Persoonlijke beschermingsmiddelen in de zorg

Veilig werken met PBM

1 / 21
next
Slide 1: Slide
New lesson editorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 1

This lesson contains 21 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Veilig werken met PBM

Open de les vanuit de beroepspraktijk: PBM beschermen niet alleen de zorgmedewerker, maar ook de zorgvrager en andere mensen in de omgeving.

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)

  • PBM zijn middelen die het risico op besmetting verkleinen

  • Ze beschermen de zorgmedewerker én de zorgvrager

  • Ze worden gebruikt bij contact met ziekteverwekkers of besmet materiaal

  • Vooral belangrijk bij lichaamsvloeistoffen, spatten, druppels en aerosolen

  • PBM zijn een onderdeel van infectiepreventie, naast handhygiëne en protocollen

Benadruk dat PBM geen vervanging zijn van handhygiëne of veilig werken, maar een extra beschermlaag.

Hoe besmetting kan plaatsvinden

  • Via bloed, urine, ontlasting, speeksel of wondvocht

  • Via druppels bij hoesten of niezen

  • Via spatten tijdens verzorging of schoonmaak

  • Via aerosolen die in de lucht blijven zweven

Koppel elk voorbeeld aan een herkenbare zorgsituatie, zoals wondzorg, helpen bij toiletgang of contact met een benauwde zorgvrager.

Wat zijn aerosolen?

Aerosolen zijn heel kleine deeltjes die in de lucht kunnen blijven zweven. Ze kunnen virussen of bacteriën bevatten. Daardoor kun je ziektekiemen inademen, ook als er niet direct zichtbare spatten zijn. Bij risico op aerosolen is andere bescherming nodig dan alleen bescherming tegen druppels.

Maak het onderscheid helder: druppels zijn groter en vallen sneller neer; aerosolen zijn kleiner en blijven langer in de lucht.

Belangrijkste PBM in de zorg

Mondneusmasker - beschermt vooral tegen druppels

FFP2-masker - beschermt tegen inademen van aerosolen

Spatbril of andere oogbescherming - beschermt ogen tegen spatten

Bescherming van luchtwegen en ogen

Bescherming van handen en kleding

Handschoenen - beschermen de handen bij kans op contact met lichaamsvloeistoffen of besmet materiaal

Schort of beschermende kleding - beschermt kleding en huid tegen vervuiling en spatten

Gebruik steeds dezelfde termen in de les: druppels, spatten en aerosolen. Dat helpt studenten de keuze voor het juiste PBM te onderbouwen.

Welk PBM past bij welk risico?

Lichaamsvloeistoffen → handschoenen, soms ook schort

Spatten op kleding of huid → schort of beschermende kleding

Druppels bij hoesten of niezen → mondneusmasker

Aerosolen in de lucht → FFP2-masker

Spatten richting gezicht → oogbescherming

Laat zien dat soms meerdere PBM tegelijk nodig zijn. Bijvoorbeeld bij een handeling met spatgevaar én risico op druppels.

Welk PBM past het best bij risico op aerosolen?

A

Spatbril

B

Handschoenen

C

FFP2-masker

D

Schort

Distractors komen uit andere PBM op de vorige slides. Het gaat hier om verschil tussen bescherming tegen spatten, druppels en aerosolen.

Kies het juiste begrip

PBM verkleinen het risico op besmetting. Ze zijn belangrijk bij lichaamsvloeistoffen, spatten en druppels. Bij risico op aerosolen is extra bescherming nodig, omdat deze deeltjes in de lucht kunnen blijven zweven.

besmetting
spatten
aerosolen
werkkleding
onderarmen
CE-markering
schoenen

Controleer of studenten het onderscheid tussen spatten, druppels en aerosolen kunnen uitleggen.

Regels voor gebruik

  • Gebruik PBM wanneer er een reëel besmettingsrisico is

  • Gebruik PBM niet onnodig: dat is doelmatig en duurzamer

  • Kies het PBM dat past bij de handeling en het risico

  • Volg altijd de protocollen van de organisatie

  • PBM moeten beschikbaar zijn voordat je veilig kunt werken

Benadruk dat 'meer PBM' niet altijd 'beter' betekent. Juist kiezen hoort bij professioneel handelen.

Kwaliteit en controle

  • Controleer op kwaliteit en beschadigingen

  • Let op de CE-markering

  • Controleer de houdbaarheidsdatum

  • Gebruik geen PBM die kapot, vervuild of verlopen zijn

Licht toe dat de CE-markering aangeeft dat het product volgens de fabrikant voldoet aan Europese eisen voor veiligheid, gezondheid en milieubescherming.

Eenmalig of herbruikbaar

  • Eenmalige PBM gooi je na gebruik direct weg

  • Herbruikbare PBM moeten volgens protocol worden gereinigd en zo nodig gedesinfecteerd

  • Een spatbril is vaak herbruikbaar

  • Hergebruik alleen als het middel daarvoor bedoeld is

  • Vervang PBM direct bij beschadiging

Maak duidelijk dat herbruikbaar niet betekent dat het zonder reiniging opnieuw gebruikt mag worden.

Verantwoordelijkheid van de werkgever

Volgens de Arbowet moet de werkgever PBM beschikbaar stellen als die nodig zijn voor veilig werken. De werkgever zorgt ook voor passende middelen, duidelijke instructies en afspraken over veilig gebruik.

Houd het juridisch eenvoudig: studenten hoeven de kern te kennen, niet de volledige wettekst.

Vul de regels voor gebruik aan

Je gebruikt PBM alleen bij een reëel besmettingsrisico. Voor veilig werken moeten middelen op tijd beschikbaar zijn. Een eenmalig PBM gooi je na gebruik weg, maar een herbruikbaar middel moet je eerst reinigen volgens protocol.

reëel besmettingsrisico
beschikbaar
reinigen
onbedekt
zwevend
dragen
aansluiten

Laat studenten benoemen dat doelmatig gebruik ook duurzamer is en dat herbruikbaar niet betekent: zonder schoonmaken opnieuw gebruiken.

Juist aan- en uittrekken van PBM

  • Trek PBM aan in een veilige volgorde

  • Voer handhygiëne uit op de juiste momenten

  • Zorg dat elk middel goed aansluit

  • Trek PBM uit zonder de besmette buitenkant aan te raken

  • Gooi gebruikte PBM direct op de juiste manier weg

Introduceer hier de hoofdgedachte: aan- en uittrekken draait om bescherming én het voorkomen van kruisbesmetting.

Veilige volgorde: aantrekken

Handhygiëne → beschermende kleding → mondneusmasker of FFP2-masker → oogbescherming → handschoenen


Zo blijven schone materialen schoon en sluit de bescherming goed aan voordat je de zorg start.

De precieze volgorde kan per protocol iets verschillen. Leg uit dat de organisatieprotocollen altijd leidend zijn.

Veilige volgorde: uittrekken

Handschoenen → handhygiëne → oogbescherming → beschermende kleding → masker → handhygiëne


Bij het uittrekken is de buitenkant mogelijk besmet. Daarom werk je voorzichtig en raak je je gezicht niet aan.

Benadruk dat gebruikte PBM direct weggegooid of verwerkt moeten worden volgens protocol.

Wat doe je als eerste bij het uittrekken van PBM?

A

Masker afdoen

B

Handhygiëne

C

Handschoenen uit

D

Bril afzetten

Gebaseerd op de volgorde op de slides: handschoenen, handhygiëne, oogbescherming, beschermende kleding, masker, handhygiëne.

Vul de volgorde aan

Bij het aantrekken begin je met handhygiëne. Daarna volgen beschermende kleding en het masker. Bij het uittrekken raak je de besmette buitenkant niet aan en eindig je opnieuw met handhygiëne.

handhygiëne
masker
buitenkant
schoeisel
onderarmen
spatten
werkjas

De focus ligt op de hoofdprincipes: juiste volgorde, goed aansluiten en kruisbesmetting voorkomen.

Regels voor werkkleding en schoeisel

  • Schone werkkleding helpt besmetting te voorkomen

  • Goed gesloten schoenen beschermen en zijn hygiënischer

  • Kleding en schoeisel moeten passen bij veilig en schoon werken

  • Ook werkkleding en schoenen horen bij infectiepreventie

Maak de koppeling met de praktijk: PBM zijn niet los te zien van algemene kleding- en hygiëneregels.

Eisen aan werkkleding


  • Geen bedekte onderarmen

  • Kleding mag het werk niet onhygiënisch maken

  • Schoenen gesloten en schoon

Hygiëne

  • Dagelijks schoon en gewassen

  • Direct verschonen bij zichtbare vervuiling

  • Goed wasbare stof

Dragen

Leg uit waarom onbedekte onderarmen belangrijk zijn: goede hand- en polshygiëne en minder kans op besmetting via stof.

Wat neem jij uit deze les mee naar je stage?

Goede antwoorden noemen één concrete lesopbrengst, bijvoorbeeld verschil tussen mondneusmasker en FFP2, de volgorde van uittrekken, of regels voor werkkleding.