Inkomen en verdeling (Economie vmbo), les 1: Uitleg

CONSUMPTIE · INKOMEN

Inkomen en verdeling

Examenstof economie vmbo

1 / 22
next
Slide 1: Slide
New lesson editorEconomieMiddelbare schoolvmboLeerjaar 3,4

This lesson contains 22 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Introduction

Uitleg van inkomen uit arbeid, bezit en overdrachten, met eenvoudige rekenvoorbeelden. Voor KB en GL/TL ook productiefactoren, nationaal inkomen, koopkracht, Lorenzcurve, modaal inkomen, macht van de consument en jonge kopers. BB doet het eerste blok.

Items in this lesson

CONSUMPTIE · INKOMEN

Inkomen en verdeling

Examenstof economie vmbo

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: EC/K/4A.2. Image credit: Poppe de Boer / Wikimedia Commons, CC0

CONSUMPTIE · INKOMEN

Wat ga je kunnen?

Ik kan de soorten inkomen noemen, uitleggen waarom inkomens verschillen en wat dat betekent voor wat je kunt kopen.

This item has no instructions

Hoe kom jij aan geld?

Verwacht: zakgeld, bijbaantje, cadeau, spaarrekening, kinderbijslag van je ouders. Sorteer de woorden in: ik werk ervoor (arbeid), ik bezit iets (bezit) of ik krijg het van de overheid (overdracht). BB leert de drie soorten inkomen. Productiefactoren, nationaal inkomen, inkomensverdeling, macht van de consument en jonge kopers zijn alleen voor KB en GL/TL.

CONSUMPTIE · INKOMEN

Vakantiemedewerker achter de kassa van een supermarkt

Inkomen uit arbeid

  • Inkomen is geld dat je ontvangt, bijvoorbeeld voor je werk of van de overheid.

  • Inkomen uit arbeid is loon of salaris voor het werk dat je doet.

  • Daarbij hoort vakantiegeld en loon in natura, zoals gratis eten van je werkgever.

  • Een werknemer krijgt loon, een ondernemer winst. Loon: 12 euro per uur keer 20 uur is 240 euro.

Controle: 12 x 20 = 240. Loon in natura is een beloning in spullen of diensten in plaats van geld. Vakantiegeld is een extra bedrag bovenop je loon. Veelgemaakte fout: denken dat loon in natura geen inkomen is. De winst van een ondernemer hoort bij arbeid en ondernemerschap. Image credit: Poppe de Boer / Wikimedia Commons, CC0

CONSUMPTIE · INKOMEN

Flatgebouwen aan de Van Houtenstraat in Katwijk

Inkomen uit bezit

  • Inkomen uit bezit krijg je doordat je iets bezit, zoals spaargeld of een huis.

  • Rente krijg je over spaargeld, dividend als je aandelen van een bedrijf hebt.

  • Huur krijg je als je een woning verhuurt, pacht als je land verhuurt aan een boer.

  • Ook winst van een eigen bedrijf kan inkomen uit bezit zijn.

Alleen GL/TL: enkelvoudige en samengestelde rente (tot 3 jaar), dat komt bij geld sparen en lenen. Veelgemaakte fout: huur en pacht door elkaar halen. Huur gaat over woningen en gebouwen, pacht over land. Image credit: Steven Lek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

CONSUMPTIE · INKOMEN

Studenten van de VU in een collegezaal

Inkomen uit overdrachten

  • Een inkomensoverdracht is geld dat je krijgt zonder dat je er direct voor werkt.

  • Voorbeelden: kinderbijslag, toeslagen en studiebeurs.

  • Bijstand en andere sociale uitkeringen zijn er voor mensen die te weinig verdienen.

  • Je kunt meer soorten inkomen tegelijk hebben, bijvoorbeeld loon en studiebeurs.

Subsidies en toeslagen horen hier ook bij. Alleen KB en GL/TL: ook de studiekostenvergoeding. Veelgemaakte fout: kinderbijslag of studiebeurs een loon noemen. Het is een overdracht van de overheid. Image credit: Bart Molendijk / Anefo / Nationaal Archief, Wikimedia Commons, CC0

Vul in

Als je spaart, krijg je rente. Dat is inkomen uit bezit, net als de huur van een verhuurde woning.

rente
bezit
loon
bijstand

Rente is inkomen uit bezit. Loon hoort bij arbeid, bijstand bij overdrachten.

Noem één inkomen uit overdrachten.

Goed: kinderbijslag, toeslagen, bijstand, studiebeurs of een sociale uitkering. Verwachte fout: loon of rente noemen.

CONSUMPTIE · INKOMEN

Productiefactoren en hun beloning

Productiefactoren

  • Bedrijven maken producten met vier productiefactoren: natuur, arbeid, kapitaal en ondernemerschap.

  • Elke productiefactor krijgt een beloning: pacht, loon, rente en huur, en winst.

  • Die beloning is het inkomen van de eigenaar van de productiefactor.

Alleen KB en GL/TL. Kapitaal zijn bijvoorbeeld machines en gebouwen. Veelgemaakte fout: denken dat rente de beloning is voor natuur. Pacht hoort bij natuur, rente en huur bij kapitaal. Image credit: LessonUp Studio (eigen tabel), CC0

CONSUMPTIE · INKOMEN

Tulpenvelden bij Hillegom: grond die je kunt verpachten

Nationaal inkomen

  • Alle beloningen voor de productiefactoren samen vormen het nationaal inkomen.

  • Dus alle lonen, rente, huur, pacht en winst in een land bij elkaar.

  • Klein land, in miljoen euro: lonen 600, rente en huur 200, pacht 50, winst 150.

  • Samen: 600 + 200 + 50 + 150 = 1000 miljoen euro nationaal inkomen.

Alleen KB en GL/TL. Controle: 600 + 200 = 800, 800 + 50 = 850, 850 + 150 = 1000. De getallen zijn verzonnen. Veelgemaakte fout: de winst vergeten bij het optellen. Image credit: acediscovery / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

CONSUMPTIE · INKOMEN

Winkelstraat Grote Houtstraat in Haarlem, 2022

Verschillen en koopkracht

  • Niet iedereen verdient evenveel: er zijn inkomensverschillen.

  • Koopkracht is wat je met je inkomen kunt kopen. Meer inkomen is meer koopkracht.

  • Ook de preferenties (voorkeuren) verschillen: wat je graag koopt, hangt af van jou en je inkomen.

  • Het modaal inkomen is het inkomen dat het meest voorkomt. Je gebruikt het als vergelijkingspunt.

Alleen KB en GL/TL. Het modaal inkomen is niet hetzelfde als het gemiddelde inkomen: modaal is het meest voorkomende. Veelgemaakte fout: koopkracht gelijkstellen aan inkomen. Koopkracht is wat je ermee kunt kopen. Image credit: Fons Heijnsbroek / Wikimedia Commons, CC0

Welke productiefactor hoort bij pacht?

A

Arbeid

B

Kapitaal

C

Ondernemerschap

D

Natuur

Pacht is de beloning voor natuur (land). Loon hoort bij arbeid, rente en huur bij kapitaal, winst bij ondernemerschap.

Vul in

Met meer inkomen heb je meer koopkracht, en daardoor kun je meer kopen dan iemand met weinig inkomen.

koopkracht
kopen
rente
winst

Koopkracht is wat je met je inkomen kunt kopen.

CONSUMPTIE · INKOMEN

Een Lorenzcurve in een verzonnen land

Inkomensverdeling en Lorenzcurve

  • De personele inkomensverdeling laat zien hoe het inkomen over de mensen is verdeeld.

  • Je ziet dat in een Lorenzcurve: de rode lijn. De blauwe lijn is een gelijke verdeling.

  • De armste 20% krijgt samen 5% van het inkomen. De andere 80% krijgt dus 95%.

  • Hoe verder de rode lijn van de blauwe lijn ligt, hoe ongelijker de verdeling.

Alleen KB en GL/TL. De grafiek is van een verzonnen land. Lees de assen samen af: onderaan de huishoudens van arm naar rijk, links het aandeel in het totale inkomen. Controle: 100 - 5 = 95. Veelgemaakte fout: denken dat de armste 20% ook 20% van het inkomen krijgt. Image credit: LessonUp Studio (eigen grafiek), CC0

CONSUMPTIE · INKOMEN

Kassa met kassière en klanten bij Albert Heijn in Heemskerk, januari 1978

Macht van de consument

  • Een consument heeft vaak minder macht dan een producent.

  • Er zijn veel kopers en vaak maar een paar grote verkopers.

  • De producent heeft meer productkennis en kent verkooptechnieken, zoals acties en reclame.

  • Voor kopers en verkopers gelden rechten en plichten, bijvoorbeeld garantie.

Alleen KB en GL/TL. Verkooptechnieken komen terug bij marketing. Veelgemaakte fout: denken dat een consument geen rechten heeft. Een koper heeft rechten, zoals garantie, maar vaak minder kennis en macht. Image credit: Fotopersbureau De Boer / Wikimedia Commons, CC0

CONSUMPTIE · INKOMEN

Jonge kopers

  • Jongeren zijn een belangrijke doelgroep: een groep kopers waar bedrijven hun product op richten.

  • Jonge kopers hebben invloed op wat er gemaakt wordt, door hun koopkracht.

  • Ze beïnvloeden ook de bestedingen thuis, bijvoorbeeld welk merk of welke telefoon het gezin koopt.

  • Ze vormen hun koopgewoonten: waar je jong aan went, blijf je vaak kopen.

  • De invloed hangt af van de grootte van de groep, de koopkracht en de bestedingen.

Alleen KB en GL/TL. Laat leerlingen een product noemen waar bedrijven hen als doelgroep mee proberen te bereiken. Veelgemaakte fout: denken dat jongeren geen invloed hebben omdat ze weinig geld hebben. Samen hebben ze veel koopkracht.

Wat zegt de personele inkomensverdeling?

A

Hoe het inkomen over de mensen is verdeeld

B

Hoeveel mensen er in een land werken

C

Hoeveel belasting iedereen betaalt

D

Welke producten mensen het liefst kopen

De personele inkomensverdeling laat zien hoe het inkomen over de mensen is verdeeld, bijvoorbeeld in een Lorenzcurve.

Vul in

Een consument heeft minder macht: er zijn veel kopers en de producent heeft meer productkennis dan de koper.

kopers
productkennis
dividend
pacht

Aantallen kopers en verkopers en productkennis bepalen de machtspositie.

Wat vond je het lastigst in deze les?

1

Soorten inkomen

2

Productiefactoren en nationaal inkomen

3

Lorenzcurve en modaal inkomen

4

Macht en jonge kopers

Gebruik de uitkomst om de examentraining te sturen.

Wat is het verschil tussen loon en winst?

Goed: loon krijgt een werknemer voor zijn arbeid, winst krijgt een ondernemer. Verwachte fout: loon en winst door elkaar halen of winst het loon van de baas noemen.

CONSUMPTIE · INKOMEN

Begrippen (1/2)

  • inkomen uit arbeid: Geld voor je werk: loon of salaris, vakantiegeld, loon in natura en winst.

  • inkomen uit bezit: Geld doordat je iets bezit: rente, dividend, huur, pacht en winst.

  • inkomensoverdracht: Geld van de overheid zonder directe tegenprestatie, zoals kinderbijslag, toeslagen, bijstand en studiebeurs.

  • loon in natura: Beloning in spullen of diensten in plaats van geld.

  • productiefactoren: Natuur, arbeid, kapitaal en ondernemerschap, met pacht, loon, rente en huur, en winst als beloning.

This item has no instructions

CONSUMPTIE · INKOMEN

Begrippen (2/2)

  • nationaal inkomen: Alle beloningen voor de productiefactoren in een land bij elkaar.

  • koopkracht: Wat je met je inkomen kunt kopen.

  • personele inkomensverdeling: Hoe het inkomen over mensen is verdeeld, te zien in een Lorenzcurve.

  • modaal inkomen: Het inkomen dat het meest voorkomt, een vergelijkingspunt.

  • doelgroep: Een groep kopers waar bedrijven hun product op richten.

This item has no instructions