Woordsoorten; ZN, BVN, LW, WW

• Nederlands
• Middelbare school
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1

Welkom

Woordsoorten

ZN, BVN, LW, WW

Nederlands

Michiel de Vries, 28 jaar
Bijna 3 jaar getrouwd

Een dochtertje van 4 maanden

Nederlands (en geschiedenis)

Sporten (wielrennen, mountainbiken, hardlopen, zwemmen en voetballen), lezen, bordspellen, afspreken met vrienden/familie

Lesprogramma

1. Uitleg woordsoorten
2. Oefening woordsoorten
3. Zelfstandig werken

Leerdoelen

Aan het eind van deze les...

• weet je wat zelfstandig naamwoorden, bijvoeglijk naamwoorden, lidwoorden en werkwoorden zijn.

• kun je de woordsoorten ZN, BN LW en WW herkennen en uitleggen wat de kenmerken zijn. 

• kun je de regels voor het schrijven van het BVN toepassen. 

• kun je zelfstandig de woordsoorten WW, ZN, BN en LW in tekst benoemen.

Geef zoveel mogelijk voorbeelden
van zelfstandig naamwoorden.

Zelfstandig naamwoord

Een zelfstandig naamwoord geeft een ‘naam’ aan ‘zelfstandige’ dingen.

• Namen van mensen, dieren en dingen (eigennamen)
  Lady Gaga, Pluto, Samsung
• Woorden voor concrete zaken
  tafel, laptop, toets
• Woorden voor abstracte zaken
  twijfel, werk, grootte

Zelfstandig naamwoord

Zelfstandignaam woorden komen in verschillende vormen voor. Let op de volgende zaken om ze te herkennen:

• Je kan er een lidwoord voor zetten, ‘de’, ‘het’, ‘een’:
  de taart, het kopje, een stekker
  
• Enkelvoud of meervoud
  taart – taarten, kopje – kopjes
  
• Verkleinwoord
  taart – taartje, kop - kopje
  

Lidwoorden

Een lidwoord hoort altijd bij een zelfstandig naamwoord (lid)

de, het, een

• Er zijn twee bepaalde lidwoorden (de, het) en er is een onbepaald lidwoord (een).
• Bij een bepaald lidwoord weet je precies waarom het gaat, bij een onbepaald lidwoord kan het om van alles gaan.

bepaald lidwoord: ‘de’ en ‘het’<div><ul><li>mannelijk&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;de leraar</li><li>vrouwelijk&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;de actrice</li><li>onzijdig&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;het station&nbsp;</li><li>verkleinwoord&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;het autootje</li></ul></div><div><br><div>onbepaald lidwoord: ‘een’</div><div><ul><li>mannelijk&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; een leraar</li><li>vrouwelijk&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; een beroemde actrice</li><li>onzijdig&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; een koud, leeg station
</li></ul></div><div><br></div></div>

Bijvoeglijk naamwoord

• Zegt iets over het zelfstandige naamwoord.
  Kleur, materiaal, eigenschap, enzovoort.

• Staat er direct voor en soms achter een zelfstandig naamwoord;
  Een paarse krokodil – De krokodil is paars.
  

• Heeft soms een verbogen vorm;
  Het ticket is goedkoop – het goedkope ticket
  
  
  
• Krijgt bij stoffen en materialen'-en' erachter;
  Het stalen kettingslot – de katoenen sok

Bedenk bij ieder object een bijvoeglijk naamwoord (de blauwe/ronde knop).

Bijvoeglijk naamwoord

• Het kan zelfstandig gebruikt worden als er voldoende context is;
  Ik wil een blauwe, geen groene.

• Heeft vaak trappen van vergelijking;
  Deze is laag, die is lager en die het laagst.
  

• Zijn soms afgeleid van een werkwoord.
  Blaffende honden bijten niet.

Bijvoeglijk naamwoord

• Stel een vraag om te ontdekken wat de bijvoegelijke naamwoorden zijn.
  Wat is/zijn + zelfstandig naamwoord?

Let op de spelling

• De-woorden + e (ook bij een)
• Het-woorden + e (bij een zonder e)

• Stof en materialen + 'en'
  Een stoffelijk bijvoeglijk naamwoord vertelt je van welk materiaal iets gemaakt is.

<div><div>Er zijn ook <span style="font-weight: bold; color: rgb(244, 130, 33)">uitzonderingen</span>! Kijk maar eens naar de voorbeelden:</div></div><div><ul><li>de polyester trui
</li><li>het plastic tasje
</li></ul></div><div>Je ziet dat deze stoffelijke bijvoeglijke naamwoorden niet op -en eindigen. Dat komt meestal omdat het om <span style="font-weight: bold; color: rgb(244, 130, 33)">nieuwere stoffen</span> gaat, die <span style="font-weight: bold; color: rgb(244, 130, 33)">de mens zelf heeft uitgevonden</span>. De woorden ‘plastic’ en ‘polyester’ zijn daar voorbeelden van. We geven je nog wat voorbeelden:</div><div><ul><li>het aluminium bootje
</li><li>een nylon touw
</li><li>de latex handschoenen</li></ul></div><div>
</div><div>
</div><div>
</div>

De gele, nieuwe bank

Een gele nieuwe bank

De lieve, zachte pandabeer

Een lieve, zachte pandabeer.

De blanke, jonge man.

Een blanke, jonge man

Het houten, warme bed.

Een houten, warm bed

Het volle, kleine zwembed.

Een vol, klein zwembad.

Werkwoorden

• Geven aan welke handeling, toestand, proces er in de zin centraal staat (doe-woord).
  
  
• Geven aan in welke tijd een zin staan (vt - tt).
  
  
• Passen zich altijd aan het onderwerp aan (ow ev dan ww in ev / ow mv dan ww in mv).

Soorten werkwoorden

1. Persoonsvorm
   Wij lopen altijd naar school.
   
   
2. Voltooid deelwoord
   Wij hebben gisteren 10 kilometer gelopen.
   
   
3. Onvoltooid deelwoord
   Lopend ging hij naar zijn werk.
   
   
4. Hele werkwoord/infinitief
   Wij willen daar graag lopen.

Noteer alle zelfstandig naamwoorden (ZN), alle bijvoeglijk naamwoorden (BVN), alle lidwoorden (LW) en alle werkwoorden (WW).

De nieuwe brugklasleerlingen zijn vorige week voor de introductie op school geweest. Het warme weer zorgde ervoor dat de klassen veel naar buiten gingen. Deze week zijn de lessen begonnen en moeten de leerlingen bij Nederlands direct een lange, saaie tekst ontleden.

Leerdoelen

Aan het eind van deze les...

• weet je wat zelfstandig naamwoorden, bijvoeglijk naamwoorden, lidwoorden en werkwoorden zijn.

• kun je de woordsoorten ZN, BN LW en WW herkennen en uitleggen wat de kenmerken zijn. 

• kun je de regels voor het schrijven van het BVN toepassen. 

• kun je zelfstandig de woordsoorten WW, ZN, BN en LW in tekst benoemen.

Schrijf op wat je deze les hebt geleerd

Schrijf op wat je het moeilijkste vond van deze les en leg uit waarom.

Na deze uitleg, 

wil ik...

de uitleg nog 1 keer horen/bekijken

meer voorbeelden krijgen

mijn huiswerk maken

de leerstof thuis nog even bekijken

overgaan naar nieuwe leerstof

nog meer te weten komen over de leerstof

niet meer te weten komen over de leerstof

nog iets anders (vul de vraag op de volgende slide in)

Nog iets anders, namelijk...

Aan de slag!

• Leerwerkboek A opdracht 1 tot en met 4

• Hoofdstuk 2.1 pagina 35-38
  
  
• Vrijdag begin van de les moeten die opdrachten af zijn.