Nederland 1978-2008: mensen (Geschiedenis havo), les 1: Uitleg

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Nederland 1978-2008: mensen

Examenstof geschiedenis havo

1 / 22
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

This lesson contains 22 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Introduction

Uitleg over Nederland 1978-2008 voor havo: individualisering, gedoogbeleid, homohuwelijk en euthanasie, punk, kraakbeweging, rap en gabber, de digitale revolutie, Schengen, asielzoekers, polarisatie en integratie of assimilatie. Tweede deel van leidende vraag 2; economie, Europa en wereld staan in een apart onderwerp.

Items in this lesson

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Nederland 1978-2008: mensen

Examenstof geschiedenis havo

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: Historische context Nederland 1948-2008, leidende vraag 2 (tweede deel); KA 48, 49. Image credit: Hans van Dijk / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Wat ga je kunnen?

Ik kan uitleggen hoe individualisering, nieuwe jeugdcultuur, migratie en polarisatie de Nederlandse samenleving tussen 1978 en 2008 veranderden.

This item has no instructions

Waardoor werd Nederland tussen 1978 en 2008 een andere samenleving?

Verwacht: internet, mobiele telefoon, migranten, homohuwelijk, Fortuyn, 11 september. Ordenen in drie groepen: eigen keuzes (individualisering), jeugdcultuur en digitale revolutie, migratie en polarisatie. Dit deel sluit aan op de les over economie, Europa en wereld.

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Van maakbaar naar zelfredzaam

  • De maakbare samenleving maakte plaats voor liberaal vertrouwen in de zelfredzaamheid van burgers

  • De overheid kreeg een kleinere rol en de commercie een grotere

  • Door de ontzuiling vervaagden de oude zuilen

  • Zo werd verdergaande individualisering mogelijk: mensen maakten meer eigen keuzes

KA 48. De syllabus stelt het liberale vertrouwen in zelfredzaamheid tegenover het sociaaldemocratische idee van de maakbare samenleving uit de jaren 1950 en 1960. Veelgemaakte fout: individualisering zien als egoisme; het gaat om de ruimte voor eigen keuzes.

Een coffeeshop in Amsterdam, 2023

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Wetten voor eigen keuzes

  • Het gedoogbeleid voor softdrugs gaf ruimte aan eigen keuzes

  • De Algemene Wet Gelijke Behandeling ondersteunde dit ook

  • Beide pasten bij de individualisering

KA 48. Gedoogbeleid: iets is wettelijk verboden, maar de overheid treedt onder voorwaarden niet op. Veelgemaakte fout: denken dat softdrugs gewoon legaal waren. De foto toont een coffeeshop in Amsterdam (recente foto, ter illustratie). Image credit: Marina bauer / Wikimedia Commons, CC0

Boot tijdens de Canal Parade van de Gay Pride, Amsterdam, 2004

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Nederland loopt voorop

  • Nederland liep internationaal voorop met het homohuwelijk

  • Ook de wetgeving over euthanasie was vooruitstrevend

  • Zo ontstond het beeld van een welvarende, vrije en tolerante samenleving

KA 48. De syllabus noemt het homohuwelijk en de euthanasiewetgeving als voorbeelden waarmee Nederland internationaal voorop liep. De foto toont de Canal Parade van de Gay Pride in 2004. Veelgemaakte fout: de wetten los zien van de individualisering; ze horen bij hetzelfde beeld van eigen keuzes. Image credit: Alf van Beem / Wikimedia Commons, CC0

Welke gedachte werd dominant in plaats van de maakbare samenleving?

A

Vertrouwen in een overheid die alles regelt

B

Terugkeer naar de oude zuilen

C

Vertrouwen in de zelfredzaamheid van burgers

D

Streven naar nog meer economische gelijkheid

Liberaal vertrouwen in zelfredzaamheid. Verwachte fout: een sterkere overheid, dat hoort bij de maakbare samenleving.

Vul in

Het gedoogbeleid voor softdrugs en de Algemene Wet Gelijke Behandeling ondersteunden de individualisering in Nederland.

gedoogbeleid
Algemene Wet Gelijke Behandeling
individualisering
digitale revolutie
polarisatie

Verwachte fout: de ontwikkelingen uit latere blokken invullen. Beide wetten en beleid horen bij individualisering.

Demonstratie van de kraakbeweging bij de Bijlmerbajes, Amsterdam, 15 juli 1980

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Punk en kraakbeweging

  • De jeugdcultuur raakte gefragmenteerd: jongeren ontwikkelden eigen stijlen

  • Tijdens de economische crisis kwamen punk en kraakbeweging op

  • Punkers hadden weinig geloof in de toekomst

  • De kraakbeweging bekritiseerde de woningnood, soms met geweld

KA 48. Gefragmenteerd: opgesplitst in veel groepen met eigen stijlen, in plaats van één grote jeugdcultuur. De foto toont een demonstratie in 1980 tegen het vasthouden van krakers. Veelgemaakte fout: punk en kraakbeweging als één beweging zien; ze zijn verwant, maar punk is een stijl en de kraakbeweging een protestbeweging. Image credit: Rob Croes / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Rap en gabber

  • In de VS zetten Afro-Amerikaanse jongeren zich met rap af tegen het racisme in hun omgeving

  • Vanaf de jaren 1990 werd rap ook in Nederland een toonaangevende jeugdcultuur

  • De gabbercultuur ontstond in dezelfde tijd in Nederland

  • Anders dan rap was de gabbercultuur apolitiek

KA 48. Apolitiek: zonder politieke boodschap. Veelgemaakte fout: denken dat rap in Nederland ontstond; het ontstond in de VS en werd hier vanaf de jaren 1990 toonaangevend. Verwant aan KA 49: jongeren van diverse sociale en etnische achtergronden ontwikkelden eigen stijlen.

Nokia 3310, een mobiele telefoon uit 2000

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

De digitale revolutie

  • Internet, de mobiele telefoon en digitale sociale netwerken veranderden de communicatie

  • Dat was de digitale revolutie, die in Nederland snel werd opgepakt

  • Ook de leefstijl van ouderen raakte meer geglobaliseerd

KA 48. Globaliseren: leefstijlen over de wereld lijken steeds meer op elkaar en beïnvloeden elkaar. Veelgemaakte fout: denken dat alleen jongeren veranderden; de syllabus noemt ook ouderen. De foto toont een Nokia 3310 uit 2000. Image credit: Foxbeefly / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Wat bekritiseerde de kraakbeweging vooral?

A

De woningnood

B

Het gezag van oudere generaties

C

De komst van asielzoekers

D

De zelfredzaamheid van burgers

De woningnood. Verwachte fout: het gezag van oudere generaties, dat hoort bij de provo's en hippies uit het eerdere deel.

Vul in

Afro-Amerikaanse jongeren zetten zich met rap af tegen racisme, en punkers hadden weinig geloof in de toekomst.

rap
racisme
punkers
gabbercultuur
kraakbeweging

Verwachte fout: gabbercultuur bij racisme. Gabber was apolitiek.

Opvang van asielzoekers in een bungalowpark bij Luttelgeest, 5 november 1987

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Schengen en asielzoekers

  • Het Verdrag van Schengen maakte vanaf midden jaren 1980 vrij verkeer van personen mogelijk

  • Steeds meer studenten studeerden een periode in het buitenland

  • Bij conflicten en humanitaire crises liep de instroom van asielzoekers soms sterk op

  • Tot eind jaren 1990 steunden kabinetten en partijen de multiculturele samenleving

KA 49. Het verdrag bevorderde de internationale oriëntering van Europese burgers. De foto toont de opvang van asielzoekers in 1987. Veelgemaakte fout: Schengen verwarren met de euro of de EU; het gaat om vrij verkeer van personen. Image credit: Rob Croes / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Ground Zero in New York na de aanslagen van 11 september 2001, foto van 16 september 2001

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Polarisatie rond 2000

  • Rond 2000 nam de polarisatie toe: niet iedereen profiteerde van de economische groei

  • Mensen ervoeren een kloof tussen burgers en politiek

  • Er was verzet tegen Europese samenwerking en heftige debatten over migratie en de islam

  • De aanslagen van 11 september 2001 joegen angst aan

KA 49. Polarisatie: tegenstellingen tussen groepen worden scherper. De foto toont Ground Zero in New York op 16 september 2001. Veelgemaakte fout: polarisatie alleen aan migratie koppelen; ook de kloof tussen burger en politiek en de ongelijke verdeling van de groei speelden mee. Image credit: Eric J. Tilford, US Navy / Wikimedia Commons, publiek domein

Pim Fortuyn, 12 oktober 1982

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Fortuyn en een nieuw beleid

  • De moord op Pim Fortuyn in 2002 vergrootte de tegenstellingen

  • Vanaf 2002 kwam beleid gericht op integratie of assimilatie, in plaats van multiculturalisme

  • Integratie: meedoen met behoud van eigen cultuur. Assimilatie: opgaan in de Nederlandse cultuur

  • In 2008 brak een nieuwe crisis uit, maar Nederland bleef tot de welvarendste landen ter wereld horen

KA 49. De syllabus noemt Nederland in het eerste decennium van de 21e eeuw nog altijd een van de welvarendste, gelukkigste en meest gelijkwaardige landen. De omschrijving van integratie en assimilatie is een gangbare uitleg van de begrippen. Veelgemaakte fout: integratie en assimilatie als hetzelfde zien. Image credit: Marcel Antonisse / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Wat maakte het Verdrag van Schengen mogelijk?

A

Een gezamenlijke Europese munt

B

Vrij verkeer van personen binnen Europa

C

Een gezamenlijk Europees leger

D

Een einde aan alle asielaanvragen

Vrij verkeer van personen. Verwachte fout: de euro, die komt uit het Verdrag van Maastricht.

Zet op volgorde, van vroeg naar laat

1

Verdrag van Schengen maakt vrij verkeer mogelijk

2

Moord op Pim Fortuyn

3

Nieuwe economische crisis in 2008

4

Aanslagen van 11 september 2001

Midden jaren 1980, 2001, 2002, 2008. Verwachte fout: Fortuyn voor 11 september plaatsen.

Welk deel vond je het lastigst?

1

Individualisering en nieuwe wetten

2

Jeugdcultuur en digitale revolutie

3

Schengen en asielzoekers

4

Polarisatie, integratie en assimilatie

Herhaal het deel met de meeste stemmen.

Welke verandering had volgens jou het grootste effect?

Elk beargumenteerd antwoord is goed, bijvoorbeeld de digitale revolutie of de polarisatie. Let op een verwijzing naar een begrip uit de les.

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Begrippen (1/2)

  • individualisering: Mensen maken steeds meer hun eigen keuzes, met een kleinere rol voor de overheid

  • gedoogbeleid: Iets blijft verboden, maar de overheid treedt onder voorwaarden niet op

  • Algemene Wet Gelijke Behandeling: Wet tegen ongelijke behandeling, die eigen keuzes ondersteunde

  • homohuwelijk: Huwelijk voor paren van gelijk geslacht, een Nederlandse primeur

  • kraakbeweging: Beweging die de woningnood bekritiseerde, soms met geweld

This item has no instructions

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Begrippen (2/2)

  • digitale revolutie: Internet, mobiele telefoon en sociale netwerken veranderden de communicatie

  • Verdrag van Schengen: Maakte vrij verkeer van personen binnen Europa mogelijk

  • multiculturele samenleving: Samenleving met veel groepen en culturen, tot eind jaren 1990 breed gesteund

  • polarisatie: Scherpere tegenstellingen tussen groepen in de samenleving

  • integratie of assimilatie: Meedoen met behoud van eigen cultuur, of opgaan in de Nederlandse cultuur

This item has no instructions