Instructies, tabellen en formulieren (Nederlands mbo 3F, Lezen 5)

V E R S T U U R D ✓ ✓

N E D E R L A N D S   ·   3 F   ·   N I V E A U 4

Instructies, tabellen en formulieren

Toeslagen, voorwaarden, declaraties. In een personeelsgids kan één woordje als tenzij bepalen of je geld krijgt. Lees je de kleine lettertjes?

Les 5  ·  Lezen

1 / 17
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsMBOStudiejaar 1

This lesson contains 17 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 40 min
Report this lesson

Introduction

Studenten lezen praktische teksten uit het werk nauwkeurig: een toeslagentabel met voetnoten, een protocol met voorwaarden en een declaratieregeling. Ze leren het verschil tussen mits en tenzij en passen regels toe op een concrete situatie. Nederlands mbo niveau 4, referentieniveau 3F, ongeveer 40 minuten.

Instructions

Worksheets

Items in this lesson

V E R S T U U R D ✓ ✓

N E D E R L A N D S   ·   3 F   ·   N I V E A U 4

Instructies, tabellen en formulieren

Toeslagen, voorwaarden, declaraties. In een personeelsgids kan één woordje als tenzij bepalen of je geld krijgt. Lees je de kleine lettertjes?

Les 5  ·  Lezen

Over deze les: les 5 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 4 (referentieniveau 3F), ongeveer 40 minuten. Studenten halen informatie uit een tabel met voetnoten, leren voorwaarden met mits en tenzij nauwkeurig lezen en passen regels voor een declaratie toe op een situatie.

Koppeling: de les hoort bij lezen van zakelijke teksten op referentieniveau 3F, met name instructieve en praktische teksten zoals regelingen, protocollen en formulieren. In het centraal examen lezen staan ook vragen bij tabellen, schema's en regelingen. Image credit: Department of Defense. American Forces Information Servic..., publiek domein Image credit: LessonUp

‹

L

Leerdoelen

LES 5

Na deze les:

1

Je kan informatie uit een tabel halen en daarbij de voetnoten meenemen.

2

Je kan voorwaarden met mits en tenzij goed begrijpen en toepassen.

3

Je kan regels voor een formulier toepassen op een echte situatie.

Leerdoelen: lees ze voor. Vertel dat deze les gaat over teksten die je op stage en in je werk echt nodig hebt: een fout bij het lezen kost hier geld of tijd.

‹

S

Startvraag

LES 5

Lees jij de kleine lettertjes voordat je iets ondertekent of accepteert?

1

Altijd

2

Alleen als het om veel geld gaat

3

Bijna nooit

4

Ik weet vaak niet waar ze staan

Startvraag: vraag na de uitslag waar studenten kleine lettertjes tegenkomen: een stageovereenkomst, een telefoonabonnement, een huurcontract, een personeelsgids. Vandaag oefen je met een personeelsgids en een declaratieregeling.

‹

L

Lees mee

LES 5

Personeelsgids Hotel Zuiderlicht

Hoofdstuk 4: Werktijden en toeslagen

Toeslag op je uurloon

Avond (20.00 tot 24.00 uur): 25%

Nacht (0.00 tot 6.00 uur): 40%

Zaterdag (hele dag): 25%

Zondag en feestdagen (hele dag): 50%

Voetnoten:

  1. Gelden er twee toeslagen tegelijk, dan krijg je alleen de hoogste.

  2. Toeslagen gelden niet voor uren die je op eigen verzoek ruilt, tenzij je teamleider de ruil vooraf heeft goedgekeurd.

Lees ook de voetnoten

Bekijk de tabel en de regels eronder. Welke twee regels kunnen veranderen wat je krijgt?

Voorbeeld: dit is een verzonnen regeling, geen echte cao. Laat studenten de twee voetnoten in hun eigen woorden zeggen. Voetnoot 1: toeslagen tel je niet op, je krijgt de hoogste. Voetnoot 2: wie zelf om een ruil vraagt, krijgt geen toeslag, behalve als de teamleider vooraf akkoord gaf.

Hulpvraag voor wie vastloopt: wat gebeurt er als je op zaterdagavond werkt?

‹

V

Vraag

LES 5

Je werkt op zondag van 22.00 tot 23.00 uur. Hoeveel toeslag krijg je over dat uur?

A

25 procent

B

40 procent

C

75 procent

D

50 procent

Antwoord: D. Op dat uur gelden twee toeslagen: avond (25 procent) en zondag (50 procent). Volgens de eerste voetnoot krijg je alleen de hoogste, dus 50 procent. Wie 75 procent kiest, heeft ze opgeteld en de voetnoot gemist. 40 procent is de nachttoeslag, die begint pas om 0.00 uur.

‹

T

Tabellen

LES 5

Zo lees je een tabel

  1. Lees de titel: waar gaat de tabel over?

  2. Bekijk de kolommen en rijen: wat staat waar?

  3. Let op de eenheid: procent, euro, uren, kilo?

  4. Lees de voetnoten en sterretjes: daar staan de uitzonderingen.

  5. Zoek dan pas het antwoord op je vraag.

Uitleg: veel fouten ontstaan doordat lezers meteen naar het getal zoeken. Op het examen staan bij tabellen vaak vragen waarbij je een voetnoot nodig hebt. Laat studenten de stappen toepassen op een rooster of tabel van hun eigen stage.

Extra voor snelle studenten: waarom staan uitzonderingen in voetnoten en niet in de tabel zelf?

‹

K

Kernbegrip

LES 5

!

Voorwaarde

✓✓

Een voorwaarde zegt wanneer een regel wel of niet geldt. Je herkent voorwaarden aan woorden als als, mits, tenzij, alleen wanneer en op voorwaarde dat. In regelingen, contracten en protocollen kan één zo'n woord de betekenis van een hele regel omdraaien.

Kernbegrip: lees voorwaarden altijd twee keer en vraag je af: wat gebeurt er als de voorwaarde wel geldt, en wat als hij niet geldt? Dat is precies wat in de tweede voetnoot van de toeslagentabel staat.

‹

L

Lezen

LES 5

Mits of tenzij?

Mits = op voorwaarde dat

Je mag een dienst ruilen, mits je teamleider akkoord is.

Alleen met akkoord mag het. Zonder akkoord niet.

Tenzij = behalve als

Je werkt op je vaste dag, tenzij het rooster anders aangeeft.

Normaal werk je op je vaste dag. Alleen als het rooster iets anders zegt, niet.

Uitleg: een ezelsbruggetje: mits maakt iets mogelijk met een voorwaarde, tenzij maakt een uitzondering op een regel. Laat studenten de zinnen omdraaien: Je mag een dienst ruilen, tenzij je teamleider akkoord is. Wat betekent de zin dan? Precies het omgekeerde.

‹

V

Vraag

LES 5

In een protocol staat: 'De koelcel wordt elke ochtend met de hand gecontroleerd, tenzij de temperatuur digitaal wordt bijgehouden.' Wat betekent dit?

A

Met digitale registratie is de ochtendcontrole niet nodig

B

Alleen een digitale koelcel wordt elke ochtend gecontroleerd

C

Je controleert elke ochtend met de hand én digitaal

D

Met de hand controleren mag alleen als het digitaal gaat

Antwoord: A. Tenzij betekent behalve als. De regel is: elke ochtend met de hand controleren. De uitzondering: als de temperatuur digitaal wordt bijgehouden, hoeft dat niet. De andere keuzes lezen tenzij als mits of als en.

‹

L

Lees mee

LES 5

Intranet Installatiebedrijf Brandsma

Reiskosten declareren

Declareer je reiskosten binnen 30 dagen na de reis.

Met je eigen auto krijg je € 0,21 per kilometer. Reis je met het ov, dan krijg je de kosten van de tweede klas.

Voeg bij ov-reizen een reisoverzicht toe. Bij autoritten is een uitdraai van een routeplanner genoeg.

Parkeerkosten worden vergoed, mits je de parkeerbon toevoegt.

Is het totaalbedrag hoger dan € 150,00, dan keurt je leidinggevende de declaratie eerst goed.

Wat mag Imane declareren?

Imane reed met haar eigen auto naar een klant: 40 kilometer heen en terug samen. Ze betaalde € 6,50 parkeergeld, maar is de bon kwijt. Wat mag ze declareren?

Voorbeeld: dit is een verzonnen regeling. Laat studenten eerst onderstrepen welke regels over Imane gaan: de kilometervergoeding en de parkeerregel met mits. De regels over het ov en over bedragen boven € 150,00 gelden niet voor haar.

Hulpvraag voor wie vastloopt: wat moet Imane hebben om haar parkeergeld terug te krijgen?

‹

V

Vraag

LES 5

Welk bedrag mag Imane declareren?

A

€ 14,90

B

€ 4,20

C

€ 8,40

D

€ 6,50

Antwoord: C. 40 kilometer keer € 0,21 is € 8,40. Het parkeergeld van € 6,50 wordt alleen vergoed mits ze de bon toevoegt, en die is ze kwijt. € 14,90 is € 8,40 plus € 6,50: dan is de voorwaarde gemist. € 4,20 krijg je als je alleen de heenreis van 20 kilometer rekent.

‹

Z

Zet op volgorde

LES 5

Je vult een declaratieformulier in. Zet de stappen in de goede volgorde.

1

Kijk bedragen, data en bijlagen na

2

Verzamel de bijlagen, zoals bonnen en een reisoverzicht

3

Verstuur het formulier voordat de termijn verloopt

4

Lees het hele formulier en de regels eerst door

5

Vul alle verplichte velden in

Sorteervraag: bespreek waarom je de regels eerst leest. Dan weet je welke bijlagen je nodig hebt voordat je begint. Verplichte velden zijn vaak gemarkeerd met een sterretje. Een formulier dat te laat of onvolledig is, wordt vaak niet uitbetaald.

‹

O

Opdracht

LES 5

De kleine lettertjes van je stage

1

Zoek een regeling, tabel of protocol van je stagebedrijf, of je stageovereenkomst.

2

Zoek minstens één voorwaarde met als, mits of tenzij. Schrijf in je eigen woorden op wat die betekent.

3

Bedenk een situatie bij die regel en laat je buur uitzoeken wat er dan geldt.

10

minute

00

second

Alleen, daarna in tweetallen

Opdracht: veel studenten hebben hun stageovereenkomst of een personeelsgids digitaal. Wie niets bij de hand heeft, gebruikt de toeslagentabel of de declaratieregels van deze les. Loop rond en let vooral op of mits en tenzij goed worden uitgelegd.

Extra voor snelle studenten: herschrijf een moeilijke regel zo dat een nieuwe collega hem in één keer begrijpt.

‹

J

Jouw antwoord

LES 5

Bram ruilt op eigen verzoek een zaterdagdienst. Zijn teamleider keurt dat pas achteraf goed. Krijgt hij toeslag? Leg uit.

Open vraag: het antwoord is nee. Volgens de tweede voetnoot gelden toeslagen niet voor uren die je op eigen verzoek ruilt, tenzij de teamleider de ruil vooraf heeft goedgekeurd. De goedkeuring kwam achteraf, dus de uitzondering geldt niet. Laat studenten het woord vooraf aanwijzen: daar draait de vraag om.

‹

T

Terugblik

LES 5

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Tabel met voetnoten

2

Mits en tenzij

3

Regels toepassen

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt. Mits en tenzij kun je kort herhalen met de twee voorbeeldzinnen.

V O L G E N D E L E S

Goed luisteren naar uitleg

Je praktijkopleider legt een nieuwe werkwijze uit, maar zegt het maar één keer. Volgende les leer je luisteren met een plan, aantekeningen maken in steekwoorden en controleren of je het goed hebt begrepen.

  • Je kan hoofdzaken uit een mondelinge uitleg halen.

  • Je kan aantekeningen maken in steekwoorden.

Volgende les: Luisteren 1, les 6 van de serie.

Klik hier

Image credit: LessonUp