Leren van kunst
Leren van kunst
Open met het idee dat beeldende vorming niet alleen gaat over maken, maar ook over kijken, begrijpen en betekenis geven. Noem meteen dat dit een examenvak is met een schriftelijk examen en een praktijkexamen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen welke ervaringen kunst kan oproepen, welke vaardigheden je bij beeldende vorming leert en hoe die terugkomen in kunst en beroepen.
This item has no instructions
Welke woorden passen volgens jou bij beeldende vorming?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Laat ook woorden als examenvak, kunst, maken, kijken, voelen of ontwerpen terugkomen.
Beeldende vorming als examenvak
Beeldende vorming is een examenvak
Je krijgt een schriftelijk examen en een praktijkexamen
We hebben drie lesuren per week
In het blokuur werk je aan praktijkopdrachten
In het theorie-uur behandelen we het boek en kunstbegrippen
Houd dit praktisch en duidelijk: leerlingen moeten weten hoe het vak is opgebouwd en waarom zowel theorie als praktijk belangrijk zijn.
Wat maakt beeldende vorming een examenvak?
Alleen praktijk
Alleen theorie
Schriftelijk en praktijk
Alleen portfolio
Sluit aan op slide 2: leerlingen moeten weten dat dit vak wordt afgesloten met een schriftelijk examen én een praktijkexamen.
Vul de juiste woorden in
Beeldende vorming is een examenvak. Je krijgt een schriftelijk examen en een praktijkexamen. We hebben drie lesuren per week. In het blokuur werk je aan praktijkopdrachten en in het theorie-uur behandel je het boek.
Controleer of leerlingen de opbouw van het vak begrijpen: examenvak, schriftelijk examen en blokuur zijn de kernwoorden.
Wat kunst met je doet
Kunst kan mooi, lelijk, ontroerend of verrassend zijn
Kunst zorgt voor een ervaring
Kunst kan je ook aan het denken zetten
Je reactie op kunst is niet alleen kijken, maar ook voelen en nadenken
This item has no instructions
Nieuwe ervaringen in kunst
Bij digitale kunst reageert het werk soms op de bezoeker
In de tentoonstelling van teamLab veranderen projecties voortdurend
Je kijkt niet alleen naar kunst, maar beweegt erdoorheen
Zo ontstaat een hele nieuwe wereld van beelden en ervaring
Leg uit dat dit anders is dan veel traditionele museumzalen: de bezoeker staat niet op afstand, maar maakt deel uit van de ervaring.
Kunst begrijpen
Om over kunst te kunnen praten, heb je kennis nodig. Je leert begrippen die horen bij kunstbeschouwing. Ook leer je dat kunstenaars van nu zich vaak laten inspireren door kunst van vroeger. Daarom horen kijken, begrijpen en vergelijken bij dit vak.
This item has no instructions
Kunst laat je nadenken
Kunst is niet alleen decoratie. Een kunstwerk kan een onderwerp zichtbaar maken dat in de wereld speelt. Daardoor ga je beter kijken, vragen stellen en betekenis zoeken.
Gebruik dit als overgang naar Francis Alÿs: kunst kan er vrolijk uitzien, maar toch een zwaar onderwerp hebben.
Wat is het belangrijkste verschil bij digitale kunst van teamLab?
Je maakt zelf verf
Je staat op afstand
Je beweegt erdoorheen
Je ziet alleen foto's
Toetst begrip van slides 3-4: de bezoeker maakt deel uit van de ervaring.
Vul de juiste woorden in
Kunst kan een ervaring oproepen. Je kijkt niet alleen, maar je kunt ook voelen en nadenken. Om over kunst te praten, heb je kennis nodig. Daarbij leer je begrippen uit de kunstbeschouwing.
De woorden komen letterlijk terug in deze subtopic en horen bij het lesdoel.
Wat kan kunst behalve mooi zijn nog meer met je doen?
Bespreek dat goede antwoorden gaan over voelen, nadenken, ervaring, betekenis geven of verrast worden door kunst. Geen exact goed/fout antwoord nodig.
Nadenken over de wereld
Francis Alÿs liet kinderen een denkbeeldige brug maken tussen Afrika en Europa
Kinderen in Marokko en Spanje lieten zelfgemaakte bootjes te water
De afstand over zee is 14 kilometer
De kinderen konden elkaar niet echt bereiken
This item has no instructions
Vrolijke vorm, ernstig onderwerp
De bootjes, tekeningen, schilderijen en video lijken op het eerste gezicht speels en vrolijk. Toch gaat het kunstproject over vluchtelingen die vanuit Afrika de gevaarlijke overtocht naar Europa maken. Juist dat contrast maakt het werk sterk.
Benadruk dat vorm en onderwerp in kunst niet altijd hetzelfde gevoel geven. Dat is een belangrijk inzicht in kunstbeschouwing.
De denkbeeldige brug
De brug was niet echt van steen of hout. Toch ontstond er een verbinding doordat beide groepen kinderen aan hetzelfde idee meededen. Het kunstwerk maakt zichtbaar wat mensen hopen, missen of proberen te overbruggen.
This item has no instructions
Waarom kunst hierover spreekt
Kunst kan een maatschappelijk onderwerp laten zien
Je kijkt niet alleen naar wat je ziet, maar ook naar wat het betekent
Een kunstenaar gebruikt beelden om mensen te laten nadenken over de wereld
This item has no instructions
Waarom is het werk van Francis Alÿs zo sterk?
Het is heel duur
Het hangt in een museum
Vorm en onderwerp contrasteren
De brug is echt gebouwd
Sluit aan op slides 7-10: het werk oogt speels, maar gaat over een ernstig onderwerp.
Vul de juiste woorden in
Francis Alÿs liet kinderen een denkbeeldige brug maken tussen Afrika en Europa. Het project lijkt speels, maar gaat over vluchtelingen en de overtocht over zee.
De drie kernwoorden uit deze reeks slides zijn Afrika, Europa en vluchtelingen.
Waarom spreekt kunst soms over moeilijke onderwerpen?
Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: maatschappelijk onderwerp zichtbaar maken, betekenis tonen, mensen laten nadenken, vragen oproepen.
Vaardigheden
Je leert beter waarnemen
Je ontdekt en ontwikkelt je talenten
Je werkt precies en nauwkeurig met materialen en technieken
Je ontwikkelt creativiteit door oplossingen te zoeken
Je leert meer over jezelf en anderen
Maak de koppeling met het vak duidelijk: deze vaardigheden heb je nodig bij zowel praktijkopdrachten als theorie.
Beter waarnemen
In het werk van René Magritte lijkt iets eerst normaal
Als je beter kijkt, klopt er iets niet
In de spiegel zie je niet het gezicht, maar de achterkant van het hoofd
Zo leer je nauwkeurig kijken
This item has no instructions
Inleven in anderen
Zanele Muholi maakt veel zelfportretten
Zij toont zichzelf steeds in andere gedaantes
Haar werk laat je nadenken over de positie van zwarte vrouwen in Zuid-Afrika
Ook wil zij vooroordelen over homoseksualiteit doorbreken
Leg uit dat een zelfportret meer kan zijn dan alleen een afbeelding van jezelf: het kan ook een boodschap dragen.
Creativiteit en oplossingen
Tijdens het maken van eigen werk loop je tegen keuzes en problemen aan. Je moet dan oplossingen bedenken: met vorm, materiaal, kleur of techniek. Daardoor groeit je creativiteit.
This item has no instructions
Jezelf leren kennen
Door je eigen werk te vergelijken met dat van anderen ontdek je meer over je identiteit. Je denkt na over vragen als: wie ben ik, wat vind ik belangrijk, en hoe laat ik dat zien in beeld?
This item has no instructions
Wat leer je bij het werk van Magritte vooral?
Sneller tekenen
Nauwkeurig kijken
Met licht werken
Etalages maken
Toetst de koppeling tussen kunstenaar en vaardigheid uit slides 11-15.
Vul de juiste woorden in
Bij beeldende vorming leer je beter waarnemen en werk je precies met materialen en technieken. Tijdens het maken zoek je oplossingen, waardoor je creativiteit groeit. Door eigen werk te vergelijken ontdek je ook meer over je identiteit.
Controleer of leerlingen vaardigheden kunnen koppelen aan het vak.
Welke vaardigheid past het meest bij jou?
Waarnemen
Creativiteit
Precies werken
Inleven
This item has no instructions
Beroepen
Kunstvakken zijn bruikbaar in veel beroepen
Voorbeelden: kunstenaar, vormgever, kunstdocent, museummedewerker
Ook in mode, wonen, horeca, handel, groen en techniek
Kennis van beeld, vorm en presentatie komt op veel plekken terug
Noem dat beeldende vorming dus niet losstaat van later werk: vaardigheden uit het vak hebben praktische waarde.
Grafisch vormgever
Ontwerpt drukwerk en digitale producten
Denk aan advertenties, brochures, affiches, verpakkingen en websites
Zorgt dat informatie duidelijk en overzichtelijk is
Werkt met lay-out, letters, kleuren en afbeeldingen
This item has no instructions
Beeldtaal in ontwerp
Een logo of pictogram is beeldtaal: een afbeelding die iets duidelijk maakt. Een grafisch vormgever kiest vormen en letters die passen bij de uitstraling van een merk, bedrijf of product.
Je kunt hier kort verwijzen naar bekende logo's zoals de NS zonder nieuwe inhoud uit te werken op de slide.
Etaleur
Richt etalages in en presenteert producten in de winkel
Gebruikt decoraties en verlichting
Zorgt dat een etalage opvalt
Trekt zo mensen de winkel in
This item has no instructions
Lichttechnicus
Verzorgt licht bij festivals, theater, concerten, film en tv
Richt met licht de aandacht van het publiek
Kan ook een bepaalde sfeer maken
Werkt met verschillende lampen, kleuren en een lichtcomputer
Gebruik de uitspraak uit het boek: een lichttechnicus 'schildert met licht en kleur'.
Van les naar beroep
Wat je leert bij beeldende vorming zie je terug in beroepen: waarnemen, creatief denken, precies werken, vormgeven en presenteren. Daarom zijn theorie en praktijk allebei belangrijk in dit examenvak.
This item has no instructions
Wat doet een grafisch vormgever?
Licht bedienen
Etalages inrichten
Drukwerk ontwerpen
Planten verzorgen
De afleiders komen uit andere genoemde werkvelden en beroepen.
Vul de juiste woorden in
Een logo of pictogram is beeldtaal. Een etaleur gebruikt decoraties en verlichting om producten op te laten vallen. Een lichttechnicus maakt met licht ook een bepaalde sfeer.
Deze vraag laat leerlingen kernbegrippen uit de beroepenreeks actief gebruiken.
Welke vaardigheid uit dit vak heb je later ook in werk nodig?
Bespreek dat passende antwoorden verwijzen naar waarnemen, creatief denken, precies werken, vormgeven en presenteren.
Wat heb je vandaag geleerd over beeldende vorming?
Laat leerlingen kort terugkijken op de les. Er zijn geen goede of foute antwoorden.
Welk onderdeel van de les hielp jou het meest?
Gebruik dit als afsluitende reflectie op het leerproces.
Begrippen
beeldende vorming - schoolvak waarin je kunst bekijkt, begrijpt en zelf beeldend werk maakt
examenvak - vak dat wordt afgesloten met een officieel examen
kunstbeschouwing - kijken naar, nadenken over en praten over kunst
kunstgeschiedenis - ontwikkeling van kunst door de tijd heen
ervaring - wat een kunstwerk bij je oproept, zoals een gevoel of gedachte
identiteit - wie je bent en wat jij belangrijk vindt
creativiteit - nieuwe oplossingen of ideeën bedenken
This item has no instructions
Begrippen
waarnemen - aandachtig kijken en details opmerken
zelfportret - kunstwerk waarin de maker zichzelf afbeeldt
beeldtaal - beelden gebruiken om iets duidelijk te maken
lay-out - indeling van tekst en afbeeldingen
grafisch vormgever - ontwerper van drukwerk en digitale beelden
etaleur - ontwerper van etalages en productpresentaties
lichttechnicus - specialist die licht inzet voor aandacht en sfeer
This item has no instructions