Hoofdstuk 3: 3.3 Oppervlakte van een vierhoek

Oppervlakte van een vierhoek

1 / 21
next
Slide 1: Slide
New lesson editorWiskundeVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 6

This lesson contains 21 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Oppervlakte van een vierhoek

Open met het idee dat niet elke vierhoek direct een standaardformule heeft. In deze les leren leerlingen daarom ook slim opdelen in bekende vormen.

Lesdoel

Ik kan de oppervlakte van een vierhoek berekenen door de vorm te verdelen in bekende figuren en de juiste berekeningen te maken.

This item has no instructions

Wat is oppervlakte?

Oppervlakte is de ruimte binnen een figuur.


Je rekent oppervlakte uit in vierkante eenheden.

Bijvoorbeeld:

  • cm²

  • m²

  • hokjes

Benadruk verschil tussen omtrek en oppervlakte: omtrek is de rand, oppervlakte is het vlak binnenin.

Bekende figuren eerst

Voor het opdelen van een vierhoek gebruik je vaak vormen die je al kent:

  • rechthoek: lengte × breedte

  • vierkant: zijde × zijde

  • driehoek: 1/2 × basis × hoogte

Gebruik deze slide als korte opfrisser. Houd dezelfde woorden basis en hoogte steeds consequent aan.

Een vierhoek opdelen

Soms kun je de oppervlakte niet in één keer uitrekenen.


Dan deel je de vierhoek op in bekende figuren.

Daarna:

  1. bereken je elke deeloppervlakte

  2. tel je de oppervlakten bij elkaar op

Dit is het kernidee van de les. Laat eventueel op het bord een onregelmatige vierhoek zien en trek één hulplijn.

Voorbeeld: trapezium opdelen

Een trapezium kun je opdelen in:

  • een rechthoek en een driehoek

  • of in twee driehoeken en een rechthoek


Zo wordt een lastige vorm weer overzichtelijk.

Leg uit dat meerdere oplossingen goed kunnen zijn, zolang de vorm volledig is verdeeld zonder overlap.

Rekenen met een trapezium

Voorbeeld:

  • rechthoek: 6 cm × 4 cm = 24 cm²

  • driehoek: 1/2 × 2 cm × 4 cm = 4 cm²


Totale oppervlakte:

24 + 4 = 28 cm²

Laat hierbij op het bord een trapezium tekenen met hoogte 4 cm, onderzijde 8 cm en bovenzijde 6 cm. Dan zien leerlingen waar de extra driehoek van 2 cm vandaan komt.

Wat doe je na het opdelen van een vierhoek?

A

Omtrek optellen

B

Deeloppervlakten optellen

C

Zijden halveren

D

Hoeken meten

Sluit aan op slides 4 t/m 6: eerst opdelen, daarna elke deeloppervlakte berekenen en samen optellen.

Maak de uitleg compleet

Bij een trapezium deel je de vorm op in bekende figuren. Je rekent eerst de rechthoek uit en daarna de driehoek. Dan tel je de deeloppervlakten bij elkaar op voor de totale oppervlakte.

figuren
rechthoek
driehoek
omtrek
vierhoek
vlieger
vierkant

De woorden komen direct uit de uitleg over het trapeziumvoorbeeld.

Voorbeeld: vlieger

Een vlieger kun je vaak opdelen in twee driehoeken.


Bereken dan:

  • oppervlakte bovenste driehoek

  • oppervlakte onderste driehoek

  • tel beide uitkomsten op

Gebruik hier het woord vlieger als meetkundige vorm, niet als speelgoed. Wijs de diagonalen aan als handige hulplijnen.

Rekenen met een vlieger

Voorbeeld:

  • bovenste driehoek: 1/2 × 6 cm × 4 cm = 12 cm²

  • onderste driehoek: 1/2 × 6 cm × 5 cm = 15 cm²


Totale oppervlakte:

12 + 15 = 27 cm²

Gebruik een vlieger waarbij beide driehoeken dezelfde basis van 6 cm hebben, maar een andere hoogte. Zo zien leerlingen dat je per deel apart rekent.

Hoe deel je een vlieger in deze les vaak op?

A

Twee driehoeken

B

Twee vierkanten

C

Een cirkel

D

Drie rechthoeken

Controle van slides 7 en 8. Veel leerlingen onthouden de vorm wel, maar niet hoe je hem slim opdeelt.

Vul de stappen in

Bij een vlieger kun je de vorm opdelen in twee driehoeken. Je rekent de bovenste driehoek uit en ook de onderste driehoek. Daarna tel je beide uitkomsten op.

driehoeken
bovenste
tel
rechthoeken
schuine
trek
omtrek

Laat leerlingen de volgorde van de aanpak herkennen: opdelen, apart rekenen, optellen.

Handige aanpak in stappen

  1. Kijk welke vorm je ziet.

  2. Verdeel de vierhoek in bekende figuren.

  3. Schrijf de maten op.

  4. Reken elke deeloppervlakte uit.

  5. Tel alles netjes bij elkaar op.

  6. Schrijf de uitkomst in cm² of m².

Benadruk het netjes noteren van tussenstappen. Dat helpt vooral bij samengestelde figuren.

Let op bij de hoogte

Bij een driehoek gebruik je:

1/2 × basis × hoogte


De hoogte is de rechte afstand van de basis naar de overkant.

Dat is niet altijd een schuine zijde.

Veel leerlingen nemen per ongeluk een schuine zijde als hoogte. Teken daarom expliciet een loodrechte hoogte.

Niet alles is een rechthoek

Bij sommige vierhoeken zie je niet meteen de delen.


Trek dan een hulplijn zodat je bijvoorbeeld krijgt:

  • een rechthoek en een driehoek

  • een vierkant en een driehoek

Laat zien dat de hulplijn binnen de figuur moet blijven en dat alle delen samen precies de hele vorm vormen.

Netjes controleren

Controleer altijd:

  • Heb ik de figuur helemaal verdeeld?

  • Heb ik geen stuk dubbel geteld?

  • Heb ik de goede formule gebruikt?

  • Staat de uitkomst in vierkante eenheden?

Noem dat fouten vaak niet in het rekenen zitten, maar in verkeerd opdelen of vergeten van een deel.

Wat is de hoogte van een driehoek?

A

De langste zijde

B

De schuine zijde

C

De rechte afstand

D

De kortste zijde

Gebaseerd op slide 10. De veelgemaakte fout is dat leerlingen een schuine zijde kiezen in plaats van de loodrechte afstand.

Controleer de aanpak

Kijk eerst welke vorm je ziet. Trek dan een hulplijn als je de delen niet meteen ziet. Controleer daarna of je geen stuk dubbel hebt geteld en of je uitkomst in vierkante eenheden staat.

vorm
hulplijn
geteld
kleur
diagonaal
gemeten
omtrek

Sluit aan op slides 9 t/m 12: stappenplan, hulplijn en netjes controleren.

Begrippen

oppervlakte - de ruimte binnen een figuur

vierhoek - een figuur met vier zijden

rechthoek - figuur met vier rechte hoeken

vierkant - rechthoek met vier gelijke zijden

driehoek - figuur met drie zijden

basis - zijde die je gebruikt om te rekenen

hoogte - rechte afstand van basis naar de overkant

This item has no instructions

Begrippen

trapezium - vierhoek met één paar evenwijdige zijden

vlieger - vierhoek met twee paren even lange zijden

deeloppervlakte - oppervlakte van een deel van de figuur

hulplijn - lijn die helpt om de figuur op te delen

cm² - vierkante centimeter

m² - vierkante meter

This item has no instructions