H2 Inkomen en belasting

• Economie
• Middelbare school
• vmbo lwoo, vwo
• Leerjaar 4

H2 Inkomen en belasting

Leerdoel 1

Aan het einde van de les kan ik de belasting berekenen in het schijventarief.

Leerdoel 2

Aan het einde van de les kan ik de lorenzcurve aflezen.

Voorkennis

Opdracht 1.14 bespreken

Inkomensheffing

Over je loon moet je inkomensheffing aan de overheid betalen, een deel van je loon gaat dus naar de overheid.

Inkomensheffing bestaat uit:

• loonbelasting 
• premies volksverzekeringen 

Stap 1 berekenen inkomensheffing

Vaststellen belastbaar jaarinkomen:

Bruto jaarinkomen uit arbeid 

Bijtellingen +

Aftrekposten -

Belastbaar jaarinkomen

• Bijtelling -> het eigenwoningforfait en ‘een auto van de zaak’
• Aftrekpost -> bijv. hypotheekrente, reiskosten als je met OV naar het werk gaat

Voorbeeld

Bruto jaarinkomen € 45.000

Hypotheek van € 175.000 met 3% rente

Eigenwoningforfait € 1.080

Bereken belastbaar jaarinkomen

• € 175.000 x 0,03 = € 5.250 --> hypotheekrente

• Nu formule toepassen:
• € 45.000 + € 1.080 - € 5.250 = € 40.830

Stap 2 berekenen inkomensheffing

Belastbaar jaarinkomen door de schijven halen.

Belastbaar jaarinkomen: € 15.000. 

Hoeveel belasting moet je betalen?

Tot welke schijf? 

• Marginaal tarief -> schijf 1 dus 35,82%
• Schijf 1: € 15.000 x 0,3582 = € 5.373

Voorbeeld

Belastbaar jaarinkomen: € 75.000  

Tot en met welke schijf? 

• Schijf 2, dus marginaal tarief 37,48%

• Schijf 1: € 38.441 x 0,3582 = € 13.769 -> betalen over schijf 1

• Hoeveel € valt nu nog in schijf 2?
• € 75.000 - € 38.441 = € 36.559
• Schijf 2: € 36.559 x 0,3748 = € 13.702 -> betalen over schijf 2

• Totaal: € 13.769 + € 13.702 = € 27.471

Voorbeeld

Belastbaar jaarinkomen: € 115.000  

• Tot en met welke schijf?
• Schijf 3, dus marginaal tarief 49,5%
• Schijf 1: € 38.441 x 0,3582 = € 13.769 -> betalen over schijf 1

• Hoeveel € valt in schijf 2? De lengte van de schijf -> € 38.376
• Schijf 2: € 38.376 x 0,3748 = € 14.383 -> betalen over schijf 2

• Hoeveel € valt nu nog in schijf 3?
• € 115.000 - € 76.817 = € 38.183
• Schijf 3: € 38.183 x 0,495 = € 18.900 -> betalen over schijf 3

• Totaal: € 13.769 + € 14.383 + € 18.900 = € 47.052

Stap 3 berekenen inkomensheffing

• Korting op het bedrag dat je moet betalen aan belasting.
• Verschilt per persoon.

www.belastingdienst.nl

Stappenplan samengevat

Stap 1: Belastbaar jaarinkomen bepalen door:

Bruto jaarinkomen uit arbeid 

Bijtellingen +

Aftrekposten -

Belastbaar jaarinkomen

Stap 2: Belastbaar inkomen door de belastingschijven halen

Stap 3: Heffingskortingen van belasting af

Dan heb je te betalen inkomensheffing :)

Theorie

Gemiddelde heffingstarief = inkomensheffing / brutoloon x 100%

Sander heeft een brutoloon van € 18.000 en moet €5.565 inkomensheffing betalen. Iris heeft een brutoloon van € 130.000 en moet € 48.430 inkomensheffing betalen. Bereken voor beide het gemiddelde heffingstarief.

• Sander: 5.565/18.000 x 100 = 31%
• Iris: 48.430/130.000 x 100 = 37%

Hoe meer je verdient hoe meer belasting je in verhouding gaat betalen  progressief belastingstelsel

Theorie

Soorten belastingstelsels:

• Progressief = gemiddelde tarief stijgt als inkomen stijgt (dit hebben we in NL)
• Proportioneel = tarief blijft altijd gelijk (bijv. voor iedereen 25%) 
• Degressief = gemiddelde tarief daalt als inkomen stijgt

• Bij progressief worden de verschillen tussen arm en rijk kleiner -> nivellering 
• Bij proportioneel blijven de verschillen gelijk
• Bij degressief worden de verschillen tussen arm en rijk groter -> denivellering 

Hoe meer je verdient hoe procentueel je meer belasting gaat betalen -> progressief belastingstelsel

Begrippen

• Heffing = belasting en premies die je moet betalen aan de overheid.
• Ingehouden loonheffing = ‘voorschot’ dat al naar de belastingdienst is gestuurd door de werkgever.
• Belastbaar inkomen = Brutoloon + bijtellingen – aftrekposten
• Bijtellingen = eigenwoningforfait en ‘auto van de zaak’
• Aftrekposten = zoals hypotheekrente
• Belastbaar inkomen = dit bedrag haal je door de belastingschijven
• Gemiddeld heffingstarief = hoeveel % heffing iemand gemiddeld betaalt (loonheffing / brutoloon x 100%)
• Marginaal tarief = % van de hoogste schijf waar iemand in valt

Herverdelen inkomen

• Primair inkomen = Loon, pacht, huur, rente en winst (inkomen dat ontstaat door het beschikbaar stellen van schaarse productiefactoren.)

   

Primaire inkomen

Inkomstenbelasting en sociale premies -

Sociale uitkeringen en toeslagen +

= Secundaire inkomen (= Besteedbaar inkomen)

• Overdrachtsinkomens zijn sociale uitkeringen die je ontvangt zonder een bijdrage te leveren aan de productie.

Iedereen gelijk

Lorenzcurve

Gini-coëfficiënt

• De Gini-coëfficiënt is een maatstaf voor inkomensongelijkheid, afgeleid uit de lorenzcurve.

• Berekening Gini-coëfficiënt:

       

• Gini-coëfficiënt laag -->  kleinere inkomensverschillen.
• 0 = iedereen gelijk inkomen
• 1 = meest ongelijke inkomensverdeling

Verdeling

• Percentielen: 1%-groepen
• Decielen: 10%-groepen
• Kwintielen: 20%-groepen
• Kwartielen 25%-groepen

De 80/20 ratio

Formule:

inkomensaandeel 20% hoogste inkomens

inkomensaandeel 20% laagste inkomens 

Wat zegt het antwoord van deze formule? 

Bijvoorbeeld '6'

Aan de slag

2.1 t/m 2.3

Klaar? Nakijken en ga verder met:

2.4 t/m 2.11