Executieve functies

Executieve functies
1 / 60
next
Slide 1: Slide
MediawijsheidVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 3

This lesson contains 60 slides, with interactive quizzes, text slides and 6 videos.

time-iconLesson duration is: 180 min

Items in this lesson

Executieve functies

Slide 1 - Slide

Planning
  • Wat zijn de executieve functies
  • De verschillende functies uitgelegd.
  • Oefeningen en materialen.
  • Spellen als krachtig leermiddel.
  • Executieve functies tijdens de les. 
  • Signalering
  • Ontwikkeling

Slide 2 - Slide

Figuur van Rey

Slide 3 - Slide

De term executieve functies
Parapluterm voor de vaardigheden die nodig zijn om
  • Tot adequaat en doelgericht gedrag te komen.
  • Taken uit te voeren.
  • Zelfstandigheid te bereiken.

Slide 4 - Slide

Denken (cognitie)
  • Werkgeheugen
  • Planning
  • Organisatie
  • Timemanagement
  • Metacognitie
  • Flexibiliteit
Doen (gedrag)
  • Reactie-inhibitie
  • Emotieregulatie
  • Volgehouden aandacht
  • Taakinitiatie
  • Doelgericht doorzettingsvermogen
  • Flexibiliteit

Slide 5 - Slide

Weten we nog?
Teken de figuur die je aan het begin hebt getekend nogmaals. Maar dit keer zonder te spieken. (Fouten maken mag natuurlijk, anders leer je er niks van)

Slide 6 - Slide

Slide 7 - Slide

De hersenen
  • Hier worden de executieve functies geregeld en ontwikkeld.
  • De prefrontaalkwab speelt een sleutelrol
  • Groeien en snoeien. 
  • Iedereen ontwikkeld op zijn eigen tempo. 
  • Pas zo rond het 25e levensjaar volledig ontwikkeld. 

Slide 8 - Slide

Slide 9 - Video

Invloed door ervaringen
  • Ouders "lenen" hun kinderen hun eigen frontaalkwabben.
  • Omgeving.
  • Problemen oplossen. (Als persoon A telkens schreeuwt, dan is dat "normaal")
  • Modeling 

Slide 10 - Slide

Respons inhibitie
  • Het vermogen om na te denken voor je iets doet. 

Slide 11 - Slide

Slide 12 - Video

Hoe uit een tekort zich in gedrag.
  • Dingen roepen zonder een vinger op te steken.
  • Door de klas lopen op de verkeerde momenten.
  • Niet van anderen af kunnen blijven.
  • Dingen doen zonder de gevolgen te overzien. 

Slide 13 - Slide

Interventies
  • Hang de regels zichtbaar op in de klas
  • Zorg dat de plek van de leerling zo min mogelijk prikkels bevat. (bijvoorbeeld alleen als hij/zij niet van anderen af kan blijven.
  • Wijs een buddy toe, die de leerling kan wijzen op zijn gedrag.

Slide 14 - Slide

Spellen om te trainen
  • Vlotte geesten
  • Halli Galli 

Slide 15 - Slide

Taakinitiatie
Het vermogen om zonder te dralen aan een taak te beginnen, op tijd en op een efficiënte wijze.

Slide 16 - Slide

Hoe uit een tekort zich in de les.
  • Moeite met het losrukken van iets (leuks) om aan het werk te gaan. 
  • (Huis) werk zo lang mogelijk uitstellen.
  • Veel externe sturing nodig hebben om aan het werk te gaan.
  • Door de klas dralen of uit het raam blijven kijken als er gewerkt moet worden.

Slide 17 - Slide

Interventies
  • Werk met duidelijke begin en eind tijden.
  • Werk met een planner.
  • Deel het werk op in realistische taken, die haalbaar zijn.
  • Omcirkel de te maken opdrachten. 

Slide 18 - Slide

Timemanagement
De vaardigheid om in te schatten hoeveel tijd je hebt, hoe je deze het beste kunt verdelen en hoe je een deadline moet halen.

Slide 19 - Slide

Hoe uit een tekort zich in gedrag?
  • De leerling mist deadlines.
  • De leerling heeft moeite met op tijd komen, op tijd beginnen, op tijd iets doen.
  • De leerling vind het moeilijk om in te schatten hoe lang een opdracht duurt.
  • De leerling komt in tijdnood.
  • De leerling kan niet werken onder tijddruk. 

Slide 20 - Slide

Interventies
  • Zorg voor een voorspelbare indeling van je les. (begin, start,eind)
  • Zorg voor een goede zichtbare klok. (Time-Timer)
  • Verdeel een grote opdracht in kleine stukjes.
  • Maak een tijdsplanning op het bord voor de les.
  •  

Slide 21 - Slide

Planning
Het vermogen om een plan te bedenken, om een doel te bereiken of een taak te voltooien. En het vermogen om te beslissen waar de aandacht op gericht wordt.

Slide 22 - Slide

Slide 23 - Video

Hoe uit een tekort zich in gedrag
  • Een leerling kan moeite hebben met een lange termijn project of doel.
  • een leerling kan geen tijdsplanning maken en zich niet aan een planning houden.
  • Een leerling kan moeite hebben om taken op te delen in kleinere stukken. 

Slide 24 - Slide

Interventies
  • Gebruik het werkplan. (bijlage)
  • Maak een weekplanning met de leerling
  • Noteer de afspraken van de leerling, zowel privé als op school als reminder. 

Slide 25 - Slide

Organisatie
Het vermogen om zaken te ordenen volgens een bepaald plan of systeem.
(Hangt erg samen met planning)

Slide 26 - Slide

Hoe uit een tekort zich in gedrag?
  • Bureau of tafel zijn een bende.
  • Schriften, pennen, potloden zijn kwijt of niet aanwezig.
  • Aantekeningen niet op orde.
  • De leerling kan zijn spullen niet vinden.
  • Geen boeken, schoolspullen, gymkleren niet bij zich. 

Slide 27 - Slide

Interventies
  • Werk met een to-do lijstje.
  • Schrijf het huiswerk op een zichtbare plek.
  • Gebruik vaste opbergplekken voor schoolspullen.
  • Plak gekleurde post it strookjes tussen belangrijke pagina's in de boeken. (voor het leren of het weten waar de leerling gebleven is)

Slide 28 - Slide

Flexibiliteit
De vaardigheid om plannen te herzien als zich belemmeringen of tegenslagen voordoen. 

Slide 29 - Slide

Slide 30 - Video

Hoe uit een tekort zich in gedrag.
  • Overstuur raken als iets anders gaat dan anders.
  • Brutaal reageren als dingen anders zijn dan eerst gedacht.
  • Moeite hebben met het vinden van verschillende oplossingen.
  • Zich verzetten tegen verandering in plannen.
  • Moiete met open vragen.
  • Anderen de schuld geven. 

Slide 31 - Slide

Interventies
  • Bespreek met de leerling welke (onverwachte) situaties zich voor kunnen doen.
  • Bespreek hoe hij/zij daarop zou kunnen reageren.
  • Doorloop met de leerling situaties die nieuw kunnen zijn of een sterke emotionele reactie oproepen.
  • Blijf de regels herhalen bij terugkerende situaties die lastig zijn voor leerlingen met een zwakke flexibiliteit 

Slide 32 - Slide

Spellen om te trainen
  • Roll It 

Slide 33 - Slide

Tekenen maar
Teken nogmaals de figuur van Rey

Slide 34 - Slide

Slide 35 - Slide

Doelgericht doorzettingsvermogen
Het vermogen om doelgericht te werken zonder afgeleid te raken.

Slide 36 - Slide

Hoe uit een tekort zich in gedrag?
  • De leerling kan taken moeilijk volhouden.
  • het is voor de leerling lastig of zelfs onmogelijk om na een onderbreking met een taak verder te gaan.
  • De leerling heef moeite om zijn of haar blik op de toekomst te stellen.  

Slide 37 - Slide

Interventies.
  • Maak een doel en een studieplan.
  • Bedenkt welke taak het meeste van belang is voor de leerling.
  • Bij een lange termijn doel is het helpend om korte tussendoelen te maken 
  • Laat de leerling zelf bedenken wat nodig is om het doel te behalen.
  • Belonen als doorzetten is gelukt. 
  • Leer de leerling vol te houden, ookal is het saai of langdradig

Slide 38 - Slide

Nog 3 te gaan maar eerst...
Lekker zelf aan de slag. Vorm een groepje van 4/5 mensen. En ga met de volgende opdracht aan de slag.

Slide 39 - Slide

Opdracht
  • We geven (bijna) allemaal les. Dus hier horen lesvoorbereidingen bij. Leraren maken altijd lesdoelen gericht op het "leerwerk" maar bijna niet op de executieve functies.
  • Bedenkt bij de les die je krijgt 1 regulier les doel en 1 doel gericht op 1 van de executieve functies. (Degene die de revue al gepasseerd zijn) 

Slide 40 - Slide

Een kind in groep 2 moet 3 instructies kunnen onthouden
A
Waar
B
Niet waar

Slide 41 - Quiz

Een kind in groep 2 kan zich makkelijk 15 minuten concentreren op een taak
A
Waar
B
Niet waar

Slide 42 - Quiz

Een kind in groep 5 kan zijn/haar gymspullen op het juiste moment meenemen.
A
Waar
B
Niet waar

Slide 43 - Quiz

Een kind in groep 8 kan gevaarlijke situaties inschatten.
A
Waar
B
Niet waar

Slide 44 - Quiz

Testje
Zoek het juiste plaatje zonder je af te laten leiden.

Slide 45 - Slide

Slide 46 - Video

Volgehouden aandacht
Het vermogen om de aandacht vast te houden bij een situatie of taak ondanks afleidingen.

Slide 47 - Slide

Hoe uit een tekort zich in gedrag?

  • Een leerling krijgt zijn/haar werk niet op tijd af.
  • De leerling stopt voordat het werk echt af is.
  • De leerling wisselt vaak tussen activiteiten.
  • De leerling raakt afgeleid door van alles en nog wat. 

Slide 48 - Slide

Interventies
  • Het opdelen van werk in haalbare doelen/taken.
  • Het uitzetten van afleiders (telefoon)
  • Het gebruik maken van een timer
  • Variatie in werkvormen.
  • Het inbouwen van korte ontspanningsmomenten. (korte pauzes, even bewegen)
  • Een beloning geven als het gelukt is. 

Slide 49 - Slide

Werkgeheugen
Het werkgeheugen is een onderdeel van ons geheugen waar informatie in kan worden 'geladen' en bewerkt. 

Slide 50 - Slide

Capaciteit
  • Beperkte capaciteit: 6-7 items.
  • Bij betekenisloze info is dit veel minder.  

Slide 51 - Slide

KLMTNTKPNAUBNS
TEVOSLZZEZHDWO

Slide 52 - Slide

Hoe uit een tekort zich in gedrag
  • Een leerling die veel beweegt tijdens een taak kan last hebben van een zwak werkgeheugen.
  • Een leerling kan zich  heel moeilijk is ruimtelijks voorstellen.
  • Slecht kunnen hoofdrekenen.
  • Een leerling kan dichtklappen bij teveel informatie. (ik krijg error).
  • Kunnen bepaalde structuren niet onthouden. (telefoon inleveren bij binnenkomst, jast uit e.d.

Slide 53 - Slide

Interventies
  • Zorg dat de leerling gefocust is en zo min mogelijk afgeleid wordt.
  • Check of de leerling alles begrepen heeft.
  • Zorg ervoor dat een verzoek of informatie op het juiste moment komt.
  • Veel herhalen! 

Slide 54 - Slide

Spellen om te trainen
  • Toffe Peren
  • Ik ga op vakantie en neem mee
  • SET
  • Cijferreeksen onthouden.
  •  

Slide 55 - Slide

Emotieregulatie
Het vermogen om emoties te reguleren, taken te voltooien of gedrag te controleren en te sturen. 

Slide 56 - Slide

Slide 57 - Video

Hoe uit een tekort in gedrag zich
  • Snel in paniek bij een toets.
  • Boos worden om kleine dingen
  • Snel geïrriteerd op anderen reageren.
  • Vaak de schuld bij anderen leggen.
  • Snel een sterke emotionele reactie tonen bij een gebeurtenis. 

Slide 58 - Slide

Interventie
  • Bespreek de probleemsituaties na en zoek samen naar een juiste coping. (i.p.v. kwaad worden)
  • Veel evalueren.
  • Woede thermometer (of signaleringsplan bij ons) 

Slide 59 - Slide

Zelf aan de slag
  • Welke dagelijkse handelingen zijn nog lastig voor één van je (coach)leerlingen?
  • Kies één van deze  handelingen uit: hier ga je met je leerling aan werken. 
  • Bedenk voor die handeling wat er allemaal bij komt kijken.
  • Bedenkt vervolgens welke executieve functies daarvoor nodig zijn.
  • Stel een doel vast om naartoe te werken. 
  • Bepaal de stappen die nodig zijn om het doel te bereiken.

Slide 60 - Slide