen

D

Meedoen aan een jongerenbeweging

Inspraak is meepraten en meebeslissen. Verwachte fout: inspraak koppelen aan geld of wonen.

Vul in

Eind jaren 1950 waren de nozems een jongerenbeweging; in de jaren 1960 eisten provo's en hippies meer inspraak.

nozems
provo's
hippies
gastarbeiders
emigranten

Verwachte fout: nozems en provo's omwisselen. Nozems eind jaren 1950, provo's en hippies jaren 1960.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Een einde aan handelingsonbekwaamheid

  • In 1956 kwam een einde aan de wettelijke handelingsonbekwaamheid van getrouwde vrouwen

  • Daarvoor konden zij niet zelfstandig juridische beslissingen nemen

  • Vrouwen kregen meer rechten

KA 48. Handelingsonbekwaam: wettelijk niet in staat om zelfstandig rechtshandelingen te verrichten, bijvoorbeeld een contract sluiten. Veelgemaakte fout: 1956 verwarren met het vrouwenkiesrecht, dat is veel ouder.

Dolle Mina's demonstreren op het Binnenhof tegen het uitblijven van crèches, 18 november 1970

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

De tweede feministische golf

  • Feministes van de tweede feministische golf streden voor gelijke rechten en kansen

  • Voorbeelden zijn Man Vrouw Maatschappij en Dolle Mina

  • Ze voerden actie tegen ongelijke behandeling

KA 48. De foto toont een actie van Dolle Mina in 1970 bij het Binnenhof in Den Haag voor crèches. Veelgemaakte fout: denken dat de feministes van de tweede golf alleen om het stemrecht streden. Image credit: Rob Mieremet / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Twee vrouwen bekijken een affiche van Man Vrouw Maatschappij, Utrecht, 22 mei 1975

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Pil, scheiding en onderwijs

  • De anticonceptiepil werd ingevoerd en geaccepteerd

  • Er kwam nieuwe echtscheidingswetgeving

  • Meisjes namen steeds vaker deel aan het onderwijs

  • Dit zorgde voor grote, soms plotselinge veranderingen

KA 48. Let op tempo: de syllabus noemt deze veranderingen groot en soms plotseling. De foto toont een affiche van Man Vrouw Maatschappij op een manifestatie in Utrecht in 1975. Veelgemaakte fout: de pil als enige oorzaak zien. Image credit: Fotograaf onbekend / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Waarvoor streden feministes van de tweede golf?

A

Het herstel van de verzuilde verhoudingen

B

Meer inspraak voor jongeren op school

C

Gelijke rechten en kansen voor vrouwen

D

Het recht op gezinshereniging

Gelijke rechten en kansen. Verwachte fout: inspraak, dat hoort bij provo's en hippies.

Wat veranderde er in 1956 voor getrouwde vrouwen?

Goed: hun wettelijke handelingsonbekwaamheid eindigde, ze konden zelfstandig juridische beslissingen nemen. Verwachte fout: stemrecht noemen.

Vertrek van emigranten met de Johan van Oldenbarnevelt uit Amsterdam, 1 november 1956

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Nederland als emigratieland

  • Begin jaren 1950 was Nederland een emigratieland

  • Mensen trokken naar Australië, Nieuw-Zeeland en Canada

  • Dit past bij de naoorlogse tijd

KA 49. Emigratie: je land verlaten om elders te gaan wonen. De foto toont het vertrek van emigranten op een schip uit Amsterdam in 1956. Veelgemaakte fout: denken dat Nederland altijd een land was waar migranten naartoe kwamen. Image credit: Wim van Rossem / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Aankomst van Surinamers op Schiphol, 8 september 1975

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Dekolonisatie en migratie

  • De dekolonisatie van Indonesië (1949) en Suriname (1975) bracht migranten naar Nederland

  • Hun komst was al dan niet vrijwillig

  • Hier ontstond een groeiende groep nieuwe Nederlanders

KA 46 en 49. De foto toont Surinamers die op 8 september 1975 op Schiphol aankomen. Veelgemaakte fout: de dekolonisatie van Indonesië en Suriname op één jaar zetten: 1949 en 1975 liggen ver uit elkaar. Image credit: Hans Peters / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Italiaanse gastarbeiders in Twente lezen Nederlandse kranten, 1964

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Gastarbeiders

  • Vanaf de jaren 1950 huurden werkgevers arbeidskrachten in uit Zuid-Europa

  • Vanaf de jaren 1960 werden gastarbeiders geworven, later ook uit Turkije en Marokko

  • Later kregen zij recht op gezinshereniging

  • Zo ontstond een pluriforme en multiculturele samenleving

KA 49. Een pluriforme en multiculturele samenleving is een samenleving met veel verschillende groepen en culturen. De foto toont Italiaanse gastarbeiders in Twente in 1964. Veelgemaakte fout: Turkije en Marokko noemen als eerste herkomstlanden: eerst kwamen gastarbeiders uit Zuid-Europa. Image credit: Fotograaf onbekend / Rijksvoorlichtingsdienst, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Vul in

Vanaf de jaren 1960 huurden werkgevers gastarbeiders in; zij kregen later recht op gezinshereniging in Nederland.

gastarbeiders
gezinshereniging
emigratie
dekolonisatie

Verwachte fout: dekolonisatie, dat betreft Indonesië en Suriname.

Zet op volgorde, van vroeg naar laat

1

Einde van de handelingsonbekwaamheid

2

Dekolonisatie van Indonesië

3

Dekolonisatie van Suriname

4

Provo's en hippies eisen inspraak

5

Opkomst van de nozems

1949, 1956, eind jaren 1950, jaren 1960, 1975. Verwachte fout: de nozems voor 1956 plaatsen.

Welk deel vond je het lastigst?

1

Jongerencultuur en jongerenbewegingen

2

De positie van vrouwen

3

Emigratie en dekolonisatie

4

Gastarbeiders en gezinshereniging

Herhaal het deel met de meeste stemmen.

Welke verandering had volgens jou het grootste effect?

Elk antwoord met een beargumenteerde keuze is goed: bijvoorbeeld de jongerencultuur, de positie van vrouwen of de komst van migranten. Let op een verwijzing naar een begrip uit de les.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Begrippen (1/2)

  • jongerencultuur: Eigen cultuur van jongeren, met meer vrije tijd, geld en popmuziek

  • nozems: Jongerenbeweging vanaf het eind van de jaren 1950

  • provo's: Jongeren die zich in de jaren 1960 verzetten tegen de consumptiemaatschappij

  • inspraak: Meebeslissen over zaken die je aangaan

  • handelingsonbekwaamheid: Wettelijk niet zelfstandig juridisch kunnen handelen, tot 1956 voor getrouwde vrouwen

This item has no instructions

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Begrippen (2/2)

  • tweede feministische golf: Beweging voor gelijke rechten en kansen, met Man Vrouw Maatschappij en Dolle Mina

  • emigratie: Je land verlaten om elders te gaan wonen

  • dekolonisatie: Het onafhankelijk worden van koloniën, zoals Indonesië en Suriname

  • gastarbeiders: Buitenlandse arbeidskrachten die werkgevers vanaf de jaren 1960 inhuurden

  • gezinshereniging: Het recht om gezinsleden naar Nederland te laten komen

This item has no instructions