Het kofschip x en werkwoordspelling
Het kofschip x en werkwoordspelling
Lesdoel
Aan het einde van de les kun je werkwoorden in de tegenwoordige tijd, verleden tijd en als voltooid deelwoord correct spellen. Je weet wanneer je 't kofschip x gebruikt en hoe je daarmee de juiste uitgang kiest.
Planning
10 minuten stil lezen
Uitleg 't Kofschip x en werkwoordspelling
Zelfstandig werken in Taalblokken
Afsluiten en terugblikken
Instaptoets
Tegenwoordige tijd (TT)
ik = ik-vorm
jij / hij / zij / het = ik-vorm + -t
wij / jullie / zij = hele werkwoord
Ik-vorm:
hele werkwoord zonder -en
soms moet je nog de spelling aanpassen, zoals bij maken → ik maak.
Staat jij of je achter het werkwoord? Dan schrijf je geen extra -t. Bijvoorbeeld:
Jij vindt → Vind jij?
-> Geen 't kofschip x bij de tegenwoordige tijd.
Voorbeelden TT
De ik-vorm maak je door -en van het hele werkwoord af te halen. Soms moet je de spelling aanpassen.
Eindigt de ik-vorm al op t? → geen extra t
ik post → hij post
Hij downloadt (ik-vorm + t)
Bij wij, zij, jullie (meervoud) gebruik je het hele werkwoord.
Verleden tijd (VT)
Gebruik 't kofschip x:
Haal -en van het hele werkwoord af.
Kijk naar de laatste letter die overblijft.
Die letter bepaalt of je -te(n) of -de(n) schrijft.
Regel:
In 't kofschip x = -te(n)
Niet in 't kofschip x = -de(n)
Let op: 't kofschip x werkt niet bij sterke werkwoorden zoals lopen → liep en vinden → vond.
Voorbeelden VT
Werken → werkte
Laatste letter vóór -en = k
De k zit in 't kofschip x → -te
Ik-vorm + te = werk + te → werkte
Leven → leefde
Laatste letter vóór -en = v
De v zit niet in 't kofschip x → -de
Ik-vorm + de = leef + de → leefde
Meervoud:
wij / jullie / zij → -ten / -den
werkten / leefden
Wat is een voltooid deelwoord
Een voltooid deelwoord geeft meestal aan dat iets is gebeurd of gedaan.
Hoe herken je een voltooid deelwoord?
Het staat vaak samen met een vorm van hebben, zijn of worden in de zin.
Het begint vaak met ge-, maar dat hoeft niet.
Voorbeelden:
Ik heb mijn huiswerk gemaakt.
Hij is naar huis gefietst.
Zij heeft een pakket besteld.
De fiets wordt gerepareerd.
Let op: een voltooid deelwoord begint dus niet altijd met ge-. Denk aan besteld, verteld en ontdekt.
Gebruik het 't kofschip x:
Kijk naar de laatste letter vóór -en van het hele werkwoord.
Die letter bepaalt of je -t of -d schrijft.
Regel:
In 't kofschip x = -t
Niet in 't kofschip x = -d
Zo schrijf je het voltooid deelwoord:
Gebruik de ik-vorm als basis.
Zet de juiste uitgang (-t of -d) erachter.
Begint het hele werkwoord al met be-, ge-, her-, ont- of ver-? Dan zet je er geen ge- meer voor.
Voltooid deelwoord
Voorbeelden voltooid deelwoord
1. Werken → gewerkt
Laatste letter vóór -en = k
K zit in 't kofschip x → -t
ge + werk + t = gewerkt
2. Leven → geleefd
Laatste letter vóór -en = v
V zit niet in 't kofschip x → -d
ge + leef + d = geleefd
3. Bestellen → besteld
Laatste letter vóór -en = l
L zit niet in 't kofschip x → -d
bestel + d = besteld
Bij de TT: maak de ik-vorm en pas de spelling aan als dat nodig is.
Bij de VT: haal -en van het hele werkwoord af om met 't kofschip de juiste uitgang te kiezen. Zet die uitgang vervolgens achter de ik-vorm.
Bijvoorbeeld met leven:
TT: ik leef → de ik-vorm is leef.
VT: leven → lev → de v zit niet in 't kofschip → kies -de.
Samenvoegen: leef + de = leefde.
Samenvattend.......
Ezelsbruggetje:
'T kofschip x = T
Nee = D
Zelfstandig werken
Maken:
1F 2F 3F Grammatica en spelling
Spelling 3F Hoofdstuk 6
Opdrachten van 6.1 t/m 6.9
Klaar? Maak dan het hoofdstuk Test jezelf van Hoofdstuk 6 in Taalblokken.
Of maak een oefenexamen op MBO Facet.
Terugblik
'T kofschip x = T
Nee = D
Bedenk wat er voor jou nog extra aandacht nodig heeft.
Bedankt voor jullie inzet!
Denk aan het maken van de instaptoets in Taalblokken en neem een boek mee voor stil lezen.
Volgende week gaan we verder met het onderwerp schrijven en oefenen we samen voor het examen.
Goed gewerkt vandaag!
Bedankt voor jullie inzet en tot volgende week!