Informatieve teksten herkennen

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Informatieve teksten herkennen

Lesdoel

Ik kan tekstsoorten en tekstpubliek herkennen bij informatieve teksten.

Wat is een informatieve tekst?

Een informatieve tekst geeft uitleg of feiten over een onderwerp.

De schrijver wil vooral dat de lezer iets weet, begrijpt of leert.

Benadruk dat het doel van de tekst centraal staat. Leerlingen verwarren informatief vaak met 'lange tekst'. Lengte zegt niets; het doel wel.

Kenmerken van informatieve teksten

• vaak feiten, uitleg of voorbeelden

• meestal een duidelijk onderwerp

• vaak een titel en tussenkopjes

• taal is meestal duidelijk en zakelijk

• de lezer moet iets kunnen begrijpen of opzoeken

Waar kom je ze tegen?

• in een schoolboek

• op een website met uitleg

• in een krant of nieuwsbericht

• in een folder of handleiding

Maak het concreet met voorbeelden uit hun dagelijks leven: bijsluiter, game-handleiding, nieuws-app, schoolsite.

Niet elke tekst is informatief

Sommige teksten willen juist iets anders:

• amuseren: een verhaal of strip

• overtuigen: een reclame of mening

• activeren: een oproep of instructie

Een tekst kan informatie geven, maar toch een ander hoofddoel hebben.

Belangrijk onderscheid: leerlingen moeten leren kijken naar het hoofddoel, niet naar losse feitjes in de tekst.

Wanneer is een tekst vooral informatief?

A

Bij uitleg geven

B

Bij grapjes maken

C

Bij meningen geven

D

Bij iets verkopen

De juiste keuze sluit aan bij het hoofddoel van de tekst: uitleg of feiten geven zodat de lezer iets leert of begrijpt.

Tekstsoorten binnen informatieve teksten

Informatieve teksten kunnen verschillende vormen hebben:

• nieuwsbericht

• handleiding

• folder

• encyclopedietekst

• schoolboektekst

Gebruik 'tekstsoort' hier als herkenbare vorm van de tekst. Dat sluit aan bij het lesdoel.

Wat is tekstpubliek?

Het tekstpubliek is de groep lezers voor wie een tekst bedoeld is.

De schrijver past de tekst aan aan die lezers.

Gebruik voorbeelden als kinderen, jongeren, volwassenen, klanten, leerlingen of hobbyisten.

Tekstsoort en publiek samen bekijken

Om een tekst goed te herkennen, kijk je naar twee dingen tegelijk:

• Wat voor tekstsoort is het?

• Voor wie is de tekst bedoeld?

Zo begrijp je beter waarom de tekst eruitziet zoals hij eruitziet.

Dit is de kern van de les: vorm en publiek hangen samen.

Welk signaal past het meest bij jong publiek?

A

Moeilijke vaktaal

B

Zakelijke toon

C

Korte zinnen

D

Weinig uitleg

Bij jong publiek passen vaak kortere zinnen, eenvoudigere woorden en meer beeld of kleur.

Maak de uitleg over tekstpubliek af

Het tekstpubliek is de groep lezers voor wie een tekst bedoeld is. Bij een jong publiek kiest een schrijver vaak eenvoudigere woorden en meer uitleg of voorbeelden.

tekstpubliek

eenvoudigere woorden

uitleg

tekstsoort

moeilijke woorden

mening

reclame

Deze oefening koppelt begrip van tekstpubliek aan concrete kenmerken van taal en uitleg.

Wat heb jij vandaag geleerd over informatieve teksten?

Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen kort benoemen wat is blijven hangen, bijvoorbeeld tekstsoorten, publiek of het doel van de tekst.

Wat vond jij het lastigste onderdeel van deze les?

Mogelijke antwoorden: tekstpubliek herkennen, tekstsoorten uit elkaar houden, letten op doel of vormgeving. Gebruik dit om de les kort na te bespreken.

Handige woorden om te kennen

informatieve tekst - een tekst die uitleg of feiten geeft

tekstsoort - het soort tekst, zoals nieuwsbericht of handleiding

tekstpubliek - de groep lezers voor wie de tekst bedoeld is

doel van de tekst - wat de schrijver met de tekst wil bereiken