15.4 DNA en RNA

• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

15.4 DNA en RNA

wat gaan we doen vandaag?

- gisteren eiwitten gedaan

- vandaag koppeling aan DNA en RNA

Aan het einde van de les kun je

transscriptie uitleggen

translatie uitleggen

aflezen mbv BiNaS welke aminozuren er in het eiwit zitten

DNA en RNA

- Cel heeft celkern --> bevat chromosomen --> bevatten genen -->  ieder gen = eiwit

- eiwit maken met een code 

DNA

hoofdketen: polyester van fosforzuur en deoxiribose

- BiNaS 67F1 staat ribose 

Ribose 2 OH groepen 

1 verbonden aan keten

1 aan nucleïne basen (oranje deel volgende plaatje)

4 nucleïne basen 

- BiNaS 71A

A, G, T, C

Nucleotiden 

fosfaat (rondje) + ribose (blokje) + nucleïne base (gekleurd figuurtje)

2 ketens

DNA = twee nucleotiden ketens bij elkaar gehouden door H-bruggen

AppelTaart (A-T)

CitroenGebak (C-G)

RNA

nodig voor de eiwit synthese 

mRNA = messangerRNA

tRNA = transferRNA

mRNA heeft geen T (thymine) maar U (uracil)

Wat gebeurt er allemaal om een eiwit te maken

eerst transscriptie

dan translatie

stap 1 transscriptie

1. enzym splitst DNA ketens van elkaar

- 2 strengen

1 coderend

1 mattrijsstreng = deze wordt als mal gebruikt

2. RNA-polymerase = enzym maakt mRNA streng 'op' de mal

- T wordt wel een U

translatie = vertalen

3. mRNA gaat uit de kern naar cytoplasma naar het ribosoom

4. tRNA koppelt aan mRNA

- tRNA leest af per 3 basen

- elke 3 basen (codon) staan voor 1 aminozuur. 

- zo 'rijgt' ie als het ware een eiwit aan elkaar 

je hebt ook start en stop codons (zie BiNaS 71G)

mutaties

punt mutatie: 1 base veranderd --> hierdoor veranderd ook aminozuur sequentie

Segmentmutatie (of chromosoommutatie) --> structurele verandering in een groot deel van chromosoom (meerdere genen).

is er behoefte aan een filmpje?

https://www.youtube.com/watch?v=bKIpDtJdK8Q

type vragen die je kan verwachten?

geef sequentie DNA/matrijsstreng/mRNA

welk aminozuur zit er op plek .....

er is een puntmutatie op plek ..... wat wordt het nieuwe aminozuur. 

.

410 / 3 = 137,67 (vanaf de eerste A) 

411/3 = 137 (je wil een rond getal, 3 letters = 1 aminozuur)

dus AC horen bij een aminozuur en de eerste volledige 3 is vanaf GTG - TAT - TTC -

410 / 3 = 137,67 (vanaf de eerste A)

411/3 = 137 (je wil een rond getal, 3 letters = 1 aminozuur)

dus AC horen bij een aminozuur en de eerste volledige 3 is vanaf GTG - TAT - TTC -

op mRNA GUG - UAU - UUC

.

210 / 3 = 70 

dus hoort bij een heel aminozuur. eerst volgende begint dus bij A (mRNA U)

.

210 / 3 = 70 

dus hoort bij een heel aminozuur. eerst volgende begint dus bij A (mRNA U)

UGG-UCG-UCA 

.

210 / 3 = 70 

dus hoort bij een heel aminozuur. eerst volgende begint dus bij A (mRNA U)

UGG-UCG-UCA (Trp, Ser, Ser)

.

wordt nog MAAR 71 aminozuren. dat betekent dat er er na 71 aminozuren een stop codon moet zijn. UGG = nmr 71

.

wordt nog MAAR 71 aminozuren. dat betekent dat er er na 71 aminozuren een stop codon moet zijn. UGG = nmr 71

dus UCG moet stop worden --> UAA/UAG is stop dus punt mutatie = 1 base dus UAG dus C moet A worden (nummer 215)

dus serine is nmr 120 (gezonde mensen)

.

CGG = arginine ipv serine