Hoofdstuk 4 Verdienen en uitgeven

• Economie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Verdienen en Uitgeven

Hoofdstuk 4 Goede tijden, slechte tijden

Lezen en maken

Lezen bladzijde 39 4.1 Hoogconjunctuur en laagconjunctuur

Bestuderen figuur 4.1

Maken opgave 4.1

Laagconjunctuur

•   bestedingen dalen (consument is voorzichtig, meer sparen)
• productie daalt
• Vraag naar arbeid daalt
•  conjuncturele werkloosheid --> werkloosheid door te weinig vraag

Hoogconjunctuur

• bestedingen stijgen (consument spaart weinig, leent veel)
• productie stijgt
• vraag naar arbeid stijgt
•  loon stijgt
• Prijspeil stijgt --> inflatie omdat vraag naar producen groter is dan aanbod

Krappe arbeidsmarkt

Krappe arbeidsmarkt (tekort) = meer vraag naar arbeid dan aanbod van arbeid

• hebben werkgevers tekort aan personeel
• hebben werkzoekenden een grote kans op een baan
• lonen hebben neiging tot stijging

Ruime arbeidsmarkt

Ruime arbeidsmarkt (overschot) = meer aanbod van arbeid dan vraag naar arbeid

• werkloosheid hoog
• werkzoekenden weinig kans op een baan
• lonen zullen niet sterk stijgen

Weektaak

Maken tot en met 4.10

www.bnr.nl

Conclusies

0,2 % groei bbp

Door:

Consumenten

Bedrijfsinvesteringen

Export

En minder door Overheid

Conclusies

Consumentenvertrouwen laag (politiek, oorlog)

Maar bestedingen hoog

Inkomens gestegen

Over- & onderbesteding

In een hoogconjunctuur zie je vaak dat de effectieve vraag de productiecapaciteit overtreft. We spreken van overbesteding.

In een laagconjunctuur is de effectieve vraag kleiner dan de productiecapaciteit. Dat heet onderbesteding.

Recessie & depressie

Recessie = 2 kwartalen krimp van

het bbp

Een langdurige recessie heet een depressie.

4.2 Conjunctuurindicatoren

Stand van de economie:

1. Vertrouwensindicatoren (producenten & consumenten)
2. Economische indicatoren (bbp, consumptie, uitvoer en investeringen)
3. Arbeidsmarktindicatoren (werkgelegenheid, werkloosheid en vacatures)

Stijging van lonen

4.3 A

Hogere lonen --> ..................---> hogere bestedingen

Hogere bestedingen --> .......................---> hogere lonen

Lonen en bestedingen

4.3 A

Hogere lonen --> koopkracht van gezinnen stijgen ---> hogere bestedingen

Hogere bestedingen --> productie stijgt, vraag naar arbeid stijgt---> hogere lonen

Lonen en inflatie

4.3 B

Hogere lonen -->.....................--> hogere inflatie

Hogere inflatie --> ................................--> hogere lonen

Lonen en inflatie

4.3 B

Hogere lonen -->bestedingen stijgen, vraag naar goederen overstijgt het aanbod --> hogere inflatie

Hogere inflatie -->vakbonden willen behoud van koopkracht--> hogere lonen (eisen)

Bestedingsinflatie

Anti cyclisch begrotingsbeleid van de overheid

• Bij Laagconjunctuur: 
• Belastingen verlagen --> hoger nettoloon --> bestedingen stijgen
• Overheidsuitgaven verhogen --> nationale bestedingen stijgen

• Bij Hoog conjunctuur
  
• Belastingen verhogen --> lager nettoloon --> bestedingen dalen
• Overheidsuitgaven verlagen --> nationale bestedingen dalen

Pro cyclisch conjunctuurbeleid

Bij onderbesteding:

De belastingen verhogen

De overheidsbestedingen verlagen

Bij overbesteding:

De belastingen verlagen

De overheidsbestedingen verhogen

conjunctuur en de overheid

- Anti / Procyclisch 

conjunctuurbeleid

maken 4.11 en 4.12

Waarom hoogconjunctuur afzwakken?

• Hoge bestedingen
• Productie stijgt
• Vraag naar arbeid stijgt
• Loon stijgt
• Prijzen stijgen
• Internationale concurrentiepositie verslechterd

00:18

Hoezo is het nadelig voor de burger dat de overheid veel geld leent

Automatische stabilisatoren

Welke automatische stabilisatoren maken de conjunctuurbeweging minder heftig?

- sociale uitkeringen mensen kunnen blijven besteden met een uitkering, wanneer ze hun baan kwijt zijn

- progressief belastingstelsel bij loonstijging

een hoger % belasting betalen waardoor relatief een 

kleiner deel van het extra inkomen uitgegeven kan worden

Automatische stabilisatoren

- Minimumloon bij laagconjunctuur dalen de lonen door daling werkgelegenheid. Mimumloon is een vloer in de bestedingen

Maken 4.12  t/m

opgave 4.16

4.4  Monetair beleid

Europese Centrale Bank (ECB) is de bank van de Eurozone.

Beleid is gericht op prijsstabiliteit in de Eurozone.

Doel: hoogte van de inflatie ongeveer 2%.  Waarom?

           Hoge inflatie is ongewenst (>2%): koopkracht inkomens en waarde spaargeld daalt;

           slechtere concurrentie positie t.o.v. buitenland.

           Deflatie is ongewenst: bestedingen worden uitgesteld omdat producten goedkoper worden. 

Inflatie te hoog:

• ECB verhoogt rente
• Meer gespaard
• Minder geleend
• Bestedingen dalen
• Prijzen dalen

Inflatie te laag:

ECB verlaagt rente

Minder gespaard

Meer geleend

Bestedingen stijgen

Prijzen stijgen

De overheid van de VS legt wegen aan in tijden van laagconjunctuur

1. Pro-Cyclisch beleid
2. Anti-Cyclisch beleid

De economie van een land zit in laagconjunctuur. Anti-cyclisch beleid zou zijn:

1. Belasting verlagen
2. Belasting verhogen
3. Overheidsuitgaven verlagen
4. BTW verhogen

I: bij hoogconjunctuur is het politiek lastig om anti-cyclisch beleid te voeren
II: anti-cyclisch beleid kan door politieke besluitvorming omslaan in pro-cyclisch beleid

1. beiden juist
2. beiden onjuist
3. I: juist II: onjuist
4. I: onjuist II: juist

De economie van een land zit in hoogconjunctuur. Anti-cyclisch beleid zou zijn:

1. Belastingen verlagen
2. Belastingen verhogen
3. Overheidsuitgaven verhogen
4. BTW verlagen

Het beleid van de overheid is tegengesteld aan de conjuncturele ontwikkeling. Welk beleid is van toepassing?

1. Anti-cyclisch (begrotings)beleid
2. Pro-cyclisch (begrotings)beleid

Maken tot en  met 4.19