Samenvatting P4 Op reis

• Mens & Natuur
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

Wat is toerisme?

✈️ Toerisme = reizen voor ontspanning of plezier

🏖️ Je gaat naar een andere plek: strand, natuur, stad, pretpark

😊 Je doet iets leuks, ontspant, leert iets nieuws

💶 Toerisme brengt geld op voor het land of gebied

Problemen van toerisme

Te veel toeristen = drukte, schade en afval:

• Bali: stranden vol plastic, watertekort door hotels
• Venetië: grote cruiseschepen maken stad kapot

Wat is duurzaam toerisme?

Duurzaamheid = zorgen voor een evenwicht tussen (1) mens,(2) natuur en (3) economie

(People, profit, planet in het engels)

Hoe reis je duurzaam?:

• Reis met fiets of trein
• Hergebruik een drinkfles
• Koop bij lokale winkels of markten
• Laat je plek netjes achter

Broeikaseffect

(Global warming)

+ Natuurlijk:  precies warm genoeg houden voor een leefbare aarde door een laag gassen (CO2 & Waterdamp) in de atmosfeer.

- Versterkt: Te warm worden van de aarde door menselijke invloeden zoals fossiele brandstoffen (olie & gas).

Versterkte broeikaseffect

Wat is licht?

• Directe lichtbron: geeft zelf licht, zoals een lamp, vuur of de zon (wit licht). wordt gesplitst in alle kleuren van de regenboog!

• Indirecte lichtbron: geeft geen licht, maar weerkaatst licht. Denk aan een spiegel, tafel of zelfs een mens!

De blauwe bal van het filmpje Absorbeert alle kleuren maar Weerkaatst blauw.

Warm

bloedvaatjes gaan wijder openstaan en zo komt er meer bloed vlak onder je huid.

Je begint te zweten om af te koelen.

Koud

De bloedvaatjes knijpen dan samen. Zo blijft de warmte in je lichaam.

 Je kunt dan ook kippenvel krijgen of gaan rillen, om weer warm te worden.

Huid

Huid bestaat uit 3 lagen:

1. Opperhuid: bovenste laag; bestaat uit:           - hoornlaag: slijt af, elke maand nieuw

     - kiemlaag: vult cellen aan.

2. Lederhuid: middelste laag (hier liggen verschillende kliertjes)

3. Onderhuidse bindweefsel: onderste laag (hier liggen bloedvaten, zintuigen en vet)

Immuun door vaccin

Door een vaccinatie te nemen spuit je een klein beetje van de ziekteverwekker in het lichaam. 

Je lichaam kan de ziekteverwekker herkennen wanneer deze ECHT zou aanvallen, je word dan niet meer ziek. 

Je bent dan immuun.

Bloed

• Rode bloedcellen: vervoeren zuurstof naar je cellen.

• Witte bloedcellen: beschermen je lichaam tegen infecties door ziekteverwekkers te doden.

• Bloedplaatjes: zorgen ervoor dat een wondje stopt met bloeden. 

Aspecifieke afweer

1e linie: huid, slijmvliezen maag aangeboren afweer

Doel: ziekteverwekker buiten houden, iedereen wordt ermee geboren.
&
2e linie: Vreetcellen aangeboren  afweer  

Doel: alles wat in het lichaam zit en lichaamsvreemd is moet dood  en wordt opgegeten door de kleine pacman witte bloedcellen.

Specifieke afweer

Verworven/aangeleerde afweer - geheugencellen

Doel: aanval tegen een specifieke ziekteverwekker 

Het is belangrijk dat je weet wat je nodig hebt voor een evenwichtig voedingspakket. Niet teveel aandacht aan besteden

Gevolgen ongezond eetpatroon

Obesitas = ernstig overgewicht.

Je hebt te veel cholesterol in je lichaam, 

dit zorgt voor een vernauwing in de bloedvaten

waardoor je verhoogde kans hebt op 

hart- en vaatziekten .

Oorzaken: te veel eten, 

weinig bewegen, stress, 

genetische aanleg.

Eetstoornissen

Eetstoornissen zijn psychische (geestelijke) aandoeningen:

• Anorexia nervosa – extreem weinig eten, verstoord zelfbeeld.
• Boulimia nervosa – eetbuien + compenseren (overgeven, laxeren).

Wat kun je doen?

• Praat bij zorgen (met vriend, ouder, docent of huisarts).
• Eetstoornissen worden vaak verborgen → wees alert.
• Zoek hulp, bijvoorbeeld via Proud2Bme of Wijzijnmind.nl.

Waar komt drinkwater vandaan?

Bronnen van drinkwater:

• Grondwater → uit diepe bodemlagen, al redelijk schoon.
• Oppervlaktewater → uit rivieren en meren, bevat meer vuil.

Waarom zuiveren?

• Natuurwater bevat bacteriën en vuil.
• Zuivering maakt het veilig om te drinken.

Zuivering en transport

1. Filteren- grote vuildeetjes weghalen
2. Bezinken- zware deeltjes naar bodem
3. Biologische zuivering - Bacteriën breken schadelijke stoffen af. 
4. Chemische zuivering - ziekteverwekkers gedood met UV-licht.
5. Kalk en mineralen toevoegen