Oefentoets Lezen 3

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo g
• Leerjaar 2

Oefentoets Lezen 3

Leerdoel

Ik kan signaalwoorden en verwijswoorden herkennen,

leesstrategieën vóór, tijdens en ná het lezen toepassen en

het onderwerp van een tekst bepalen.

Signaalwoorden herkennen

Signaalwoorden laten zien hoe delen van een tekst met elkaar samenhangen.

Ze geven bijvoorbeeld een tegenstelling, oorzaak, gevolg, opsomming of conclusie aan.

• Door signaalwoorden te herkennen, begrijp je sneller wat de schrijver bedoelt.

• Let niet alleen op het woord zelf, maar ook op de zin eromheen.

Veelvoorkomende soorten (voorbeelden)

• Opsomming: ook, daarnaast, ten eerste, en

• Tegenstelling: maar, echter, toch

• Oorzaak: doordat, omdat, wegens

• Gevolg: daardoor, zodat, hierom

• Conclusie: kortom, dus, conclusie

Wijs erop dat sommige woorden, zoals 'dus', in verschillende contexten kunnen voorkomen. De functie in de zin is bepalend.

Verwijswoorden herkennen

Verwijswoorden verwijzen terug of vooruit naar een woordgroep of zin.

Voorbeelden zijn: hij, zij, het, deze, die, dit

• Een verwijswoord voorkomt onnodige herhaling.

• Om het juiste verwijswoord te vinden, zoek je naar het woord waarnaar wordt verwezen.

• Voorbeeld: Jacob loopt op straat, hij draagt een koffertje, dat leeg is.

Zo vind je het verwijswoord

• Lees de zin met het verwijswoord.

• Zoek een woord of woordgroep die daarbij past.

• Controleer of enkelvoud/meervoud klopt.

• Controleer of betekenis en logica kloppen.

• Lees de hele zin opnieuw ter controle.

Welk signaalwoord geeft meestal een tegenstelling aan?

A

omdat

B

maar

C

dus

D

daarnaast

Alle opties komen uit behandelde categorieën: oorzaak, tegenstelling, gevolg en opsomming.

Signaalwoorden en verwijswoorden

Signaalwoorden laten zien hoe zinnen met elkaar samenhangen. Het woord maar wijst vaak op een tegenstelling. Een verwijswoord voorkomt herhaling. In de zin ‘Sara leest een boek. Zij vindt het spannend’ verwijst het verwijswoord naar Sara.

maar

Zij

Sara

dus

boek

echter

omdat

Controleer of leerlingen het onderscheid zien tussen verband aangeven en terugverwijzen.

Leesstrategieën vóór het lezen

Vóór het lezen bereid je je voor op de tekst.

• Bekijk de titel, tussenkopjes en afbeeldingen.

• Bedenk waar de tekst waarschijnlijk over gaat.

• Activeer voorkennis over het onderwerp (wat weet ik hier al van?).

• Stel een leesdoel vast: waarom lees je deze tekst?

Leesstrategieën tijdens het lezen

• Lees aandachtig en let op signaalwoorden.

• Zoek verwijswoorden en bepaal waarnaar ze verwijzen.

• Controleer steeds of je de tekst nog begrijpt.

• Stel jezelf vragen.

• Lees lastige stukken opnieuw.

Leesstrategieën ná het lezen

• Vat de tekst kort samen.

• Controleer of je leesdoel is bereikt.

• Benoem het onderwerp en de hoofdgedachte (van de schrijver).

• Kijk terug welke aanwijzingen daarbij hielpen.

Benadruk kort het verschil: onderwerp = waarover de tekst gaat; hoofdgedachte = wat de schrijver daarover zegt.

Het onderwerp van een tekst

Het onderwerp is het algemene thema van een tekst.

• Je noemt het onderwerp meestal in een paar woorden.

• Vaak vind je aanwijzingen in de titel, eerste alinea en herhaalde woorden.

• Het onderwerp is breder dan één detail uit de tekst.

Wat doe je vóór het lezen als voorbereiding?

A

samenvatten

B

opnieuw lezen

C

titel bekijken

D

hoofdgedachte kiezen

De afleiders horen bij tijdens of na het lezen.

Leesstrategieën toepassen

Vóór het lezen bekijk je de titel en bedenk je je leesdoel. Tijdens het lezen let je op signaalwoorden en controleer je of je de tekst begrijpt. Ná het lezen maak je een korte samenvatting en benoem je het onderwerp.

titel

signaalwoorden

samenvatting

detail

verwijszin

plaatje

tegenstelling

Alle drie de fasen van lezen komen terug: vóór, tijdens en na.

Welk soort signaalwoord is 'maar' meestal?

A

Tegenstelling

B

Opsomming

C

Tijd

D

Oorzaak

Welk signaalwoord geeft een gevolg aan?

A

Omdat

B

Dus

C

Terwijl

D

Maar

Waar vind je vaak aanwijzingen voor het onderwerp van een tekst?

A

Titel en plaatjes

B

Alleen de slotzin

C

Alleen moeilijke woorden

D

Werkwoord en komma

Lees: Sara pakte haar boek. Zij begon meteen te lezen. Waarnaar verwijst "zij"?

A

het boek

B

Sara

C

lezen

D

meteen

Welk signaalwoord past het best? Het regende hard, ... bleven we binnen.

A

daarom

B

maar

C

toen

D

want

Wat is het verschil tussen een onderwerp en een detail?

A

Geen verschil

B

Onderwerp is hoofdzaak, detail is extra info

C

Onderwerp is een voorbeeld, detail is de titel

D

Onderwerp is kort, detail is altijd lang

Welk soort signaalwoord is 'omdat'?

A

opsomming

B

reden of oorzaak

C

tijd

D

tegenstelling

In de zinnen 'De kinderen gingen naar het museum. Daar leerden ze veel.' Waarnaar verwijst 'daar'?

A

de kinderen

B

veel

C

het museum

D

ze

Waarom helpen signaalwoorden bij het begrijpen van een tekst?

A

Ze maken zinnen korter

B

Ze geven verband aan

C

Ze vervangen moeilijke woorden

D

Ze maken letters groter

Waarnaar verwijst ‘die’ in: ‘Mila zag de filmtrailer. Die was spannend.’?

A

Mila

B

filmtrailer

C

spannend

D

zag

Laat leerlingen eerst het verwijswoord zoeken en daarna het passende zelfstandig naamwoord erbij nemen.

Welk woord is het algemene thema van een tekst?

A

detail

B

leesdoel

C

onderwerp

D

conclusie

Antwoorden controleren

Als je een alinea niet begrijpt, moet je die eerst opnieuw lezen. Daarna let je op belangrijke woorden en verbanden. Om het algemene thema te noemen, zoek je het onderwerp. De titel geeft daarvoor vaak al een eerste aanwijzing.

opnieuw lezen

onderwerp

titel

samenvatten

detail

slotzin

plaatjes

Deze invuloefening sluit aan op vragen 18, 19 en 20 van de oefentoets en de antwoordsleutels.

Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?

Laat leerlingen kort benoemen wat inhoudelijk is blijven hangen, bijvoorbeeld een strategie of een verschil tussen twee begrippen.

Begrippenlijst

signaalwoord - woord dat een verband aangeeft tussen delen van een tekst

verwijswoord - woord dat verwijst naar een eerder of later genoemd woord

leesstrategie - aanpak die je helpt een tekst beter te begrijpen

onderwerp - het algemene thema van een tekst

opsomming - verband waarbij informatie wordt toegevoegd

tegenstelling - verband waarbij twee zaken tegenover elkaar staan

oorzaak - reden waardoor iets gebeurt

Begrippenlijst

gevolg - wat er gebeurt door een oorzaak

conclusie - afrondende uitkomst of slotsom

leesdoel - reden waarom je een tekst leest

voorkennis - wat je al weet over een onderwerp

samenvatten - de belangrijkste informatie kort weergeven

detail - klein onderdeel van een tekst

tekstbegrip - begrijpen wat in een tekst bedoeld wordt