Intelligentieonderzoek

• New lesson editor
• Pedagogische wetenschappen
• WO
• Studiejaar 6

Presentatie

1. Ontstaansgeschiedenis

2. Meetpretentie

3. Testconstructie

4. Betrouwbaarheid en validiteit

5. Doelgroep

6. Gebruiksgemak

Ontstaansgeschiedenis

De eerste SON-test is ontwikkeld in 1943 door Nan Snijders-Oomen in opdracht van het Doveninstituut in Sint Michielsgestel. Deze SON was bedoeld voor onderzoek naar het cognitief funcioneren van dove kinderen. ​
Nan Snijders-Oomen werkte destijd op het Doveninstituut. Destijds werd dat het Instituut voor Doofstommen genoemd. ​

​

Dit instituut is de voorloper van de school waar ik nu werk. Ik heb een aantal collega's die hier op school hebben gezeten. ​

Ontstaansgeschiedenis

Doelen​

• Leermogelijkheden en potentieel onderwijssucces​

• Veelzijdige, niet-verbale testreeks​

• Onderwijs en opvoeding weinig impact op testresultaten​

een foto van de eerste SON-test. Rechts het proefschrift van Nan Snijders-Oomen. ​

De SON is ontwikkeld vanuit bestaande en nieuw ontwikkelde taken. De testreeks had een  aanbod van niet-verbale taken die verband houden met ruimtelijk inzicht en het vermogen tot abstract en concreet redeneren. De test moest een goede indicatie geven van de leermogelijkheden van het kind. Eén van de eisen waaraan de testreeks moest voldoen dat opvoeding en onderwijs de testresultaten zo weinig mogelijk moesten beïnvloeden.​

​

De testreeks moest de eenzijdigheid van de niet-verbale performale tests die toen beschikbaar waren te doorbreken en functies zoals abstractie, symboolgebruik en geheugen meer toegankelijk te maken voor niet-verbaal onderzoek​

Ontstaansgeschiedenis

Overzicht versies van de SON-tests

Vanaf 1958 was de testreeks uitgebreid en genormeerd voor zowel dove als horende kinderen.​

Vanaf 1975 kwam er de 'kleuter SON' en de SON voor wat oudere kinderen. Er werd gezien dat er rond zes jaar een overgang naar andere type items noodzakelijk waren dan voor jongere kinderen. ​

​

In 1988 verscheen de SON-R 5-17. Bij de constructie van deze test werd gestreefd naar een grote diversiteit aan materiaal en opdrachten en naar standaardisering van de afname- en scoringsprocedures en een hoge betrouwbaarheid van de test. ​

​

In 2011 verscheen de SON-R 6-40. Aanleiding voor herziening was o.a.: actualisering van de normen, vernieuwing van het testmateriaal om de test minder cultuurafhankelijk te maken en het geschikt maken van de test voor volwassenen. ​

​

2017/2018 herziening SON 2-8​

​

Over een paar maanden verschijnt de SON-III. Waarom heet deze de SON-III: de tests die zijn ontwikkeld/herzien door Snijders en Snijders-Oomen worden gezien als eerste generatie SON-tests. De tests zie zijn herzien door Tellegen en Laros als tweede genereatie SON-tests. De SON-III zou de eerste zijn van de derde generatie. Daarover later in deze presentatie meer. ​

Meetpretentie

Algemeen intelligentieniveau​

• Fluïde intelligentie (Gf) & Visuele informatieverwerking (Gv)​

• Het vermogen om te leren​

Beperkingen​

• Geen subtests voor gekristalliseerde
  intelligentie en geheugen​

​

​

​

​

​

De SON pretendeert een gestandaardiseerde maat voor intelligentie te meten. De test kan volledig niet-verbaal afgenomen worden. ​

De SON-R kan worden afgenomen zonder dat de testafnemer of de geteste persoon taal hoeft te gebruiken.​

​

Fluide intelligentie: redeneren, vermogen om relaties te ontdekken.​

Visuele informatie verwerking: complexe patronen waarnemen en mentaal transformeren​

​

Auteurs van de SON R adviseren om andere cognitieve en taaltests naast de SOn-R af te nemen wanneer het gaat om ingrijpende beslissingen voor school of beroep. ​

​

Er wordt feedback gegeven op de testresponsen. Daardoor heeft de test het karakter gekregen van tests voor leervermogen.​

Text

In een test met slechts 4 subtests is het aantal subtests per factor (twee) te weinig om te spreken over een performale en redeneerfactor zoals bij de SON-R 2-8, vandaar één factor: SON-IQ.

SON-R 6-40 in het kort

Afnameduur: 40-60 min

Feedback geven (juist/onjuist)
Adaptieve testwijze (twee of drie reeksen)

Standaardscore, IQ score en referentieleeftijden

Automatisch gecorrigeerd voor Flynn effect -->

1 IQ punt per 5 jaar. Flynn effect minder sterk dan werd aangenomen.

Nog toevoegen foto van scoreformulier/tabel

Testconstructie

Aanleiding voor revisie van de SON-R 5 ½ - 17 (constructie van SON-R 6-40)​

Vooronderzoek

Culturele beperkingen​

• Tot 1980 vooral afname van SON in Nederland en België

• Onderzoek met SON 5½ - 17 in China, Peru, Brazilië​

• In China: significant lager score op subtesten met plaatjes​
  

Grondige herziening nodig!

In China werd significant lager gescoord op de subtesten waar plaatjes in voorkwamen (Categorieën, Stripverhalen en Situaties)​

In China werd significant lager gescoord op de subtesten waar plaatjes in voorkwamen (Categorieën, Stripverhalen en Situaties)​

Vooronderzoek

Moeilijkheidsopbouw​

• Geschatte moeilijkheid​

• Analyse 1350 personen​

• Leereffect​
  

• Analogieën, Categorieën en Patronen
  (weinig makkelijk)​

• Mozaïeken (weinig moeilijk)​

​

​

​

​

​

Moeilijkheidsopbouw​

Geschatte moeilijkheid van items​

Analyse van gegevens van 1350 personen normeringsonderzoek SON-R 5 ½ - 17​

Sprake van leereffect dus moeilijk om perfecte moeilijkheidsopbouw te realiseren​

​

Bij Analogieën, Categorieën en Patronen relatief weinig gemakkelijke items​

Mozaïeken ontbreken juist moeilijke items.​

​

Bij constructieonderzoek dus naar gestreefd dit te verbeteren.​

​

​

​

​

​

​

Constructieonderzoek

Analogieën, Mozaïeken en Patronen

• Testboekjes gemaakt (Onderzoek in Nederland en Kenia)
  

• Daarna SON-I (gehele moeilijkheidsspectrum)​

• 337 leerlingen van 6-22 jaar
  (Nederlandse en allochtone kinderen)​

• Daarna ook leerlingen van SBO en ZMLK​
  

• Plafondeffect --> moeilijkheid verhoogd​

​

​

​

​

​

Analogieën, Mozaïeken en Patronen​
​

Nieuwe testboekjes gemaakt, 100 leerlingen in Nederland, 21 kinderen in Kenia​

Op basis hiervan nieuwe testboekjes gemaakt die gehele moeilijkheid bestrijken --> SON-I​

​

337 leerlingen (90 Nederlands, 65 allochtone leerlingen, 20 leerlingen van Chinese school in Nederland, 72 leerlingen in Bangkok en 90 kinderen in Brazilië)  6-22 jaar​

Daarna nog leerlingen van SBO en zeer moeilijk lerende kinderen ​

​

Daarna testboekjes aangepast en opnieuw getest bij leerlingen --> Plafondeffect gevonden dus moeilijkheid bij SON-R 6-40 jaar verhoogd.​

​

​

​

​

​

​

Constructieonderzoek

Categorieën

• In 2003 opnieuw getekend ​

• Culturele wijzigingen n.a.v onderzoek​

• Vermindering culturele afhankelijkheid

​

​

​

​

In de totale normeringsgroep is het verschil alsnog 9 IQ punten tussen deelnemers ouders uit NL vs ouders uit buitenland

Betrouwbaarheid

Betrouwbaarheid SON-R: zeer sterk. ​

​​SON-R 6-40:​

• Totaal IQ-score: Gemiddeld .95 (α)​

• Subtests: Gemiddeld .87 (van .85 tot .89)​

Generaliseerbaarheid: Gemiddeld .84

De betrouwbaarheid en generaliseerbaarheidnemen toe met leeftijd.

Prestaties op alle subtests zijn bij de tweede afname significant

hoger.

• Voldoende: ≥ 0,70

• Goed: ≥ 0,80

• Uitstekend: ≥ 0,90

De betrouwbaarheid van een test geeft aan hoe nauwkeurig en consistent een meetinstrument meet. Een test is betrouwbaar als dezelfde persoon onder dezelfde omstandigheden telkens een vergelijkbare score haalt. De uitkomst mag dus niet afhangen van toevalligheden of de stemming van de beoordelaar.​

Generaliseerbaarheid (testuitslag onder verschillende omstandigheden)

VRAAG: ZOU JE MET DEZE GETALLEN DE SON DAADWERKELIJK GEBRUIKEN VOOR DE 'ZWARE CONSEQUENTIES'? WAAROM WEL/NIET?

Voldoende: ≥ 0,70 (geschikt voor groepsniveau of minder zware individuele beslissingen).​

Goed: ≥ 0,80 (geschikt voor belangrijke individuele beslissingen, zoals een toelating of behandelplan).​

Uitstekend: ≥ 0,90 (noodzakelijk bij zware consequenties, zoals medische diagnoses of rechterlijke beslissingen)​

​

​
​

Validiteit

• Hoge convergente validiteit (r=.80)

• Criteriumvaliditeit het hoogst voor kinderen in de basisschoolleeftijd

• COTAN beoordeling: alle aspecten 'goed'

• Taalonafhankelijkheid

• Hernormeringsstudies

Convergente validiteit is de mate waarin verschillende meetinstrumenten die hetzelfde construct (theoretisch begrip) meten, sterk met elkaar overeenkomen. Het is een belangrijk onderdeel van de constructvaliditeit; het bewijst dat je daadwerkelijk meet wat je wilt meten. ​

Convergente Validiteit​
De uitkomsten van de SON-R 6-40 correleren hoog (gemiddelde van r = 0,80) met andere gerenommeerde intelligentietesten zoals de WISC-III en de WAIS-IV.​

Criteriumvalideiti
De test geeft over het algemeen een goede inciatie van het schoolse leervermogen van een leerling in de basisschoolleeftijd. In het VO zijn slechts zwakke verbanden aangetroffen.

COTAN Beoordeling: ​
De Commissie Test aangelegenheden Nederland (COTAN) heeft de test op alle aspecten, inclusief validiteit en betrouwbaarheid, met het oordeel 'goed' beoordeeld​

Taalonafhankelijk: De test is zeer valide voor groepen waarbij verbale intelligentietests minder betrouwbaar zijn, zoals anderstaligen, vluchtelingenkinderen, of mensen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) of auditieve beperking. ​

Aandachtspunt: Normering​
De geldende normtabellen zijn ruim 15 jaar oud (uit 2011). Er is en wordt (tot in 2026) hard gewerkt aan grootschalige hernormeringsstudies om de betrouwbaarheid van de uitkomsten voor de toekomst te garanderen.​

VRAAG: ZOU JE OP BASIS VAN DE VEROUDERDE NORMEN DE SON-R NOG GEBRUIKEN? WAAROM WEL/NIET?

Doelgroep(en)

Slide tekst

Eerste uitgangspunt: voor het meten van algemene intelligentie zonder sterke afhankelijkheid van taalbegrip, -beheersing en –productie. ​

​

Spraak-/taalproblemen: instructies kunnen grotendeels non-verbaal worden aangeboden en de testen richten zich vooral op de fluïde intelligentie (patronen, logisch redeneren, ruimtelijk inzicht) --> ook bij de meertaligheid (relatief cultuurarm)​

​

Ontwikkelingsstoornissen: ​

LVB/ontwikkelingsachterstand: beter geschikt voor het differentieren op lager intelligentieniveau, items lopen geleidelijk op in moeilijkheid, gebruik van concrete materialen, voordoen/nadoen, kortere afnameduur/minder belastend​

ASS: duidelijke, visuele en gestructureerde opdrachten, weinig beroep op sociale of talige interpretatie​

ADHD: Concrete en meer actieve opdrachten/puzzels, minder concentratie voor lange talige uitleg --> beperkingen door motivatie, slordigheid, impulsiviteit etc.​

​

Begrijpen wat de bedoeling is, aandacht vasthouden, motivatie en omgaan met stress blijven belangrijke beïnvloedende factoren​

Casus Lina

Waarom de SON-R 6-40?​

​

• Leeftijd​

• Ontwikkelingsleeftijd​

• Verbale vaardigheden​

• Concentratievermogen

Doelgroep(en)

Slide tekst

Geen volledig cognitief profiel:

- geen gekristalliseerde intelligentie (voorspeller schoolsucces)

Advies is om taaltests en andere cognitieve testen naast de SON af te nemen

Gebruiksgemak

Over het algemeen wordt de SON-R 6-40 als gebruiksvriendelijk beoordeeld​

Cliënten/leerlingen:​

• Laagdrempelig​

• Concreet

• Veel voorbeelden​

• Feedback tijdens test​

• Adaptief

Testleiders:​

• Observatiemogelijkheden 
  (nb. reductie SON 2-8)​

• Praktisch ​

• Relatief korte afnameduur​

De opdrachten worden vaak voorgedaan, visueel uitgelegd, ondersteund met gebaren en voorbeelden. ​

Dat verlaagt vaak spanning, faalangst, taalstress, misverstanden over instructies​

​

De subtests lijken meer op patronen oplossen en visuele puzzels​

Daardoor ervaren veel kinderen (en sommige volwassenen) de test als concreter, speelser, minder schools, en minder “ondervragend”​

​

De testleider geeft tussentijds aan of antwoorden goed of fout zijn.​

cliënten begrijpen sneller wat de bedoeling is, ​

verkeerde strategieën worden minder lang herhaald, ​

onzekerheid neemt af, ​

motivatie blijft vaker behouden​

​

De SON-R werkt adaptief:​

makkelijke items worden sneller overgeslagen als iemand sterk presteert, ​

moeilijke items stoppen eerder als iemand vastloopt. ​

Dat maakt de afname efficiënter, minder vermoeiend, minder frustrerend.​

​

Casus Lina

Tijdens de afname​

​

• Regelmatig pauze​

• Blokjes...​

• Patronen...

Gebruiksgemak

• Feedback kan ook demotiverend werken​

• Minder afwisseling in testen

• Aandacht blijft een probleem

• Motorische component​

• Ontbreken van verbaal functioneren

• Ontbreken van geheugen testen

• Toch culturele verschillen...

Er zijn echter ook nadelen aan de SON-R 6-40​

Casus Lina

• Referentieleeftijd 3;8 jaar

• In combinatie met andere testen

SON III

• Digitale afname​

• Vernieuwd:​

  • Normen​

  • Afbeeldingen​

• Indicatiestelling ​

• Tijdspad​

  • Augustus: COTAN ​

  • September: lancering

De SON-R 6-40
Een kleine samenvatting

Wat voor soort intelligentie pretendeert de SON-R te meten?

A

Niet-verbale Intelligentie

B

Algemene Intelligentie

C

Verwerkingssnelheid

D

Werkgeheugen

Wat wordt er met de SON-R 6-40 gemeten?

A

gS en gV

B

gC en gV

C

gV en gF

D

gWM, gC en gF

Welke 2 plaatjes horen hierbij?

A

B

C

D

E

A

A en B

B

B en C

C

C en D

D

D en E

Wat is de grootste verandering van de SON III ten opzichte van de SON-R 6-40?

Voeg hier je vraag toe

A B

C D

A

B

C

D

De SON-R 6-40 is minder geschikt voor mensen...

A

met een taalachterstand

B

met een migratieachtergrond

C

bij wie er sprake is van ASS

D

met vermoeden van hoogbegaafdheid

Voeg hier je vraag toe

A B

C D

A

B

C

D

SON-R

6-40