LUIDER 40 · Where Is the Love? (The Black Eyed Peas)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
40
WHERE IS THE LOVE?
THE BLACK EYED PEAS · 2003
Na 11 september vroeg een hiphopgroep uit Los Angeles zich af wat er met de wereld aan de hand was.
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Items in this lesson
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
40
WHERE IS THE LOVE?
THE BLACK EYED PEAS · 2003
Na 11 september vroeg een hiphopgroep uit Los Angeles zich af wat er met de wereld aan de hand was.
Where Is the Love? ontstond na de aanslagen van 11 september 2001 en gaat over terrorisme, oorlog, racisme en geweld op straat. Het nummer klaagt niemand in het bijzonder aan en stelt vooral een vraag: dat maakt het een ander soort protestsong dan bijvoorbeeld Fight the Power (les 33). De officiële clip uit 2003 is geschikt voor de klas. De versie #WHERESTHELOVE uit 2016 bevat nieuwsbeelden van onder meer verdronken vluchtelingen en gewonde kinderen: bekijk die eerst zelf voordat je hem laat zien. Let op leerlingen die persoonlijk te maken hebben met oorlog, terreur of racisme, en voorkom dat moslims of één land in het gesprek als schuldige worden neergezet. Image credit: petercruise / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
DE VRAAG VAN DEZE LES
Kan een vrolijk klinkende wereldhit een serieuze vraag stellen?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen waarom de wereld na 11 september 2001 de achtergrond van het nummer is
beschrijven hoe raps en refrein een vraag stellen in plaats van een aanklacht
vergelijken hoe het nummer in 2003 en in 2016 gebruikt werd
Vraag eerst wie het nummer kent. Veel leerlingen hebben het gehoord zonder te weten dat het een protestsong is: het klinkt zacht en vriendelijk. Dat contrast is het gesprek van deze les. Werkdefinitie uit de reeks: een protestsong wijst onrecht aan en wil luisteraars laten nadenken of in actie laten komen.
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
KIJK EN LUISTER
The Black Eyed Peas, Where Is the Love? (2003)
Let op het verschil tussen de raps en het refrein. Waar gaan de raps over, en wat doet het refrein?
Officiële clip van het VEVO-kanaal van de groep. will.i.am regisseerde hem zelf; hij is opgenomen in East Los Angeles. De groepsleden spelen rollen in een verhaal in de stad. Justin Timberlake zingt het refrein op de plaat, maar is niet in de clip te zien: zijn platenmaatschappij wilde niet dat hij te vaak in beeld kwam tijdens de promotie van zijn soloalbum. Laat leerlingen na afloop noemen welke onderwerpen ze hoorden. Tweede versie: #WHERESTHELOVE (2016), https://www.youtube.com/watch?v=YsRMoWYGLNA. Bekijk die eerst zelf: er zitten harde nieuwsbeelden in.
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
DE TIJD
De wereld na 11 september
Op 11 september 2001 vlogen terroristen van al-Qaida met gekaapte vliegtuigen op de Twin Towers in New York en het Pentagon. Bijna 3000 mensen kwamen om.
Daarna volgde de oorlog tegen terreur: oorlogen in Afghanistan en Irak. Moslims kregen vaker te maken met wantrouwen en haat. Veel mensen werden bang.
Tribute in Light: twee lichtbundels als herdenking van 11 september, New York.
Het vierde vliegtuig stortte neer in Pennsylvania. De inval in Afghanistan begon in oktober 2001, de oorlog in Irak in maart 2003, twee maanden voor de single uitkwam. Het nummer ging dus mee in een tijd van felle discussie: veel mensen in Europa en de VS demonstreerden tegen de oorlog in Irak. De foto toont Tribute in Light, de twee lichtbundels die elk jaar op 11 september in New York schijnen op de plek van de torens. Wees zorgvuldig met woorden: de aanslagen werden gepleegd door een terroristische groep, niet door 'de moslims'. Image credit: Denise Gould / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
HET ONTSTAAN
Een popster zonder naam op de hoes
The Black Eyed Peas kwamen uit Los Angeles: will.i.am, apl.de.ap en Taboo, en sinds kort zangeres Fergie. will.i.am begon aan het nummer kort na kerst 2001.
Justin Timberlake, net solo na zijn boyband NSYNC, schreef mee en zingt het refrein. Toch stond zijn naam niet op de single.
Justin Timberlake op zijn Justified-tour in Londen.
Taboo bracht Timberlake erbij; hij schreef mee aan het refrein. De songwriters zijn will.i.am, apl.de.ap, Taboo, Justin Timberlake, Printz Board, Michael Fratantuno en George Pajon; producers zijn will.i.am en Ron Fair. Het nummer is de eerste single van het album Elephunk (2003), het eerste album met Fergie. Voor de groep was het de doorbraak: ze waren buiten de VS nog nauwelijks bekend. apl.de.ap komt oorspronkelijk uit de Filipijnen. De foto van Timberlake is gemaakt tijdens een concert van zijn Justified World Tour in Earls Court, Londen. Image credit: Mandy Coombes / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
RAPS: VER WEG
De rappers kijken naar het nieuws: terreur en oorlog overal. Ze vragen zich af waarom een land dat terreur bestrijdt zelf ook geweld gebruikt, en waarom geweld op straat in eigen land minder aandacht krijgt.
RAPS: DICHTBIJ
Het gaat ook over wat er vlakbij gebeurt: racisme, discriminatie, bendes, vervuiling. Mensen haten elkaar om huidskleur of geloof, ook in hun eigen stad.
REFREIN
Het refrein stelt de vraag uit de titel, steeds opnieuw. Het klinkt niet boos maar verdrietig, bijna smekend. Het is een vraag die iedereen kan meezingen, wie of waar je ook bent.
Lees de volledige tekst samen via de link (de tekst is auteursrechtelijk beschermd en staat daarom niet op de dia). Wijs op de opbouw: drie rappers nemen elk een couplet, het gezongen refrein verbindt ze. De raps leggen de problemen op tafel, van ver weg naar dichtbij; het refrein wijst geen schuldigen aan. Doorvraag: wat is het effect van een vraag als refrein, in plaats van een eis of een aanklacht? Vergelijk met Fight the Power (les 33), dat wel een vijand aanwijst.
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
VRAAG
Wat doet het refrein van Where Is the Love?, vergeleken met de raps?
Het noemt de politici die de oorlog zijn begonnen
Het vertelt het verhaal van één slachtoffer van 9/11
Het roept luisteraars op om de straat op te gaan
Het stelt steeds één vraag, zonder schuldigen aan te wijzen
Het goede antwoord: het refrein stelt steeds één vraag, zonder schuldigen aan te wijzen. Er worden geen politici genoemd, er is geen slachtoffer met een naam en er is geen oproep tot demonstreren. Leerlingen die aan de politici denken, halen de kritiek in de raps en het refrein door elkaar. Doorvraag: waarom werkt zo'n open vraag goed voor een wereldhit? (Iedereen kan zich erin herkennen, in elk land.)
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
DE MUZIEK
Een protestsong die je kunt meezingen
Een hartslag
Het ritme is rustig en stevig, als een hartslag, zonder haast. Je deint mee, terwijl de tekst over oorlog en haat gaat.
Hiphop en pop
De raps zijn conscious hiphop: rap die over de maatschappij gaat. Het refrein is een zachte r&b-popmelodie. Zo paste het nummer op hiphopzenders en op popradio.
Veel stemmen
Drie rappers, elk met een eigen klank, en een gezongen refrein. Het klinkt als een gesprek tussen mensen, niet als één boze stem.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatorium. Genre: pop-rap, conscious hiphop en r&b. Producers: will.i.am en Ron Fair. Het zachte, vriendelijke geluid is een keuze: een vraag die je meezingt, komt bij meer mensen binnen dan een aanklacht. Laat horen hoe weinig de begeleiding verandert tussen couplet en refrein: de spanning zit in de stemmen, niet in een opbouw. Vergelijk met de harde, gelaagde samples van Public Enemy in Fight the Power (les 33): twee heel verschillende manieren om hiphop voor protest te gebruiken. Doorvraag: maakt een zachte sound een protestsong zwakker, of juist sterker?
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
DE NAWERKING
Een vraag die steeds terugkomt
2001
De aanslagen van 11 september. will.i.am begint aan het nummer.
2003
De single is een wereldhit: nummer 1 in Nederland en zes weken in Groot-Brittannië.
2004
Twee nominaties voor een Grammy, onder meer Record of the Year.
2016
Nieuwe versie met veel artiesten: #WHERESTHELOVE.
2017
Met Ariana Grande op het benefietconcert One Love Manchester.
In Nederland stond het nummer in 2003 twee weken op 1 in de Top 40; in Vlaanderen vier weken in de Ultratop 50. In het Verenigd Koninkrijk was het de best verkochte single van 2003. In de VS kwam het op 8 in de Billboard Hot 100. In totaal stond het in 15 landen op 1. One Love Manchester (juni 2017) was het benefietconcert na de aanslag bij een concert van Ariana Grande in Manchester. Het nummer staat sinds 2009 in de Top 2000; de hoogste plek was 711 (2018).
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
DERTIEN JAAR LATER
#WHERESTHELOVE: protest met een hashtag
In 2016 was er weer veel geweld: aanslagen in Europa, en in de VS doodden agenten zwarte Amerikanen terwijl ook agenten werden doodgeschoten. will.i.am vond dat zijn vraag weer gesteld moest worden.
Hij maakte een nieuwe versie met veel artiesten en een kinderkoor. De titel is een hashtag: een protestsong voor het tijdperk van sociale media.
2016
MET ONDER ANDEREN MARY J. BLIGE, USHER EN JAMIE FOXX
De nieuwe versie verscheen eind augustus 2016 als The Black Eyed Peas featuring The World. De clip mengt beelden van beroemdheden met nieuwsbeelden van onder meer protesten, verdronken vluchtelingen en oorlog: bekijk hem eerst zelf. De opbrengst in de VS ging naar will.i.am's stichting i.am.angel, die beurzen en onderwijs in techniek en wetenschap betaalt. Doorvraag: werkt een hashtag als protest, of is het vooral makkelijk meedoen zonder iets te doen?
Eens
Oneens
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
STELLING
Een protestsong moet schuldigen aanwijzen, anders verandert er niets.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Where Is the Love? werd een wereldhit juist omdat het niemand aanwees. Is dat een kracht of een zwakte? Vergelijk met een nummer uit de reeks dat wel een schuldige noemt, zoals Fight the Power of Fortunate Son. Doorvraag 2: kan een nummer dat iedereen meezingt nog schuren? Wie voelt zich er eigenlijk door aangesproken?
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
TERUG NAAR DE VRAAG
Kan een vrolijk klinkende wereldhit een serieuze vraag stellen?
WAT BLIJFT
Na 11 september en de oorlogen daarna zag de groep haat en geweld overal: ver weg en in hun eigen stad.
De raps laten de problemen zien, het refrein stelt één vraag zonder schuldigen aan te wijzen.
Juist die zachte, open vraag maakte er een wereldhit van, die in 2016 opnieuw paste.
This item has no instructions
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
Welk probleem van nu zou jij in een nieuwe versie van Where Is the Love? zetten, en waarom?
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concreet probleem van nu (bijvoorbeeld online haat, discriminatie, oorlog, klimaat) en legt uit waarom het past bij de vraag van het nummer: waar is de liefde gebleven? Verwachte fout: een probleem noemen zonder uitleg, of een eigen tekst schrijven die op het origineel lijkt; vraag om een onderwerp en een reden, niet om een songtekst.
LUIDER
40 · WHERE IS THE LOVE? · THE BLACK EYED PEAS
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
