Les geschiedenis havo 2 intro en paragraaf 1.2 2025-2026 HSH

• New lesson editor

Geschiedenis havo 2, Hulsebosch

Introductie, basis geschiedenis en §1.2: Op zoek naar Indië

Welkom havo 2! Binnen = beginnen: spullen pakken en terugblikopgaven zelfstandig maken (in stilte)

- Op tafel: map/schrift / twee kleuren pennen / leerboek geschiedenis.

- Jas uit, tas van tafel, mobiel in Zakkie/tas.

Direct starten aan de terugblikopgaven, zelfstandig in stilte zonder gebruik van je boek/schrift.

Planning + lesdoel

• Introductie: HSH, afspraken, programma havo 2.

• Voorkennis: eeuwen, invalshoeken, chronologie en groepen in de middeleeuwen.

• Aan de slag: startvragen en bronopdracht.

• Start lesstof: oorzaken Europese expansie (ontdekkingsreizen).

• Afsluiting: documentaire Columbus met kijkvraag.

Lesdoelen:

• Je weet wat we dit jaar gaan doen in klas 2.

• Je kunt vier oorzaken van de Europese ontdekkingsreizen uitleggen.

Hulsebosch (HSH) + hoofddoelen klas 2

Docent geschiedenis en mentor havo 5

Vraag of hulp? Via Teams of via [e-mail]

Klas 2: één lesuur geschiedenis van 70 min. per week.

Vijf cijfers dit jaar: 3x PW (telt 3x), 2x PO (telt 1x).

Mijn hoofddoelen voor klas 4 dit jaar:

1. IEDEREEN haalt een voldoende eindcijfer voor geschiedenis (!)

2. Hard werken en goede basis voor de bovenbouw, veel leren en plezier tegelijkertijd.

Afspraken zodat iedereen 100% kan leren

Begin les:

• Kom rustig binnen, zeg gedag, geen eten/kauwgom/oortjes, zitten volgens plattegrond.

• Binnen = beginnen: pak direct je spullen (reader/boek, schrift, pen) en start zelfstandig (in stilte) aan de terugblikopdrachten.

Tijdens les:

• Tijdens uitleg docent ben je stil en luister je/maak je aantekeningen.

• Doe mee met de les, concentreer je, zit recht.

• Respectvol voor je docent en medeleerlingen.

• Vraag/opmerking? Steek je vinger op.

• Zelfstandig werken: in stilte of fluisterend overleg met buurman/buurvrouw.

• Tijdens de les: geen laptops en telefoon (geen waarschuwing).

Einde les:

• Blijf zitten tot de bel gaat, opruimen 1 min. voor tijd.

• Schuif je stoel aan en hou je plek netjes.

Maak HSH en jezelf trots!

Zorg dat iedereen kan werken/opletten.

Leren = nadenken, dus denken, meedoen en herhalen lonen (!)

Hard werken/leren en klein grapje/plezier gaan samen, maar balans.

Programma + cijfers havo 2

Periode 1: Europese ontdekkingsreizen, protestantisme en Nederlandse Opstand.

• Proefwerk 1: telt 2x mee, 60 minuten, herkansbaar.

• PO Portfolio: SO + opdracht, telt 1x mee, niet herkansbaar.

Periode 2: Nederlandse ‘Gouden Eeuw’ en Verlichting

- Proefwerk 2: telt 2x mee, 60 minuten, herkansbaar.

• PO Portfolio: SO + opdracht, telt 1x mee, niet herkansbaar.

Periode 3: Franse Revolutie, Napoleon en Industriële Revolutie

- Proefwerk 3: telt 2x mee, 60 minuten, niet herkansbaar.

In totaal voor eindcijfer geschiedenis klas 3: 3x proefwerk (telt 3x mee), 2x PO (telt 1x mee).

Huiswerk: belangrijker dit jaar (!)

Leren = nadenken en actief iets doen met de stof, in de les én thuis!

Huiswerk voor iedere les (staat in SOM):

- Bekijken uitlegvideo en maken korte aantekeningen.

- Lezen paragraaf en/of maken samenvatting (1 of 2 A4)

- Soms: afmaken (bron)opdrachten uit de les en/of leren (bijv. Quizlet).

Soms: huiswerkcheck.

Waarom? Periode is langer, dus meer leerstof: leerstof beter onthouden én herhalen  geeft hogere cijfers (!)

Perioden en maatschappijtypen

Prehistorie (tijdvak 1): agrarisch of agrarisch-urbaan.

Oudheid (tijdvak 2): agrarisch-urbaan.

Middeleeuwen (tijdvak 3 en 4): agrarisch of agrarisch-urbaan.

Vroegmoderne tijd (tijdvak 5, 6 en 7): agrarisch-urbaan.

(Moderne tijd (tijdvak 8, 9 en 10): industrieel.

Voorkennis: eeuwen, jaren, etc.

Welke jaartelling gebruiken wij?

Een eeuw = … jaar?

Welke eeuw: 1453, 1789, 1914?

17e eeuw was van … tot … ?

Welke ziekte brak er in het midden van de 14e eeuw uit in Europa?

Invalshoeken geschiedenis

De geschiedenis kun je bestuderen vanuit verschillende invalshoeken (‘perspectieven’):

Checkvraag: bij welke historische dimensie/invalshoek passen de volgende zinnen vooral?

Kies uit: politiek, economie, sociaal, cultuur (godsdienstig).

A. Christelijk geloof.

B. Dictatuur en democratie.

C. Handel, ambacht en nijverheid (= producten maken met de hand).

D. Wetenschappelijke uitvindingen, zoals de microscoop.

E. Verbod op protestantse godsdienst door Spaanse koning Filips II.

F. Migratiebewegingen.

G. Industriële productie in fabrieken.

H. Grote bezitsverschillen binnen een samenleving.

Opwarmertje: chronologische volgorde (3 min.)

Zet de volgende ontwikkelingen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later (tijdsvolgorde). Noteer alleen de letters, bijv. A-B-C:

A. Romeinse keizerrijk

E. Democratie in het oude Athene (Grieken)

D. Kruistochten (gevechten tussen christenen en moslims)

C. Jagers-verzamelaars (prehistorie)

B. Karel de Grote (christelijke koning)

F. Eerste boeren (landbouwrevolutie)

Opwarmertje: groepen in de middeleeuwen

Wat is de goede volgorde?

Hiërarchie = verdeling op basis van macht.

Aan de slag… (15 min.)

• Invullen startvragen voor HSH.

• Maken: startopdracht geschreven bron, als voorkennis.

Na 10 minuten bespreken, anders straks afmaken. Klaar = lezen en samenvatten in maximaal 15 zinnen: paragraaf 1.2 in je lesboek.

Chronologisch overzicht tijdvak 5, 1500-1600 (havo 2)

Portugese zoektocht naar zeeroute naar Indië (via Afrika) (15e eeuw)

De Beeldenstorm (1566)

De Nederlandse Opstand tegen Spanje (1568-1648)

Columbus ‘ontdekt’ Amerika, start Spaanse kolonisatie Amerika (1492)

95 stellingen van Luther, start protestantisme (1517)

Zijderoute enige handelsroute voor specerijen (tot 15e eeuw)

In de buurt

16e eeuw: tijdvak 5 (1500-1600)

Chronologie (goede tijdsvolgorde):

Jagers en boeren (tijdvak 1, tot 3.000 v.Chr.)

Oudheid (Grieken en Romeinen, tijdvak 2, 3.000 v.Chr.-500 n.Chr.)

Vroege middeleeuwen (monniken en ridders, tijdvak 3, 500-1000)

Late middeleeuwen (steden en staten, tijdvak 4, 1000-1500)

Vroegmoderne tijd, 16e eeuw (ontdekkers en hervormers, tijdvak 5, 1500-1600)

§1.2: ‘Op zoek naar Indië’

In de buurt

Ontdekkingsreizen: voorkennis

Ingrediënten uit de gehele wereld: bijv. tomaten uit Amerika

Kaart van de islamitische cartograaf Al-Idrisi (1154): wat zie je? Welke continenten (werelddelen) zijn al wel ontdekt? Welke nog niet? Welke stad is het middelpunt?

Invalshoeken geschiedenis

De geschiedenis kun je bestuderen vanuit verschillende invalshoeken (‘perspectieven’):

Motieven voor de Europese overzeese expansie

Motief = reden waarom je iets doet.

Expansie = uitbreiding.

Motieven (redenen, oorzaken) voor de Europese overzeese expansie (ontdekkingsreizen):

1. Economisch: men zocht zeeroutes naar Indië om specerijen en zijde te halen (want tussenhandel Arabieren tegengaan)  vergroten rijkdom.

2. Politiek: stichten groot overzees rijk / macht koningen vergroten.

3. Cultuur: verspreiden van het christendom.

4. Cultuur: op zoek naar avontuur / nieuwsgierigheid.

Check: motieven ontdekkingsreizen (economisch, politiek en cultureel)

Welke motieven voor de ontdekkingsreizen zie je terug in de bron?

(ik weet…, ik zie…, dus…)

Aan de slag…: inoefenen uitlegvideo’s kijken

Bekijken uitlegvideo en opschrijven van drie belangrijke feiten in je schrift:

• Lang (15 min.): https://schooltv.nl/video-item/histoclips-de-ontdekkingsreizen-van-columbus

• Kort (4 min.): https://schooltv.nl/video-item/columbus-de-ontdekkingsreiziger-geen-indie-maar-amerika

Huiswerk:

• Bekijken video en maken korte aantekeningen, drie belangrijkste punten: https://www.youtube.com/watch?v=zh_iKz0gpsg

• Lezen: paragraaf 1.2 en maken korte samenvatting, maximaal blaadje in je schrift: wat is het belangrijkst?