Nederland 1948-1978: mensen (Geschiedenis havo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Oefen examenvragen over oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bronnen en continuïteit en verandering bij jongeren, vrouwen en migratie in Nederland 1948-1978.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Examentraining

Nederland 1948-1978: mensen: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Jack de Nijs / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over jongeren, vrouwen en migratie in Nederland 1948-1978 beantwoorden: oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bronnen en continuïteit en verandering.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: bestudeer de vraag en de bron, let op maker, doel en jaartal

• 2. Zoek: welk begrip uit de stof hoort bij dit voorbeeld?

• 3. Schrijf: antwoord met een begrip en een verwijzing naar de bron of het gegeven

Nozems op bromfietsen, 7 april 1965

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 1: oorzaken en gevolgen

• Onderscheid soorten: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch, cultureel-mentaal

• Let ook op aanleiding of dieper liggende oorzaak, en op korte of lange termijn

Image credit: Jack de Nijs / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Meer geld en vrije tijd voor jongeren: wat voor oorzaak van de jongerencultuur?

A

Een politiek-bestuurlijke oorzaak

B

Een cultureel-mentaal gevolg

C

Een sociaaleconomische oorzaak

D

Een directe aanleiding

Meer geld en vrije tijd zijn sociaaleconomisch. Verwachte fout: cultureel-mentaal, dat is de jongerencultuur zelf.

Einde van de handelingsonbekwaamheid (1956): welk soort verandering is dat?

A

Een politiek-bestuurlijke verandering

B

Een sociaaleconomische verandering

C

Een cultureel-mentale verandering

D

Een verandering in de buitenlandse politiek

Het ging om een wet. Verwachte fout: cultureel-mentaal, dat gaat over denkbeelden.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 2: standplaatsgebondenheid

• Verklaar gedrag vanuit de kennis en waarden van toen, niet van nu

• Vraag jezelf: wat wisten mensen toen, en wat vonden ze belangrijk?

Waarom vonden veel ouderen provo's en hippies in de jaren 1960 aanstootgevend?

A

Ze steunden de consumptiemaatschappij te sterk

B

Ze bespotten het gezag van de oudere generatie

C

Ze wilden terug naar de verzuiling

D

Ze weigerden belasting te betalen

Vanuit de waarden van oudere generaties: gezag hoorde gerespecteerd te worden. Verwachte fout: antwoorden vanuit de waarden van nu.

Waarom werden gastarbeiders eerst als gasten gezien?

Goed: het waren buitenlandse arbeidskrachten die werkgevers inhuurden; de naam 'gast' laat zien dat men aanvankelijk dacht aan tijdelijk verblijf. Verwachte fout: vanuit nu oordelen over het woord gastarbeiders.

Hippies op de trappen van het Nationaal Monument op de Dam, Amsterdam, 7 maart 1972

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 3: bruikbaarheid van bronnen

• Weeg een bron op betrouwbaarheid en representativiteit

• Let op de maker, het doel, het publiek en het moment van maken

Image credit: Rob Croes / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Persfoto Dam 1972: hippies bij het monument. Wat zegt dit over alle jongeren?

A

Alle jongeren in 1972 waren hippies

B

Het bewijst dat de provo's gewonnen hadden

C

De foto is onbetrouwbaar omdat het een persfoto is

D

Het toont één groep, niet alle jongeren

Eén groep op één plek en moment. Verwachte fout: generaliseren.

Een pamflet van Dolle Mina: waarvoor is het het best bruikbaar?

A

Voor de eisen en de toon van de actiegroep

B

Voor het aantal werkende vrouwen in 1970

C

Voor de mening van alle Nederlanders

D

Voor de gevolgen van de anticonceptiepil

Een pamflet toont wat de maker wil en hoe. Verwachte fout: het pamflet als bewijs voor de hele samenleving gebruiken.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 4: continuïteit en verandering

• Welke zaken veranderden en welke bleven gelijk?

• Let op tempo, duur en schaal van de verandering

Begin jaren 1950 vertrokken mensen, later kwamen er migranten. Wat is dit?

A

Een continuïteit in de migratiestromen

B

Een verandering die snel weer verdween

C

Een verandering in de richting van migratie

D

Alleen een verandering in het tempo

Van vertrek naar komst is een verandering van richting. Verwachte fout: continuïteit.

Noem één verandering in het leven van jongeren na 1950.

Goed: meer vrije tijd en geld, langer onderwijs, een eigen jongerencultuur of het verzet van provo's en hippies. Verwachte fout: een verandering uit de eerste helft van de eeuw noemen.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Oorzaken en gevolgen

2

Standplaatsgebondenheid

3

Bruikbaarheid van bronnen

4

Continuïteit en verandering

Oefen het vraagtype met de meeste stemmen opnieuw.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Tips voor op het examen

• Noem altijd een begrip uit de stof, zoals gastarbeiders of de tweede feministische golf

• Gebruik jaartallen als keerpunten: 1949, 1956 en 1975

• Een foto of pamflet laat één groep zien: schrijf nooit dat het voor heel Nederland geldt