Nederland 1978-2008: mensen (Geschiedenis havo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Oefen examenvragen over oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bronnen en continuïteit en verandering bij individualisering, jeugdcultuur, migratie en polarisatie in Nederland 1978-2008.

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Examentraining

Nederland 1978-2008: mensen: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Hans van Dijk / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over Nederland 1978-2008 beantwoorden: oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bronnen en continuïteit en verandering.

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: bestudeer de vraag en de bron, let op maker, doel en jaartal

• 2. Zoek: welk begrip uit de stof hoort bij dit voorbeeld?

• 3. Schrijf: antwoord met een begrip en een verwijzing naar de bron of het gegeven

Een coffeeshop in Amsterdam, 2023

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Vraagtype 1: oorzaken en gevolgen

• Onderscheid soorten: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch, cultureel-mentaal

• Let ook op aanleiding of dieper liggende oorzaak, en op korte of lange termijn

Image credit: Marina bauer / Wikimedia Commons, CC0

Een kleinere rol van de overheid maakte individualisering mogelijk. Welke oorzaak?

A

Een politiek-bestuurlijke oorzaak

B

Een cultureel-mentale oorzaak

C

Een sociaaleconomische oorzaak

D

Een directe aanleiding

Het gaat om de rol van de overheid. Verwachte fout: sociaaleconomisch, vanwege de commercie.

De moord op Fortuyn (2002) vergrootte de tegenstellingen. Wat voor oorzaak was de moord daarvoor?

A

Een indirecte oorzaak op lange termijn

B

Een directe oorzaak op korte termijn

C

Een sociaaleconomische oorzaak

D

Een cultureel-mentale oorzaak

Een gebeurtenis in één jaar die tegenstellingen versterkte. Verwachte fout: lange termijn, dat geldt voor de kloof tussen burger en politiek.

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Vraagtype 2: standplaatsgebondenheid

• Verklaar gedrag vanuit de kennis en waarden van toen, niet van nu

• Vraag jezelf: wat wisten mensen toen, en wat vonden ze belangrijk?

Waarom veranderde het debat over migratie na 11 september 2001?

A

Nederland was zelf het doelwit van de aanslagen

B

Er kwamen toen veel meer asielzoekers naar Nederland

C

Het Verdrag van Schengen werd direct afgeschaft

D

De aanslagen joegen angst aan en vergrootten tegenstellingen

Vanuit de angst van toen. Verwachte fout: een directe gebeurtenis in Nederland of in het verdrag zoeken.

Waarom hadden punkers weinig geloof in de toekomst?

Goed: ze leefden tijdens de economische crisis met woningnood en onzekerheid. Verwachte fout: vanuit het leven van nu oordelen.

Punkers tijdens Parkpop in het Zuiderpark in Den Haag, 5 juli 1981

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Vraagtype 3: bruikbaarheid van bronnen

• Weeg een bron op betrouwbaarheid en representativiteit

• Let op de maker, het doel, het publiek en het moment van maken

Image credit: Hans van Dijk / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

Persfoto van punkers op Parkpop in 1981. Wat zegt dit over alle jongeren?

A

Het toont één groep, niet de hele jeugdcultuur

B

Alle jongeren in 1981 waren punkers

C

De foto is onbetrouwbaar omdat het een persfoto is

D

De foto bewijst dat punk apolitiek was

Eén groep op één plek en moment. Verwachte fout: generaliseren.

Een spandoek van de kraakbeweging: waarvoor is het het best bruikbaar?

A

Voor het aantal krakers in heel Nederland

B

Voor de mening van alle Amsterdammers

C

Voor de eisen en de kritiek van de krakers

D

Voor het beleid van de gemeente

Een spandoek toont wat de maker wil. Verwachte fout: het als bewijs voor de hele samenleving gebruiken.

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Vraagtype 4: continuïteit en verandering

• Welke zaken veranderden en welke bleven gelijk?

• Let op tempo, duur en schaal van de verandering

Van maakbare samenleving naar zelfredzaamheid: wat is dit?

A

Een continuïteit in het beleid van de overheid

B

Alleen een verandering in het tempo

C

Een verandering in het denken over de rol van de overheid

D

Een verandering die snel weer verdween

Het denken over de overheid veranderde. Verwachte fout: continuïteit.

Wat bleef gelijk ondanks de polarisatie rond 2000?

Goed: Nederland bleef tot de welvarendste landen ter wereld horen. Verwachte fout: de tegenstellingen noemen.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Oorzaken en gevolgen

2

Standplaatsgebondenheid

3

Bruikbaarheid van bronnen

4

Continuïteit en verandering

Oefen het vraagtype met de meeste stemmen opnieuw.

NEDERLAND 1948-2008 · 1978-2008

Tips voor op het examen

• Noem altijd een begrip uit de stof, zoals individualisering of polarisatie

• Gebruik jaartallen als keerpunten: 2001, 2002 en 2008

• Een foto of spandoek laat één groep zien: schrijf nooit dat het voor heel Nederland geldt