anw h12

• Anw
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 2

ANW hoofdstuk 12

• 12.1 Dieren en bewegen
• 12.2 Kracht en beweging
• 12.3 Reactiesnelheid
• 12.4 Veiligheid 

12. 1 Dieren en beweging

5 groepen dieren

1. Zoogdieren
2. Vogels
3. Amfibieën
4. Vissen  
5. Reptielen
   

Overeenkomst in bouw

Tussen hoofd en staart een lange rij botten; wervels --> Wervelkolom

De 5 groepen dieren vallen onder de gewervelden

Gezamenlijke bouwplan

• Veel onderdelen van het skelet zitten aan het wervelkolom vast

• Skelet van gewervelde dieren hebben hetzelfde bouwplan
• Schedel
  
• Ribben
  
• Armen
  
• Benen
  
• Bekken
  

Zoogdieren

• Poten recht onder het lichaam
• levendbarend

Vogels

• Voorpoten omgevormd tot vleugels
• licht skelet

Amfibieën

• poten zitten aan de zijkant van het lichaam
• buik hangt op de grond
• leven op het land en in het water

Vissen

• Soepele wervelkolom
  
• Tijdens het zwemmen beweegt de wervelkolom heen en weer
  
• De staart zet zich af tegen het water
  

Reptielen

• De wervelkolom is erg bewegelijk (slang)
  
• Kronkelen vooruit door zich af te zetten tegen de grond
  

De manier waarop gewervelde op hun poten lopen kan ook verschillen

Topgangers

• Lopen op de toppen van hun tenen
  
• Hoeven
  

Teengangers

• Alleen de teenkootjes komen op de grond
  

Zoolganger

• Hele voet op de grond
  

12.2 Kracht en beweging

• Zwaartekracht
• Spierkracht
• Windkracht
• Waterkracht
• Motorkracht
• Veerkracht
• Spankracht

Rekenen met tijd

1 uur heeft 60 minuten

1 minuut heeft 60 seconden

1 uur heeft 60x60=3600 seconden

VB: 8 minuten = ? seconden  8 x 60 = 480 seconden

VB: 480 seconden = ? minuten  480 : 60 = 8 minuten

Rekenen met afstandsmaten

1 kilometer (km) is 1000 meter (m)

• Van km naar m is X1000
  
• Van m naar km is :1000
  

1 hectometer (hm) is 100 meter

• Van hm naar m is X100
  
• Van m naar hm is :100

Gemiddelde snelheid berekenen

𝐺𝑒𝑚𝑖𝑑𝑑𝑒𝑙𝑑𝑒 𝑠𝑛𝑒𝑙ℎ𝑒𝑖𝑑= 𝐴𝑓𝑠𝑡𝑎𝑛𝑑 : t𝑖𝑗𝑑

Jan loopt 1000 meter (m) in 200 seconden (s)

1 Gegeven: afstand = 1000 m   ;  tijd= 200 s

2 Gevraagd: gemiddelde snelheid in bijv. meter per seconde (m/s)

3 Formule:  gemiddelde snelheid = afstand : tijd

4 Uitrekenen:  1000 : 200

5 Antwoord: 5 m/s

Snelheid omrekenen

Meter/seconde (m/s) naar Kilometer/uur (km/h) = X3,6

• 10 m/s is 36 km/h (10x3,6)
  

Kilometer/uur (km/h) naar meter/seconde (m/s) = :3,6

• 36 km/h is 10 m/s (36:3,6)

12.3 reactietijd

Reactietijd: De tijd tussen de gebeurtenis en het reageren hierop

Waarvan is reactietijd afhankelijk?

• Leeftijd
  
• Concentratie: Bijv. afleiding van telefoon
  
• Vreemde stoffen in je lichaam: Bijv. alcohol of drugs. Max. 0,5 promille alcohol.
  
• Medicatie (gele sticker op verpakking)

12.4 Veiligheid

Kreukelzone:  Botsing duurt langer dus effect is minder heftig (kracht wordt verdeeld)

Veiligheidskooi / kooiconstructie:  Beschermt passagier tegen indeuken

Airbags: Soort ballon die zichzelf opblaast. Voorkomt dat je met je hoofd tegen de ruit komt.

Autogordel/ Veiligheidsriem:  Hiermee blijf je op je plaats. Rekken een beetje uit om de kracht te verdelen.

Wat gebeurd er bij een botsing

• Snelheid verminderd
• Vorm van de auto veranderd
• Richting van de auto veranderd

Valhelm

Buitenkant: 

• Hard materiaal
• Beschermt tegen harde en scherpe voorwerpen en verdeelt de kracht over de hele helm
  

Binnenkant: 

• Zachte schuimlaag
• Remt hoofd geleidelijk af