Ai voor leraren Broekhin

• New lesson editor
• Studievaardigheden
• Informatica
• +2
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1,2

Introduction

In deze introductieles maken leerlingen kennis met kunstmatige intelligentie (AI). Ze leren wat AI is, herkennen voorbeelden uit het dagelijks leven en ontdekken waarom sommige AI-systemen een black box worden genoemd. Ook oefenen ze met het kritisch beoordelen: is iets eigenlijk wel AI, of niet?

Instructions

Voorkennis van leerlingen

De les vraagt geen specifieke voorkennis van leerlingen.

Voorbereiding van de docent

• Neem de les een keer door.

Leerdoelen/vaardigheden

• De leerling kan uitleggen wat AI is. 
• De leerling kan voorbeelden opnoemen van AI.
• De leerling kan uitleggen wat een black box is. 
• De leerling kan identificeren of iets wel of geen AI is.

Aansluiting curriculum

De les kan worden gebruikt voor digitale geletterdheid bij het kerndoel 21D: “de leerling verkent mogelijkheden en beperkingen van AI”.

In de les leren de leerlingen herkennen van veelvoorkomende AI-systemen en hun toepassing door bedrijven, instellingen en overheden. 

Feedback

De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!

ut.onl/docent4tu

Zelf een AI nummer maken?

https://suno.com/

AI als

onderwijs-innovator

Ivo Wouters

Onderwijs

Mediacoach

Digitale Geletterdheid

Vader van een 6-jarige...

Vandaag AI op het programma:

Wat vind jij van dit onderwerp?

Weet je nog...

Wat jij deed op 30 november 2022?

Internet

Wat is AI? 

Artificiële Intelligentie (AI) betekent dat computers dingen kunnen doen die normaal alleen mensen kunnen zoals leren, redeneren, en beslissingen nemen.

AI werkt met algoritmes: regels en stappen waarmee een computer patronen herkent en problemen oplost.

AI gebruikt data om te leren en slimmer te worden. Hoe meer data, hoe beter de AI leert.

Voorbeelden van AI

Dit zijn veelvoorkomende voorbeelden van AI, maar de mogelijkheden met AI zijn enorm groot. Ga dus ook vooral in op de antwoorden van de leerlingen. 

Borstkanker opsporen

Scans (mammogrammen) worden gebruikt om borstkanker op te sporen bij vrouwen. 

AI wordt gebruikt om de scans te beoordelen en mogelijke kanker plekken op te sporen. 

Voordelen:

• AI ontdekt borstkanker plekken die radiologen soms missen.
  

• AI analyseert scans sneller dan een radioloog.
  

Meer weten?

https://nos.nl/artikel/2485180-kunstmatige-intelligentie-ontdekt-borstkanker-vaker-dan-radiologen 

Botsende satellieten

AI wordt gebruikt om ervoor te zorgen dat satellieten niet met andere objecten in de ruimte botsen.

Met navigatiesystemen kan AI gevaren in de buurt detecteren. 

AI past automatisch de snelheid en baan van satellieten aan om andere objecten te ontwijken. 

Door AI kunnen meerdere satellieten tegelijkertijd in de gaten worden gehouden en gecoördineerd.

Meer weten?

https://www.forbes.com/sites/bernardmarr/2023/04/10/artificial-intelligence-in-space-the-amazing-ways-machine-learning-is-helping-to-unravel-the-mysteries-of-the-universe/

Follow the...

(AI ziet in 2 sec waar je bent)

Je plaatst een onschuldige foto op social media.

↳ Je denkt dat je veilig bent.
↳ Je hebt de GPS-data (metadata) gewist.
↳ Je hebt de achtergrond zelfs een beetje geblurd.

Het maakt niet meer uit.

GeoSpy AI vindt je adres binnen 2 seconden.

www.geospy.ai

AI kan gebruikt worden om voorspellingen te maken hoeveel voorraad een supermarkt nodig heeft. Of om te bepalen hoeveel korting een product moet krijgen wat nog maar kort houdbaar is. 

Maar die Stijn, dat is me er een 1!

AI in de supermarkt 

Meer weten?

https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2555189-van-supermarkt-tot-de-politie-ai-wordt-volop-ingezet-op-de-werkvloer

Onder de motorkap

Black box

Stel je voor: Je hebt een mysterieuze doos. Je stopt er iets in (bijvoorbeeld een vraag) en er komt iets uit (bijvoorbeeld een antwoord), maar… je weet niet precies wat er binnenin gebeurt. 

Zo werkt AI ook. Je geeft een opdracht, AI doet berekeningen, en je krijgt een resultaat. Maar hoe AI tot het antwoord komt, is soms onduidelijk, zelfs voor de makers. Dit noemen we een black box. 

Dit is erg belangrijk, want als we niet snappen hoe AI tot een beslissing komt, kan dat risico's hebben. 

Een paar vragen

Kun je AI herkennen denk je?

Vraag

Een stoplicht springt op groen als er geen verkeer van de andere kant komt. 

A

Wel AI

B

Geen AI

C

D

Stoplichten werken met vaste sensoren en timers. Er wordt dus niet gebruik gemaakt van een zelflerend algoritme. 

Vraag

Google Maps berekent de snelste route naar huis. 

A

Wel AI

B

Geen AI

C

D

Google Maps gebruikt AI om verkeersdrukte te voorspellen en je de snelste route te laten zien. Het leert van de informatie van gebruikers en past de route in real-time aan bij bijvoorbeeld vertragingen of ongevallen. 

Vraag

Netflix stelt films en series voor die jij waarschijnlijk leuk vindt. 

A

Wel AI

B

Geen AI

C

D

Netflix gebruikt AI om je voorkeuren te voorspellen. Het systeem leert van films en series die je eerder hebt gekeken. 

Vraag

Een sorteerband die automatisch pakketjes op grootte en gewicht scheidt. 

A

Wel AI

B

Geen AI

C

D

Een sorteerband die pakketjes op grootte en gewicht scheidt lijkt slim, maar gebruikt alleen vaste regels en sensoren en dus geen zelflerend algoritme. 

Vraag

Een robotstofzuiger rijdt door je huis en onthoudt waar meubels staan. 

A

Wel AI

B

Geen AI

C

D

Slimme stofzuigers gebruiken AI om de indeling van de kamer te leren, om zo efficiënter de kamer te stofzuigen. 

Een paar vragen

Kun je AI herkennen denk je?

Gefeliciteerd!

• Je hebt Ai net getraind met jouw antwoorden...

En dat is maar goed ook!

Dat is dus Generatieve AI!

Toepassingen:

• Tekst: Schrijven van artikelen, e-mails, samenvattingen of gedichten (bijv. ChatGPT).

• Afbeeldingen: Creëren van realistische foto's of kunst (bijv. Midjourney, DALL-E).

• Code: Automatisch schrijven en debuggen van softwarecode.

• Audio/Video: Genereren van muziek, spraak of video-inhoud.

Creatie: Het produceert 'nieuwe' output op basis van de patronen die het uit bestaande trainingsdata heeft geleerd.

Prompt-gestuurd: Gebruikers geven instructies (prompts) in natuurlijke taal, waarop de AI reageert.

Kansberekening: De AI voorspelt het meest logische volgende woord of pixel op basis van statistische patronen, wat betekent dat het antwoord bij dezelfde opdracht steeds anders kan zijn.

Toelichting

Deze dia is bedoeld om leerlingen te helpen zich te oriënteren op vervolgopleidingen, hoewel dat vaak nog een ver-van-mijn-bed-show is. Onbekend maakt onbemind en op deze manier maken ze kennis met wellicht onbekende studierichtingen.

Kleine noot: jouw geschiedenis op je computer, in het programma of jouw interesses via sociale media en natuurlijk het taalmodel bepalen mede de route... Wat vind jij daarvan?

Taalmodellen

Promptengineer?

Verschil met zoeken op internet

🔎 Zoeken op internet

• Je typt een paar kernwoorden in (bijv. “Franse Revolutie oorzaken”)

• Je krijgt een lijst met links

• Jij selecteert, leest en verwerkt informatie

👉 Jij doet het denkwerk en de selectie.

---

🤖 Prompting bij AI

• Je formuleert een complete opdracht
  Bijvoorbeeld:
  “Leg de oorzaken van de Franse Revolutie uit op havo 3-niveau, met een schema en drie controlevragen.”

• AI genereert direct een uitgewerkt antwoord

👉 Jij stuurt het denkproces van de AI.

Promptengineer?

MAAAAAARRRRRRR,

Gelukkig worden de taalmodellen steeds slimmer. (Zij leren zichzelf ons beter te snappen!)

Start met 1 vraag.

Ga het gesprek aan, en geef aan: Verbeter jezelf!

OOOH, sorry....

ZEKER...

AH, PRECIES...

O, dat is een prachtige vraag!

Food for Thought

“Je mag alleen Google Workspace gebruiken.”

• Dus: we gebruiken Gemini

• Je knikt naar je baas

• Je loopt terug naar je bureau

• Je opent… gewoon ChatGPT

Dit heet: 

Shadow AI

• 98% van de werknemers gebruikt AI-tools die niet “mogen”

• Niet uit kwade wil

• Maar uit noodzaak

• We willen de beste output, niet de veiligste

• De baas denkt: alles blijft binnen Microsoft

• De praktijk: informatie gaat tóch naar ChatGPT

→ Een kat-en-muisspel op de werkvloer

Welke tool gebruik jij graag?

Geef aan waarom...

Die werkvloer

De leerling

Leren OVER ai

Onderwijssetting

Leren ONDERSTEUND door ai

Thuissituatie

Leren MET ai

AI Act

De EU AI Act is een Europese wet die regels maakt voor het ontwikkelen en gebruiken van AI. Niet alle AI is even risicovol. Daarom werkt de wet met risicoklassen: hoe groter de impact op mensen, hoe strenger de regels.

Leeftijd: vanaf 13 jaar onder toezicht!

Voor scholen is vooral belangrijk: sommige AI-toepassingen in en rond onderwijs kunnen als hoog-risico worden gezien, bijvoorbeeld als AI wordt ingezet voor beslissingen die grote gevolgen hebben voor leerlingen (denk aan selectie, plaatsing, beoordeling, doorstroom of het “inschatten” van capaciteiten).

BIAS?

Gebruikers

Mensen vertrouwen AI-uitkomsten vaak te snel (automation bias) of gebruiken ze selectief ter bevestiging van hun eigen overtuigingen (confirmation bias).

Algoritmes

De keuzes in ontwerp, variabelen en optimalisatie (wat maximaliseren we?) sturen de uitkomst. Kleine ontwerpkeuzes kunnen grote maatschappelijke effecten hebben.

DATA

AI leert van bestaande data. Als die data eenzijdig, historisch scheef of onvolledig is, reproduceert en versterkt het systeem bestaande ongelijkheden.

Leraar in de lead

Professionele houding

Jij bent de expert.

Maar laat je wel opleiden. Neem ethiek en privacy in acht. En leer van elkaar!

Didactiek eerst, technologie volgend

Start vanuit leerdoel, differentiatie en toetsing. AI is ondersteunend aan jouw onderwijsvisie — niet leidend in wat of hoe je lesgeeft.

Transparante kaders - afspraken

Maak met leerlingen en collega's duidelijke afspraken over wanneer en hoe AI gebruikt mag worden. Modelleer zelf verantwoord en kritisch gebruik.

In Proces

Voorbeeldje? Jouw ai-assistent

Kies een LLM naar keuze (met een goede bak koffie of thee erbij 🫖)

Waarom?
Een slimme tekstbuddy die alles aankan: lesideeën, samenvattingen, creatieve spinsels – of gewoon gezelschap op een druilerige middag.

Wat kun je ermee?

• Laat ‘m je vakantie-ervaring samenvatten in de stijl van Bob Ross.

• Vraag om een lesintro over een aansprekend onderwerp met wetenschappelijke twist.

• Of laat ‘m een grappige quiz maken over jouw favoriete katersnack (worstenbroodje?).

Waarom zou je het zo gebruiken?
Omdat je spelenderwijs ontdekt hoe handig het straks voor je klas is. En je hoeft er niet eens je bank voor af.

Wat heb je nodig?

Kennis over tooling. Welk model spreekt je aan?

Taalkundig zijn: schrijf prompts voor een computer. Spreek of typ datgene wat jij in je hoofd hebt. Dat is best lastig!

Hoe leer jij zelf?

NotebookLM maakt snel een podcast van jouw les, artikel of informatie.

Maar ook...

Wat brengt het je?

https://quickquiznl.vercel.app/

https://www.speakpal.ai/nl

Hoe leer jij zelf?

https://examplary.ai/

https://dieternl.circle.so/c/tools/

https://leraar.ai/tools

Wat kan het nu niet?

Wat kan het nu (nog) niet?

Op kennis is AI top. Maar op vaardigheid nog niet.

Holistische benadering: TE veel is niet goed (hallucineren), vooroordelen door eenzijdige informatie.

Mijn tijd is me veel waard; PIELtijd.

Welke wens heb jij nog?

Primaire proces

Secundaire proces

Creatieve proces

Jouw wens!

Mooie lessen voor leerlingen