Zenuwstelsel Les 5: Zenuwstelsel

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo lwoo, vwo
• Leerjaar 2

Telefoonbotje... auw!

Par. 4 Zenuwstelsel

Thema 5

Telefoonbotje

Zit bij je elleboog. 

Als je die stoot, 

wat 'voel' je dan?

Zenuwstelsels

Je zenuwstelsel bestaat uit alle onderdelen die informatie via impulsen (elektrische signalen) vervoeren en verwerken.

Zenuwstelsels

Je zenuwstelsel bestaat uit alle onderdelen die informatie via impulsen (elektrische signalen) vervoeren en verwerken.

Zenuwen vervoeren impulsen.

Hersenen en ruggenmerg verwerken.

Hoe werkt het zenuwstelsel?

1. Zintuig zet een prikkel om in impuls. 
   
   
2. Een zenuwcel vervoert impuls naar je hersenen.
   
   
3. Je hersenen verwerken de impulsen en beslist of, en hoe, te reageren.
   
   
4. De hersenen geven impulsen af die via zenuwcellen naar een spier/klier gaan (reactie).

Hoe werkt het zenuwstelsel?

Als je iets te eten waarneemt gaat er dus informatie van je zintuigen naar je hersenen. 

Vervolgens besluit je om het eten op te pakken (of niet).

Ondertussen begint je al te watertanden. 

3 soorten zenuwcellen

Gevoelszenuwcel

• Is aan één kant verbonden met een zintuig.
• De andere kant is verbonden met een schakelcel in het ruggenmerg (of soms direct met hersenen: oog). 
• Taak is dus om impuls van zintuig naar ruggenmerg te vervoeren.
• Valt op door: 2 grote uitlopers en cellichaam ligt daar duidelijk apart van.

Bewegings-zenuwcel

• Is aan één kant verbonden met een spier.
• De andere kant is verbonden met een schakelcel in het ruggenmerg.
• Taak is dus om impuls van ruggenmerg naar spier te brengen.
• Valt op door: 1 grote uitloper (lange axon).

Schakelcel

• Kan met alle 3 soorten zenuwcellen verbonden zijn.
• Taak is dus om impulsen te ontvangen van sensorische zenuwcel en door te geven aan andere schakelcellen óf impuls aan motorische zenuwcel geven.
• Valt op door: geen grote uitlopers.

Telefoonbotje

Zit bij je elleboog. 

Als je die stoot, 

wat 'voel' je dan?

"Wat doe je?!"

5.5 Gedrag

Wat doe je als je een vinger opsteekt?

Wat is dit voor gedrag?

Hoe kom je aan dit gedrag?

Wat doe je als je een vinger opsteekt?

Wat is dit voor gedrag?

Hoe kom je aan dit gedrag?

Wel eerst 5.4 afronden...

Wat doe je als je vr. 5, 6, 7, 8 en 11 moet maken?

Reflexboog

Reflexboog

Wat doe je als je een vinger opsteekt?

Wat is dit voor gedrag?

Hoe kom je aan dit gedrag?

Quiz gedrag

Wat voor gedrag zie je?

Bestuderen van gedrag.

• Wat deden ze?
• Hoe reageerden ze?

Wat voor gedrag zie je?

Bestuderen van gedrag.

• Wat deden ze?
• Hoe reageerden ze?

Hoe interpreteer je dit gedrag?

• Waarom doen ze dit?
• Waarom reageren ze zo?

'the black box'

Wat gebeurt er in de black box?

Vroeger

Er is geen black box. Dieren reageren voorgeprogrammeerd op situaties.

Gevolg:

Alleen mensen 'denken'.

Dieren zijn simpele (lagere) organisme.

Reacties zijn standaard. 

Wat gebeurt er in de black box?

In de 20^e eeuw kwam hier pas verandering in. 

Door serieus te observeren en interpreteren.

Nu doen we zelfs onderzoek naar complexe sociale structuren bij dieren. 

Wat gebeurt er in de black box?

Prikkels en motivatie

Aanleiding voor gedrag

Prikkels zijn waarneembare veranderingen (binnen of buiten het lichaam). 

Bijzondere prikkels

Sleutelprikkel is een prikkel dit altijd hetzelfde gedrag tot gevolg heeft (het 'bolletje' bij de app)

Supranormale prikkel

Overdreven sterke prikkel waarop dus ook sterke reactie volgt.

Prikkels en motivatie

Kluger Hans (het paard!) kan tellen en rekenen. 

• Wat zijn de prikkels waarop hij reageert?
• Wat bepaalt de motivatie om te reageren?