Kennisversterker - bio bb - module A

• Biologie
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 5

Kennisversterker 

biologie bovenbouw- module A

4 lessen van 45 min.

Voorkennis activeren

maak de voorkennistoets van thema 1

individueel, in stilte

BiNaS en boek mag je erbij houden

7 minuten

KLAAR? maak de voorkennistoets van thema 2

Resultaten delen en bespreken

Voorkennis activeren

• Wat was jouw resultaat?
• Waar moet je nog herhalen?

1.5 Transport door membranen

Stoffentransport in cellen

Concentratie

Diffusie

Osmose

Osmotische waarde en osmotische druk

Membranen zijn semipermeabel

Osmose bij dierlijke cellen

Stevigheid door osmose

Passief transport

Transporteiwitten: passief en actief transport

Wat ken je al wel en wat nog niet?

BS 5 Transport door membranen

Deel 1

Celmembraan

flexibele laag rondom cellen en celorganellen

functie = afsluiten van de celinhoud  en bepalen wat er in en uit de cel gaat

opgebouwd uit fosfolipiden.

2 soorten transport

gaat tegen de concentratiegradiënt in

kost wel energie

Passief transport

Diffusie en osmose

Watertransport

Ionentransport

Grotere moleculen

Fosfolipiden 

Aquaporines

bv. water

bv. Na+, Cl-, K+

bv. glucose

bv. O2 en CO2

Ionenkanaaltjes

Transporteiwitten

Diffusie          Osmose

Gefaciliteerde diffusie

Diffusie

• in gas of vloeibaar
• resultaat homogene verdeling
• snelheid: temperatuur

= de verplaatsing van een opgeloste stof van een plek met een hoge concentratie naar een plek met een lage concentratie.

Osmose 

Semipermeabel of selectief permeabel

alleen sommige moleculen kunnen er wel doorheen

• water vaak wel
• opgeloste stoffen (zout/suiker) niet
• bij een semipermeabel membraan is er osmose 

Osmose bij dierlijke cellen

hypotone oplossing BUITEN de cellen

water gaat door osmose de cel in en knapt uiteindelijk 

isotone oplossing BUITEN de cellen

geen osmose want geen concentratieverschil 

hypertone oplossing BUITEN de cellen

water gaat door osmose de cel uit en cellen krimpen

Osmose bij plantaardige cellen

hypotone oplossing BUITEN de cellen (LAGE osmotische waarde)

water gaat door osmose de cel in TURGOR

isotone oplossing BUITEN de cellen (GELIJKE osmotische )

niet stevig, geen druk, er gaat evenveel water de cel in dan uit

hypertone oplossing BUITEN de cellen (HOGERE osmotische)

water gaat door osmose de cel uit en celmembraan laat los van de celwand PLASMOLYSE

Osmotische waarde

Hoeveel water zich verplaatst wordt bepaald door de osmotische waarde aan beide zijden van het membraan.

Osmotische waarde:  het aantal opgeloste deeltjes per volume-eenheid. Hoe meer deeltjes zich in de oplossing bevinden, hoe hoger de osmotische waarde is.

Hoge osmotische waarde: veel opgeloste stoffen.

Lage osmotische waarde: weinig opgeloste stoffen.

Water stroomt van een lage -> hoge osmotische waarde.

De oplossing met de hoogste osmotische waarde heeft een aanzuigkracht op het water uit de andere oplossing. Hoe meer deeltjes, hoe meer zuigkracht..

Oefenen

Alg  doet palmolie na

Koraal bedreigd

Effect van koken

Bacteriën en virussen

Rode bloedcellen

Slangengif

Eerst zelf, dan samen

Er zijn hints te verkrijgen

voortplanting = reproductie

ongeslachtelijk	geslachtelijk
alleen	man + vrouw
meer gelijke cellen	eicel + zaadcel
mitose	meiose
genetisch identiek	genetisch anders
eencellige en meercellige (om nieuwe cellen te maken bij groei of schade)	meercelligen
bacterien, schimmels, planten en sommige dieren	planten en dieren

Ongeslachtelijke voortplanting

• Bacteriën

• Eencelligen:
  planten/                   dieren/                                    schimmels

Binas 76A: Celcyclus

Chromatide & chromosoom

Je cel bestaat uit 46 slierten DNA. Deze noem je chromosomen. 

Één verdubbeld chromosoom bestaat uit twee identieke strengen DNA genaamd chromatiden

Na het uit elkaar trekken in de anafase noem je elk losse chromatide weer een chromosoom

haploid/diploid

	haploïd	diploïd
afk .	n	2n
chromo-somen	enkel	in paren
cel	zaad/ei	lichaam
deling	meiose	mitose
mens	23	46

meiose

meiose

Meïose I

Meïose II (~mitose)