Voor- en nacalculatie (Bedrijfseconomie vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining met vier vraagtypen: voor- en nacalculatie, verkoop- en budgetresultaat, efficiency- en prijsresultaat en bezettingsresultaat. Casussen met stap voor stap uitwerking in de notities.

Een poedel wordt getrimd, Pennsylvania, 2010 (foto: daveynin, CC BY 2.0)

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Examentraining

Voor- en nacalculatie: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: daveynin / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Wat ga je kunnen?

Ik kan in examenopgaven over voor- en nacalculatie de juiste resultaten berekenen en verklaren.

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wat is begroot of standaard en wat is gerealiseerd of werkelijk?

• 2. Bereken: de standaardkostprijs, dan het voorcalculatorische en het gerealiseerde resultaat.

• 3. Splits: verkoopresultaat, budgetresultaat en de delen ervan, met de juiste formule uit Bijlage 4.

• 4. Controleer: de delen moeten samen het budgetresultaat geven, en het teken zegt voordelig of nadelig.

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Vraagtype 1: Voor- en nacalculatie

• Stel de rekeningen op: begin met de standaardkostprijs en gebruik dan de begrote of de werkelijke gegevens.

• Casus: schildersbedrijf Kleurrijk. Verkoopprijs € 270 per kamer. Standaard 6 uur per kamer tegen € 28 per uur.

• Constante kosten begroot € 48.000 bij een normale bezetting van 800 kamers. Begrote afzet 800 kamers.

• Gerealiseerd: 850 kamers, 5.000 uur tegen € 29 per uur en € 49.200 constante kosten.

Wat is het voorcalculatorische resultaat van Kleurrijk?

A

€ 216.000

B

€ 81.600

C

€ 33.600

D

€ 35.300

Syllabus 31.1. Standaardkostprijs 6 x 28 + 48.000 / 800 = 168 + 60 = 228. Resultaat 800 x (270 - 228) = 33.600. Fouten: omzet (216.000), de constante kosten vergeten (800 x (270 - 168) = 81.600), het gerealiseerde resultaat nemen (35.300).

Gerealiseerd resultaat van Kleurrijk?

Syllabus 31.1. Omzet 850 x 270 = 229.500; arbeid 5.000 x 29 = 145.000; constante kosten 49.200. Resultaat 229.500 - 145.000 - 49.200 = € 35.300. Dat is € 1.700 voordeliger dan de voorcalculatie. Verwachte fout: met de standaardprijs rekenen (28 in plaats van 29).

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Vraagtype 2: Verkoop en budget

• Gebruik altijd de gerealiseerde afzet, de werkelijk ontvangen verkoopprijs en de standaardkostprijs.

• Casus: cateringbedrijf Smaakmakers. Standaard per buffet 4 uur à € 25. Constante kosten € 25.000, normale bezetting 500 buffetten.

• Begrote verkoopprijs € 180, na korting werkelijk € 175. Standaardkostprijs € 150 per buffet.

• Gerealiseerd: 520 buffetten, 2.100 uur tegen € 25,50 per uur, constante kosten € 25.600.

Wat is het verkoopresultaat van Smaakmakers?

A

€ 12.500

B

€ 15.600

C

€ 13.000

D

€ 11.850

Syllabus 31.1.2. Verkoopresultaat = 520 x (175 - 150) = 13.000. Fouten: 500 buffetten in plaats van 520 (12.500), de begrote prijs 180 gebruiken (520 x 30 = 15.600), het gerealiseerde resultaat nemen (11.850).

Budgetresultaat van Smaakmakers?

Syllabus 31.1.2. Standaardkosten 520 x 150 = 78.000. Werkelijke kosten 2.100 x 25,50 + 25.600 = 53.550 + 25.600 = 79.150. Budgetresultaat = 78.000 - 79.150 = -€ 1.150. Gerealiseerd resultaat: 13.000 - 1.150 = € 11.850. Verwachte fout: het teken omdraaien.

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Vraagtype 3: Efficiency en prijs

• Bereken eerst sh voor de gerealiseerde afzet. Efficiency rekent met sp, prijs rekent met wh.

• Casus: schoonmaakbedrijf Helder. Standaard 2,5 uur per kantoorbeurt tegen € 24 per uur.

• Gerealiseerd: 2.000 beurten, 4.900 uur tegen € 24,80 per uur.

Efficiencyresultaat van Helder?

Syllabus 31.1.2. sh = 2.000 x 2,5 = 5.000 uur; (5.000 - 4.900) x 24 = € 2.400, voordelig: er waren 100 uur minder nodig. Verwachte fout: sh = 2,5 uur zonder maal 2.000, of het teken omdraaien.

Wat is het prijsresultaat van Helder en wat zegt het?

A

-€ 3.920: loon hoger dan standaard

B

€ 3.920: loon lager dan standaard

C

-€ 4.000: loon hoger dan standaard

D

-€ 3.920: meer uren dan standaard

Syllabus 31.1.2. (24 - 24,80) x 4.900 = -3.920: het werkelijke uurloon lag boven de standaard. Fouten: teken omdraaien, rekenen over sh (5.000 x 0,80 = 4.000), de oorzaak met het efficiencyresultaat verwisselen.

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Vraagtype 4: Bezetting

• Het bezettingsresultaat hoort bij de constante kosten: vergelijk W met N, tegen het tarief C/N.

• Casus: yogastudio Adem. Constante kosten begroot € 120.000, normale bezetting 4.000 deelnames per jaar.

• Gerealiseerd: 3.600 deelnames en € 123.000 constante kosten.

Gerealiseerd bezettingsresultaat van Adem?

Syllabus 31.1.2. C/N = 120.000 / 4.000 = 30; (3.600 - 4.000) x 30 = -€ 12.000, nadelig. Verwachte fout: (N - W) rekenen en +12.000 antwoorden.

Wat is het prijsresultaat constante kosten van Adem?

A

-€ 12.000

B

-€ 15.000

C

€ 3.000

D

-€ 3.000

Syllabus 31.1.2. Prijsresultaat constante kosten = Cb - Cw = 120.000 - 123.000 = -3.000. Fouten: het bezettingsresultaat nemen (-12.000), beide optellen (-15.000), het teken omdraaien (3.000).

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Voor- en nacalculatie

2

Verkoop en budget

3

Efficiency en prijs

4

Bezettingsresultaat

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · VERSCHILLENANALYSE

Tips voor op het examen

• Reken eerst de standaardkostprijs uit en bepaal sh voor de gerealiseerde afzet, niet voor de begrote.

• Alle formules uit Bijlage 4 krijg je niet in het examen: leer ze, ook de tekens (sh - wh, sp - wp, W - N).

• Een negatief deelresultaat is nadelig, een positief voordelig: zet het teken er altijd bij.

• Controleer: efficiency + prijs + bezetting + prijs constante kosten = budgetresultaat.