mens en milieu

• Management en organisatie
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

Mens en milieu  en herhaling natuubeheer

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

Overzicht Periode 1

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

              Startopdracht 

Bekijk om je heen hoe mensen invloed hebben op het milieu. Denk aan vervoer, afval, energie of voeding.

Schrijf in 5-6 zinnen:

• Eén voorbeeld van negatieve invloed van de mens op het milieu.

• Eén voorbeeld van een positieve invloed (iets wat helpt het milieu te beschermen).

• Wat jij zelf zou kunnen doen om duurzamer te leven.

Tijd: 5-10  minuten

Doel: Bewustwording van de relatie tussen menselijk gedrag en het milieu

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Ecologie

Natuurbeheer (terugblik)

Mens en Milieu

Duurzaamheid

natuurbeheer (terugblik)

           Leerdoelen

•  Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van uitputting en vervuiling beschrijven
• Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van klimaatverandering beschrijven
• Je kunt verklaren dat veel natuur in Nederland is ontstaan door ingrijpen van de mens
• Je kunt manieren noemen waarop mensen in Nederland de natuur behouden, beschermen en herstellen

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

De mens maakt op 6 verschillenden manieren gebruik van het milieu; noem er minimaal 2

Wat is biodiversiteit

Noem een reden waardoor de biodiversiteit af neemt

Er is sprake van natuurbeheer in Nederland.
Geef voorbeelden van hoe ze dat doen.

Natuurbeheer

Natuurbeheer

Bij welke manier van natuurbeheer past: 'afschot van zieke en zwakke herten om lijden te voorkomen.'

1. Agrarisch natuurbeheer
2. Bosbeheer
3. Faunabeheer
4. Waterbeheer

Bedenk zelf nog een voorbeeld van natuurbeheer. Kies uit 1) agrarisch natuurbeheer 2) bosbeheer
3) faunabeheer 4) waterbeheer

Mens en Milieu

           Leerdoelen

•  Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van uitputting en vervuiling beschrijven
• Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van klimaatverandering beschrijven
• Je kunt verklaren dat veel natuur in Nederland is ontstaan door ingrijpen van de mens
• Je kunt manieren noemen waarop mensen in Nederland de natuur behouden, beschermen en herstellen

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Milieu problemen

Uitputting

Stoffen uit het milieu

Vervuiling

Stoffen aan het milieu toevoegen

Uitputting

Grondstoffen

Aardolie, aardgas, steenkool, (fossiele brandstoffen) zand en metaalerts

Monocultuur

Elk jaar dezelfde planten verbouwd,

bodem uitgeput -> niet genoeg mineralen

Vervuiling

Land overbemesten

Stikstof 

Stikstof terecht in grondwater en lucht -> Luchtvervuiling 

Vervuiling

Bodemvervuiling

Afval chemische industrie

Watervervuiling

Chemische gewasbeschermingsmiddelen

Wat is waar? Broeikasgassen:

1. Houden warmtestraling op aarde
2. Houden zonnestraling op aarde

Warmtestraling

Warmtestraling kan je niet zien met het blote oog

Hele hete dingen gaan rood gloeien

De aarde straalt ook warmte uit en koelt daardoor af

Klimaatverandering

Het gemiddelde weertype over een lange periode is veranderd

Zeespiegelstijging

Verdroging

(woestijnen worden groter)

Mensen, dieren en planten hebben last van ander klimaat

Monocultuur: is dit een oorzaak of een gevolg van uitputting? Leg uit

Noem een oorzaak en een gevolg van klimaatverandering

           Afsluiting controle leerdoelen

Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van uitputting en vervuiling beschrijven.

Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van klimaatverandering beschrijven.

Checklist:

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Welke problemen veroorzaken de mens in het milieu/klimaat

Wat kun jij doen om het klimaat/milieu te verbeteren?

De mens

Overbevolking

Handelen tegen de natuur in

Huisjes China

Overbevolking

De oceanen
raken vervuild.

PLASTIC SOEP

- Tot 2018 is in totaal 86 miljoen ton plastic in zee beland. 

- Daarvan drijft 0,5% aan de oppervlakte. 

- In kustwateren is 23 miljoen ton (23%) terechtgekomen, op kusten en op de bodem ligt 29 miljoen ton (33,7%).

- In het water van de oceanen zweeft nog eens 34 miljoen ton (39%).

Stropen voor neushoornhoorn

Het is duurder dan goud of cocaïne.

 Je betaalt al snel 30.000 euro voor een kilo.

Oplossing: Rangers halen de hoorn er zelf af zodat het dier blijft leven

De mens is afhankelijk van zijn omgeving

De mens is afhankelijk van zijn omgeving

6 manieren mens afhankelijk milieu

1. Zuurstof: die halen we uit de lucht

2. Water: halen we uit de bodem/revieren

6 manieren mens afhankelijk milieu

1. Zuurstof: die halen we uit de lucht

2. Water: halen we uit de bodem/revieren

3. Voedsel: planten produceren dit, wij kunnen hier van leven

4. Energie: halen we uit fossiele brandstoffen of uit de natuur (wind, zon en water)

6 manieren mens afhankelijk milieu

1. Zuurstof: die halen we uit de lucht

2. Water: halen we uit de bodem/revieren

3. Voedsel: planten produceren dit, wij kunnen hier van leven

4. Energie: halen we uit fossiele brandstoffen of uit de natuur (wind, zon en water)

5. Grondstoffen: uit de bodem en uit planten en dieren

6. Ontspanning: door recreatie in de natuur (wandelen, fietsen etc.)

Invloed van mens op het milieu

• vervuiling
• uitputting
• aantasting
• klimaatverandering

Milieuproblemen door de mens

Uitputting

- Stoffen uit het milieu halen

Vervuiling

- Stoffen aan het milieu toevoegen

Aantasting

- Natuurlijke ecosystemen verdwijnen door de mens.

Uitputting

Grondstoffen

- Aardolie, fossiele brandstoffen, zand en metaalerts (oa voor mobieltjes)

Monocultuur

elk jaar dezelfde planten verbouwen en oogsten -->  bodem uitgeput -> niet genoeg mineralen

Vervuiling

Land bemesten

- Stikstof kan schadelijk zijn voor de natuur als er te veel van in de bodem of het water terechtkomt.

Stikstof in grondwater en lucht -> Luchtvervuiling 

Luchtvervuiling 

Fijnstof

onzichtbaar kleine stofdeeltjes

Smog

Dit is lucht die is vervuild door rook en uitlaatgassen

Vervuiling

Bodemvervuiling

- afval chemische industrie

Watervervuiling

- Chemische gewasbeschermingsmiddelen

Klimaatverandering

Het gemiddelde weertype over een lange periode is veranderd

Zeespiegelstijging

Verdroging

- woestijnen worden groter

Biodiversiteit 

• Wat is biodiversiteit? 

Bio = leven

Diversiteit = verschillen 

Biodiversiteit = verschillende vormen van leven

Vervuiling =

1. Grondstoffen uit het milieu halen
2. Grondstoffen aan het milieu toevoegen
3. Afvalstoffen uit het milieu halen
4. Afvalstoffen aan het milieu toevoegen

Wat is uitputting?

1. Grondstoffen uit het milieu halen
2. Grondstoffen aan het milieu toevoegen
3. Afvalstoffen uit het milieu halen
4. Afvalstoffen aan het milieu toevoegen

Wat is aantasting van het milieu?

1. alleen vervuiling
2. alleen uitputting
3. allebei

Wat is
"het klimaat"?

1. Het verschil tussen zomer en winter
2. De temperatuur en regenval over een lange periode
3. Het verschil van temperatuur tussen dag en nacht

Antwoord is D, lange periode
A en C zijn variaties in korte periode, het gaat over het weer
B klimaat en weer zijn de condities van de atmosfeer. CO2 beïnvloedt het klimaat.

NB: Wat is atmosfeer??
Simpel gezegd is de atmosfeer de “lucht om de aarde die de aarde scheidt van de ruimte”.

Wat is klimaatverandering?

1. Het warmer, kouder, droger, natter worden
2. Het uitdrogen van de natuur
3. Gemiddelde bebossing in een bepaald gebied
4. Vervuilen van de natuur

5. Hoe beïnvloedt de
mens het klimaat?

1. Door te fietsen en door windenergie te gebruiken
2. Door zeespiegelstijging en bloemen te plukken
3. Door CO2 en andere broeikasgassen uit te stoten
4. Door lava en gas uit te stoten

Antwoorden zijn A en C
A – door te fietsen en windenergie te gebruiken hebben we een positieve invloed op het klimaat
B – zeespiegelstijging is een gevolg van klimaatverandering (het wordt warmer, en daardoor smelten bijvoorbeeld gletsjers), bloemen plukken heeft niet echt effect (bomen kappen wel)
D – dit doet een volkaan, niet te mens

Wat is biodiversiteit?

1. Het aantal oorspronkelijke plantensoorten
2. Het aantal oorspronkelijke diersoorten
3. De variatie aan soorten in de natuur
4. Het verdwijnen van soorten in de natuur

           Begrippen
           uit deze les

• milieuproblemen 
• uitputting
• vervuiling
• fossiele brandstoffen 
• grondstoffen 
• mineralen 
• monocultuur
• stikstof
• luchtvervuiling
• bodemvervuiling

Atmosfeer

           Begrippen
           uit deze les

• chemische gewasbeschermingsmiddelen 
• watervervuiling
• broeikasgassen 
• broeikaseffect
• versterkte broeikaseffect
• klimaatverandering
• blauwalg
• stijging van de zeespiegel
• verzilting

Eindslide.

Ruimte voor een afsluitend woord.