математика

• New lesson editor
• Math
• Primary Education

Математика және География пәндерін кіріктіру – Масштаб және картадағы қашықтықтарды есептеу

1. Масштаб ұғымы

Масштаб – картадағы қашықтықтың жер

бетіндегі нақты қашықтыққа қатынасы.

📌 Басқаша айтқанда:
карта кішірейтілген түрде беріледі, ал масштаб

сол кішірейту дәрежесін көрсетеді.

Масштабтың түрлері:

1. Санд3. Сызықтық масштаб
Картада арнайы сызық түрінде беріледі.ық масштаб
Мысалы: 1:100 000
Бұл картадағы 1 см = жерде 100 000 см (яғни 1 км)

2. Атаулы масштаб
Мысалы: 1 см – 1 км

2. Масштабты математикалық тұрғыдан түсіну

Масштаб – бұл қатынас (пропорция).

Формула:

Интерактивті тапсырма

https://wayground.com/join?gc=50079358&source=liveDashboard

Интерактивті тапсырма

https://wordwall.net/resource/46028026

1-тапсырма:

Есеп шығару

📍 Картадағы екі нүкте арасы 4 см
📍 Масштаб: 1:300 000

👉 Нақты қашықтықты тап.

1

minute

30

second

+30 s

Экспедиция тобы карта бойынша үш нүктеден тұратын маршрут құрды:
А ауылы → В қала → С көл.

Картада:

• А-дан В-ға дейінгі қашықтық 4,5 см

• В-дан С-ға дейінгі қашықтық 6 см

Масштаб: 1:200 000

Экспедиция:

• А-дан В-ға дейін жаяу (жылдамдық 5 км/сағ)

• В-дан С-ға дейін велосипедпен (жылдамдық 15 км/сағ)

Сұрақтар:

1. Әр бөліктің нақты қашықтығын тап

2. Жалпы қашықтықты анықта

3. Экспедицияның толық жүру уақытын есепте

3

minute

00

second

+30 s

Пікірталас сұрақтары

1. Масштабты дұрыс қолданбау қандай қателіктерге әкелуі мүмкін?

2. Неліктен картадағы қашықтық пен нақты қашықтық әрқашан сәйкес келмейді?

3. Қазіргі заманда GPS пен онлайн карталар бар кезде масштабты білудің маңызы бар ма? Неге?

4. Қай жағдайда ірі масштаб тиімді, қай жағдайда ұсақ масштаб тиімді?

5. Масштабты түсіну күнделікті өмірде қай салаларда қажет деп ойлайсың?