Oppervlakte van een vierhoek
Oppervlakte van een vierhoek
Open met het idee dat niet elke vierhoek direct een standaardformule heeft. In deze les leren leerlingen daarom ook slim opdelen in bekende vormen.
Lesdoel
Ik kan de oppervlakte van een vierhoek berekenen door de vorm te verdelen in bekende figuren en de juiste berekeningen te maken.
This item has no instructions
Wat is oppervlakte?
Oppervlakte is de ruimte binnen een figuur.
Je rekent oppervlakte uit in vierkante eenheden.
Bijvoorbeeld:
cm²
m²
hokjes
Benadruk verschil tussen omtrek en oppervlakte: omtrek is de rand, oppervlakte is het vlak binnenin.
Bekende figuren eerst
Voor het opdelen van een vierhoek gebruik je vaak vormen die je al kent:
rechthoek: lengte × breedte
vierkant: zijde × zijde
driehoek: 1/2 × basis × hoogte
Gebruik deze slide als korte opfrisser. Houd dezelfde woorden basis en hoogte steeds consequent aan.
Een vierhoek opdelen
Soms kun je de oppervlakte niet in één keer uitrekenen.
Dan deel je de vierhoek op in bekende figuren.
Daarna:
bereken je elke deeloppervlakte
tel je de oppervlakten bij elkaar op
Dit is het kernidee van de les. Laat eventueel op het bord een onregelmatige vierhoek zien en trek één hulplijn.
Voorbeeld: trapezium opdelen
Een trapezium kun je opdelen in:
een rechthoek en een driehoek
of in twee driehoeken en een rechthoek
Zo wordt een lastige vorm weer overzichtelijk.
Leg uit dat meerdere oplossingen goed kunnen zijn, zolang de vorm volledig is verdeeld zonder overlap.
Rekenen met een trapezium
Voorbeeld:
rechthoek: 6 cm × 4 cm = 24 cm²
driehoek: 1/2 × 2 cm × 4 cm = 4 cm²
Totale oppervlakte:
24 + 4 = 28 cm²
Laat hierbij op het bord een trapezium tekenen met hoogte 4 cm, onderzijde 8 cm en bovenzijde 6 cm. Dan zien leerlingen waar de extra driehoek van 2 cm vandaan komt.
Wat doe je na het opdelen van een vierhoek?
Omtrek optellen
Deeloppervlakten optellen
Zijden halveren
Hoeken meten
Sluit aan op slides 4 t/m 6: eerst opdelen, daarna elke deeloppervlakte berekenen en samen optellen.
Maak de uitleg compleet
Bij een trapezium deel je de vorm op in bekende figuren. Je rekent eerst de rechthoek uit en daarna de driehoek. Dan tel je de deeloppervlakten bij elkaar op voor de totale oppervlakte.
De woorden komen direct uit de uitleg over het trapeziumvoorbeeld.
Voorbeeld: vlieger
Een vlieger kun je vaak opdelen in twee driehoeken.
Bereken dan:
oppervlakte bovenste driehoek
oppervlakte onderste driehoek
tel beide uitkomsten op
Gebruik hier het woord vlieger als meetkundige vorm, niet als speelgoed. Wijs de diagonalen aan als handige hulplijnen.
Rekenen met een vlieger
Voorbeeld:
bovenste driehoek: 1/2 × 6 cm × 4 cm = 12 cm²
onderste driehoek: 1/2 × 6 cm × 5 cm = 15 cm²
Totale oppervlakte:
12 + 15 = 27 cm²
Gebruik een vlieger waarbij beide driehoeken dezelfde basis van 6 cm hebben, maar een andere hoogte. Zo zien leerlingen dat je per deel apart rekent.
Hoe deel je een vlieger in deze les vaak op?
Twee driehoeken
Twee vierkanten
Een cirkel
Drie rechthoeken
Controle van slides 7 en 8. Veel leerlingen onthouden de vorm wel, maar niet hoe je hem slim opdeelt.
Vul de stappen in
Bij een vlieger kun je de vorm opdelen in twee driehoeken. Je rekent de bovenste driehoek uit en ook de onderste driehoek. Daarna tel je beide uitkomsten op.
Laat leerlingen de volgorde van de aanpak herkennen: opdelen, apart rekenen, optellen.
Handige aanpak in stappen
Kijk welke vorm je ziet.
Verdeel de vierhoek in bekende figuren.
Schrijf de maten op.
Reken elke deeloppervlakte uit.
Tel alles netjes bij elkaar op.
Schrijf de uitkomst in cm² of m².
Benadruk het netjes noteren van tussenstappen. Dat helpt vooral bij samengestelde figuren.
Let op bij de hoogte
Bij een driehoek gebruik je:
1/2 × basis × hoogte
De hoogte is de rechte afstand van de basis naar de overkant.
Dat is niet altijd een schuine zijde.
Veel leerlingen nemen per ongeluk een schuine zijde als hoogte. Teken daarom expliciet een loodrechte hoogte.
Niet alles is een rechthoek
Bij sommige vierhoeken zie je niet meteen de delen.
Trek dan een hulplijn zodat je bijvoorbeeld krijgt:
een rechthoek en een driehoek
een vierkant en een driehoek
Laat zien dat de hulplijn binnen de figuur moet blijven en dat alle delen samen precies de hele vorm vormen.
Netjes controleren
Controleer altijd:
Heb ik de figuur helemaal verdeeld?
Heb ik geen stuk dubbel geteld?
Heb ik de goede formule gebruikt?
Staat de uitkomst in vierkante eenheden?
Noem dat fouten vaak niet in het rekenen zitten, maar in verkeerd opdelen of vergeten van een deel.
Wat is de hoogte van een driehoek?
De langste zijde
De schuine zijde
De rechte afstand
De kortste zijde
Gebaseerd op slide 10. De veelgemaakte fout is dat leerlingen een schuine zijde kiezen in plaats van de loodrechte afstand.
Controleer de aanpak
Kijk eerst welke vorm je ziet. Trek dan een hulplijn als je de delen niet meteen ziet. Controleer daarna of je geen stuk dubbel hebt geteld en of je uitkomst in vierkante eenheden staat.
Sluit aan op slides 9 t/m 12: stappenplan, hulplijn en netjes controleren.
Begrippen
oppervlakte - de ruimte binnen een figuur
vierhoek - een figuur met vier zijden
rechthoek - figuur met vier rechte hoeken
vierkant - rechthoek met vier gelijke zijden
driehoek - figuur met drie zijden
basis - zijde die je gebruikt om te rekenen
hoogte - rechte afstand van basis naar de overkant
This item has no instructions
Begrippen
trapezium - vierhoek met één paar evenwijdige zijden
vlieger - vierhoek met twee paren even lange zijden
deeloppervlakte - oppervlakte van een deel van de figuur
hulplijn - lijn die helpt om de figuur op te delen
cm² - vierkante centimeter
m² - vierkante meter
This item has no instructions