Scheikunde I - Les 3 - stofeigenschappen + zuivere stoffen en mengsels + verschillende mengsels

• Chemie
• MBO
• Studiejaar 1

Les 3 - Zuivere stoffen en mengsels

Weekplanning

Wk 1: Element, atoom, molecuul en verbinding

Wk 2: Fasen en fase overgangen

Wk 3: Vervalt

Wk 4: Stofeigenschappen & zuivere stoffen + mengsels + verschillende soorten mengsels

Wk 5: Vervalt - Bezoek Bodyworlds

Wk 6: Scheidingsmethodes

Wk 7: Chemische reacties

Wk 8: Toets

Lesplanning

• Elementen en symbolen
• Terugblik vorige week + doornemen huiswerk
• Korte uitleg H4
  
• Aan de slag
• Korte uitleg H5 + H6
• Aan de slag

Elementen en symbolen

Maak de opdracht elementen en symbolen die je van de docent krijgt.

Vragen over stof/huiswerk van vorige week?

De overgang van vast naar vloeibaar noemen we?

1. stollen
2. verdampen
3. rijpen
4. smelten

De overgang van gas naar vast noemen we?

1. rijpen
2. vervluchtigen
3. condenseren
4. stollen

Welke bewering is waar?

1. bij het verwarmen van een vloeistof verandert het molecuul
2. Bij het verwarmen van een vloeistof verandert het atoom
3. bij het verwarmen van een vloeistof verandert het molecuul niet
4. Bij het verwarmen van een vloeistof gaan de moleculen dichter bij elkaar

Leerdoelen

Jij: 

• Kunt de definitie geven van een stofeigenschappen;
• Kunt toelichten wat het verschil is tussen kwantitatieve en kwalitatieve stofeigenschappen en hierbij voorbeelden benoemen;
• Kunt de definitie geven van een zuivere stof en hierbij voorbeelden benoemen;
• Kunt de definitie geven van een mengsel en hierbij voorbeelden benoemen.
• Kunt de definitie geven van een ware oplossing, colloïde oplossing, suspensie en emulsie en hierbij voorbeelden benoemen;
  
• Kunt het verschil uitleggen tussen een homogene en heterogene oplossing.

Stofeigenschappen

• Eigenschappen van stoffen; specifiek voor stoffen
• Stofeigenschappen moet passend zijn bij functie van het voorwerp

Bijv. fiets

Buizen zijn stijf en licht

Wiel zijn luchtgevulde banden

Vorm van de fiets niet specifiek voor een stof, van staal kun je ook andere vormen maken dan een fietsframe

Stofeigenschappen

• Zoveel mogelijk meetbaar
• Bijvoorbeeld: kookpunt, smeltpunt, veerkracht, dichtheid, lichtbreking en viscositeit

Meetbare stofeigenschappen zijn kwantitatieve eigenschappen

Stofeigenschappen

Sommige eigenschappen zijn moeilijk meetbaar

Kwalitatieve eigenschappen zijn eigenschappen die moeilijk meetbaar zijn

Bijv. zoet of bitter, de mate van bitterheid kun je niet in een getal uitdrukken.

Maak opdrachten uit H4

Een stof noemen we zuiver als alle aanwezige deeltjes tot de betreffende stof behoren. 

In de natuur komen stoffen vrijwel niet in een zuivere toestand voor. De lucht is bijv een mengsel van stikstof en zuurstof met een geringe hoeveelheid waterdamp en koolstofdioxide en sporen van stikstofoxiden, zwaveloxiden en edelgassen. 

Als een stof niet al te zuiver is en dus noemenswaardige hoeveelheden andere componenten bevat, spreken we over een mengsel

Zuivere stof vs. mengsel

Zuivere stof = 1 soort moleculen 

• Voorbeeld: (demi)water

 

Mengsel = meerdere soorten moleculen

• Voorbeeld: suikerwater (suiker opgelost in water)

Water en suiker zijn verschillende moleculen

Glucosemolecuul

Watermolecuul

Leg uit of thee een zuivere stof of mengsel is

Thee bestaat uit water. Maar bevat ook kleur-, geur- en smaakstoffen en is dus een mengsel. 

Mengsels

Homogeen mengsel heeft in ieder punt dezelfde samenstelling. Voorbeeld: water met een suikeroplossing

Heterogeen mengsel wanneer er niet aan de voorwaarde is voldaan dat ieder punt dezelfde samenstelling heeft. Voorbeeld: water met olie

Waarom staat er op sommige verpakkingen: "Schudden voor gebruik?"

Thee is een:

1. Homogeen mengsel
2. Heterogeen mengsel

Oplossingen

• Ware oplossing: Volkomen gemengd op het niveau van de kleinste deeltjes
• Colloïde: Hele kleine vaste deeltjes in een vloeistof
• Emulsie: Hele kleine vloeistofdeeltjes in een andere vloeistof, normaal niet mengbaar
• Suspensie: Grotere deeltjes verdeeld in een vloeistof

Ware oplossing: zeer kleine opgeloste deeltjes (<1 nm). Voorbeeld: suiker- of zoutoplossingen. 

Colloïde oplossing: Deeltjes zijn wat groter, maar niet afzonderlijk onder de microscoop te zien. De deeltjes blijven zweven. Voorbeeld: melk.

Suspensie: Verdeelde deeltjes zijn nog groter. Je kunt ze met het blote oog zien. Zullen gemakkelijk bezinken en zijn d.m.v. filtratie te scheiden van een vloeistof. Voorbeeld: sinaasappelsap met vruchtvlees

Emulsie: Een vloeistof in een vloeistof die normaliter niet mengbaar is. Voorbeeld: mayonaise of schoensmeer

Bij een ware, colloïde en suspensie zijn het dus vaste stoffen in een vloeistof.

Bij een emulsie een vloeistof in een vloeistof. 

Mengsels testen

Welke soort oplossing is het?

• Ware oplossing
• Colloïde oplossing
• Emulsie
• Suspensie

Maak verschillende oplossingen in de klas: 

ware oplossing

Water + suiker

Water + zout

Water + azijn

Colloïde oplossing

Melk (zonder mengen) Caseïne-eiwitten blijven zweven

Suspensies

Water + maïzena (1 el op 100 ml water)

Water + cacao

emulsie: Water + olie

Maak opdrachten uit H5 en 6

Leerdoelen

Jij:

• Kunt de definitie geven van een stofeigenschappen;
  
• Kunt toelichten wat het verschil is tussen kwantitatieve en kwalitatieve stofeigenschappen en hierbij voorbeelden benoemen;
  
• Kunt de definitie geven van een zuivere stof en hierbij voorbeelden benoemen;
  
• Kunt de definitie geven van een mengsel en hierbij voorbeelden benoemen.
  
• Kunt de definitie geven van een ware oplossing, colloïde oplossing, suspensie en emulsie en hierbij voorbeelden benoemen;
  
• Kunt het verschil uitleggen tussen een homogene en heterogene oplossing.