Rivieren en waterbeheer (Aardrijkskunde vwo), les 3: Terugblik quiz

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Terugblik met een quiz van twaalf vragen over rivieren, afvoer, waterveiligheid en integraal waterbeheer.

LEEFOMGEVING · RIVIEREN

Quiz

Terugblik: Rivieren en waterbeheer

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Cultureel Gelderland / Wikimedia Commons, CC0

Wat is een waterscheiding?

A

De grens tussen zomerbed en winterbed

B

Het punt waar een zijrivier instroomt

C

De dijk tussen de rivier en de polder

D

De grens tussen twee stroomgebieden

Goed: de waterscheiding is de grens tussen twee stroomgebieden, vaak een heuvelrug. Wie 'de dijk' kiest, denkt aan het scheiden van water en land.

Waar komt de Maas Nederland binnen?

A

Bij Eijsden

B

Bij Lobith

C

Bij Venlo

D

Bij Roermond

Goed: Eijsden, ten zuiden van Maastricht. Lobith is waar de Rijn Nederland binnenkomt, een veelgemaakte verwisseling.

Vul in

Een regenrivier als de Maas heeft een veel onregelmatiger regiem dan de Rijn.

Maas

regiem

IJssel

debiet

De Maas is een regenrivier, de Rijn een gemengde rivier. Wie 'debiet' invult, bedoelt de hoeveelheid water, maar het gaat hier om het verloop door het jaar.

Wat gebeurt er met de vertragingstijd als het oppervlak verstent?

A

Die wordt langer

B

Die blijft gelijk

C

Die wordt korter

D

Die verdwijnt helemaal

Goed: minder infiltratie, dus sneller afstromen en een kortere vertragingstijd. Leerlingen die 'langer' kiezen, denken aan 'meer water, dus trager'.

Zet op volgorde langs de Rijn, van bron naar monding

1

Zwitserse Alpen

2

Lobith

3

Bazel

4

Bodenmeer

5

Keulen

De Rijn stroomt vanuit de Alpen door het Bodenmeer, bij Bazel naar het noorden, langs Keulen en bij Lobith Nederland in. Laat leerlingen zo nodig de atlas gebruiken.

Waarom gaan de stuwen in de Nederrijn bij hoogwater helemaal open?

A

Zodat schepen bij hoogwater voorrang krijgen

B

Zodat het IJsselmeer sneller wordt gevuld

C

Zodat ze de afvoer van water niet hinderen

D

Zodat de uiterwaarden droog blijven

Goed: bij lage afvoer houden stuwen het water op peil, bij hoogwater moet al het water weg. Een gesloten stuw zou het water dan opstuwen.

Wat is het verschil tussen verval en verhang?

Goed antwoord: verval is het hoogteverschil tussen twee punten (in m), verhang is het verval per afstand (bijvoorbeeld cm/km). Verwachte fout: de twee omdraaien.

Wat houdt de risicobenadering bij de waterveiligheid in?

A

Risico is de kans maal het gevolg

B

Alle dijken moeten overal even hoog zijn

C

Alleen de kans op hoogwater telt mee

D

Elk waterschap kiest zelf een norm

Goed: waar de gevolgen groot zijn (veel inwoners, veel economische waarde), moet de overstromingskans kleiner zijn. De normen stelt het Rijk vast, niet het waterschap zelf.

Wat is de watertoets?

A

Een meting van de waterkwaliteit in een sloot

B

Een jaarlijkse keuring van alle rivierdijken

C

Een test of een polder snel leeg kan worden

D

Een check of een ruimtelijk plan waterproblemen geeft

Goed: bij nieuwe ruimtelijke plannen beoordeelt de waterbeheerder, meestal het waterschap, of het plan geen wateroverlast of watertekort veroorzaakt. Leerlingen die 'waterkwaliteit' kiezen, lezen het woord letterlijk.

Vul in

In de winter is het IJsselmeerpeil lager tegen overstromingen, in de zomer hoger als voorraad zoetwater.

lager

hoger

gelijk

vast

Flexibel peilbeheer: laag in de winter voor ruimte bij storm en hoge afvoer, hoog in de zomer als strategische zoetwatervoorraad.

Welke maatregel is een voorbeeld van 'sparen' bij watertekort?

A

Rijnwater naar droge polders aanvoeren

B

Minder water verliezen, zoals zuiniger beregenen

C

Overtollig water bij eb naar zee spuien

D

Regenwater opslaan in een bergingsgebied

Goed: sparen is het beperken van het verlies. Aanvoeren, spuien en bergen zijn andere strategieën van integraal waterbeheer.

Noem een gevolg van laagwater in de Rijn in een droge zomer.

Goed antwoord, een van: schepen kunnen minder lading meenemen, verzilting doordat zeewater verder landinwaarts dringt, minder zoetwater voor landbouw, minder koelwater voor industrie en centrales. Verwachte fout: 'minder hoogwater' noemen, dat is geen probleem maar een omschrijving.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

LEEFOMGEVING · RIVIEREN

Goed gedaan!

Had je een vraag fout? Zoek het begrip op in les 1 en oefen de examenvragen uit les 2 nog eens.