Grammatica: naamwoordelijk gezegde

• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo k, g, t, mavo
• Leerjaar 2,3

Nederlands: grammatica 

Naamwoordelijk gezegde 

Soorten werkwoorden

1. zelfstandige werkwoorden (zww)  = wg

2. koppelwerkwoorden (kww) = ng

• zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen (heten, dunken, voorkomen) 
  
• koppelt het onderwerp aan het naamwoordelijk deel ('ond=nw.deel')

3. hulpwerkwoorden (hww) = extra werkwoord in de zin

Regel: "Bij twee of meer werkwoorden in de zin in de persoonsvorm ALTIJD een hulpwerkwoord (hww)."

In een schema

Werkwoordelijk deel

Het werkwoordelijk deel (ww.deel) bevat alle werkwoorden uit de zin. 

Een van die werkwoorden is een koppelwerkwoord (kww). 

Naamwoordelijk deel

Het naamwoordelijk deel (nw.deel) bevat een bijvoeglijk of zelfstandig naamwoord dat een eigenschap (streng, docent beeldende kunst) van het onderwerp (De hockeycoach, Sien) geeft. 

Het koppelwerkwoord (is, wordt) koppelt de eigenschap aan het onderwerp.

Let op: in zinnen met een naamwoordelijk gezegde staat nooit een lijdend voorwerp.

De stappen

1.  Stel vast of er een koppelwerkwoord in de zin staat.

2. Stel vast of het onderwerp iets doet of iets is of wordt.

3. Als het onderwerp iets is/wordt, stel je de vraag: Wat + persoonsvorm + onderwerp + overige werkwoorden? Het antwoord op die vraag is het naamwoordelijk deel.

4. Noteer het naamwoordelijk gezegde: pv + [nw.deel] + overige werkwoorden. Zet het naamwoordelijk deel tussen vierkante haken.

Voorbeeld

Nova / wil / later / een beroemde pianiste / worden.

1 worden = kww 

2 Nova wil later iets worden, namelijk een beroemde pianiste.

3 Vraag: Wat wil Nova worden? Antwoord: een beroemde pianiste.

4 ng = wil [een beroemde pianiste] worden

Wat is de regel die je toepast om het hww te vinden als er meerdere ww in de zin staan?

Schrijf de zes belangrijkste kww op.

Wat houdt het werkwoordelijk gezegde in?

1. persoonsvorm
2. persoonsvorm + onderwerp
3. persoonsvorm + voltooid deelwoord
4. alle werkwoorden uit de zin

Wat houdt het naamwoordelijk gezegde in?

1. koppelwerkwoord + naamwoordelijk deel
2. koppelwerkwoord
3. koppelwerkwoord + een kernmerk of eigenschap van het onderwerp
4. alle werkwoorden in de zin

Open vragen

Wat is het naamwoordelijk gezegde in de volgende zinnen? 

Dat grote meisje leek mij bang.

Tennissen schijnt mij op mooie dagen leuk.

De vakantie leek hem eindeloos.

Die geschiedenis dunkt mij onwaar.

Is dat meisje wel aardig?

Waarom is je rapport zo belangrijk?

Die som bleek helemaal fout.

Dat trillen lijkt wel een aardbeving.

Die man wordt vlug boos.

De winkelier was gisteren heel boos.

Die sommen leken me erg lastig.

Na de diefstal bleek de dief onvindbaar.

Vroeger was mijn oom metselaar.

Daarna werd hij banketbakker.

Het onweer leek ons erg.

Die ziekte bleek ernstig.

In de bossen zijn de wegen smal.

Hij was vorig jaar erg verkouden.

Die bakker werd vorig jaar groenteboer.

De politieagent was woedend.

Na dat standje bleef hij toch vriendelijk.

Je bent wel erg nieuwsgierig.