Les 21-22, Ionische denkers

• Grieks
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

Van Mythe...

Stel je voor....

Natuurfilosofen...

De presocratici:

Thales van Milete

Anaximander

Anaximenes 

Pythagoras

Parmenides van Elea

Heraclitus, Empedocles en Democritus

(6e eeuw voor Christus)

Thales van Milete 

Koopman, staatsman, sterrenkundige, wijsgeer, vader van de moderne wetenschap en de filosofie. 

Vraag: hoe kun je het best leven?  

"Door nooit te doen wat we in anderen veroordelen."                                                                                                                                                                +/- 590 v.C.

Er is een oerstof van waaruit alles is ontstaan en waarin alles terugkeert en dit is volgens Thales: water.

Berekende aan de hand van zijn eigen schaduw de hoogte van de piramides in Egypte. 

Anaximander 

• Leefde van 611 - 549 v. C. ook in Milete
• boek: Over de natuur. 
• eerste filosoof van wie bekend is dat hij zijn ideeën opschreef.
• oerbeginsel van de wereld en één enkele oorzaak van alles: ἄπειρον (het onbekende)

"De aarde, vrij in de ruimte zwevend heeft eerst vanuit vloeibare toestand, geleidelijk droger wordend de levende wezens voortgebracht 

die eerst in het water en later pas op het land leefden.

Welke Charles bevestigde dit in de 19e eeuw en hoe noemen we deze theorie?

Anaximander (610 v.c)

Griekse filosoof die geloofde 

dat de aarde een

platte schijf was 

en dat men aan 

de rand van 

de schijf van de

wereld af kon vallen

Wie bevestigde later de theorie van Anaximander?

1. Plato
2. Isaac Newton
3. Charles Darwin
4. Galileo Galilei

Anaximenes

• Stierf waarschijnlijk rond 527 v. C.
• derde Milesische natuurfilosoof.
• één oerstof -> lucht 

Door natuurwetenschappelijk te denken kon je alle verschijnselen verklaren door één stoffelijk oerbeginsel en voor hem was dit zuurstof. Al wist hij natuurlijk nog niet dat dit zo heet. Dus noemde hij het lucht.

Pythagoras 580 - 500 v.C.

• geboren op Samos maar leefde lang in Italië. 
• wiskundige, astronoom en filosoof                       
• getal als basis van de kosmos 
• stelling van Pythagoras
• koppelde muziek aan getallen en had het daarbij over een harmonie der sferen. 
• reïncarnatie -> vegetarisme 

Zoals elk bewegend lichaam een geruis veroorzaakt, afhankelijk van grootte en snelheid van de beweging. Zo veroorzaken de hemellichamen bij het doorlopen van hun baan een ononderbroken klinkende, en daarom door ons niet waar te nemen, "harmonie der sferen".

Volgens hem is er in beginsel niet een oerstof, maar een oerwet van waaruit alles ontstaan is en waarin alles terugkeert.

Door zelfdiscipline, soberheid en onthouding kunnen we ontsnappen aan deze eeuwige kringloop. Reinheid en vroomheid zijn hierbij volgens Pythagoras erg belangrijk.

Welke natuurkundige principes zorgen ervoor dat de beker der rechtvaardigheid leegloopt wanneer hij te vol wordt geschonken?

1. luchtdruk en verdamping
2. wet communicerende vaten
3. zwaartekracht en wrijving
4. oppervlaktespanning en capillaire werking

Democritus

• 460-370 v. Chr.
• studiereizen maakt naar Egypte, Perzië en India. 

Uitspraak: "Ik heb van mijn tijdgenoten het verst de aarde bereisd en ze het grondigst onderzocht; ik heb de meeste hemelstreken gezien en de meeste geleerden gesproken." 

Het hoogst voor de mens bereikbare geluk bestaat in een blijde tevredenheid: ataraxia (Grieks)

• Atomen als legoblokjes. 
• talloze kleine ondeelbare deeltjes 

Deze elementaire deeltjes vormen alles wat er bestaat.

Thales van Milete

Anaximander

Anaximenes

Wat maakte de Milesiërs
tot 'filosofen'?

1. door de wereld mythologisch te verklaren
2. door de wereld wetenschappelijk te verklaren
3. door de wereld vanuit de goden te verklaren
4. door de wereld vanuit legenden te verklaren

Heraclitus (540-480 v. Chr)

• Efeze
• Bijnaam 'De Duistere'.
• anekdote: huidaandoening -> koeienmest 
• eerste kluizenaar.  
• oerstof: vuur.

Uitspraken:

"Je kunt niet twee keer in dezelfde rivier gaan staan. Dan is zowel de rivier als jouw been in de tussentijd verandert."

"Alles stroomt. Niets staat stil. Alles is altijd in beweging."

"God is dag en nacht, winter en zomer, oorlog en vrede, verzadiging en honger."

Bij welke filosoof hoort de volgende uitspraak?

"Je kunt niet twee keer in dezelfde rivier stappen."

1. Herakleitos
2. Parmenides
3. Thales
4. Anaximander

Bij welke filosoof hoort de volgende uitspraak?

"Niets komt uit niets"

1. Herakleitos
2. Parmenides
3. Thales
4. Anaximander

Bij welke filosoof hoort de volgende uitspraak?

"Πάντα ῥεῖ (alles stroomt)"

1. Herakleitos
2. Parmenides
3. Thales
4. Anaximander

Bij welke filosoof hoort de volgende uitspraak?

"Water is het eerste begin van alles."

1. Herakleitos
2. Parmenides
3. Thales
4. Anaximander

Empedocles

• 5e eeuw v. Chr.
• Sicilië
• vier elementen: water, lucht, vuur en aarde.
• invloed liefde en haat 
• ontstaan van levende wezens: eerst

     de lagere, dan de hogere organismen ->
     eerst planten en dieren, daarna 

      de mensen.