Periode 5 - Les 2

• Excel
• Beroepsopleiding

Periode 5 - Les 2

Het spijsverteringsstelsel

Deze les

Terugblik op darmen

Lever, alvleesklier, buikvlies

Opbouw van de darmwand

De binnenste laag van de darm bestaal uit ...

Deze heeft plooien: grote plooien, kleine plooien ... en miniplooitjes van de celmembraan van de slijmvliescellen ....

Buiten de slijmvlieslaag ligt glad spierweefsel dat zorgt voor ...

Aan de buitenzijde ligt ...

Slijmvlies

Darmvlokken of villi

Microvilli

Peristaltiek

Bindweefsel

Waar vindt de meeste opname van voedingsstoffen plaats?

1. Twaalfvingerige darm
2. Dikke darm
3. Dunne darm
4. Endeldarm

Wat is de functie van gal?

1. Spreiden van vet in kleine druppels
2. Neutraliseren van maagzuur
3. Verteren van vet

Bij overgevoeligheid voor gluten in de voeding raken de microvilli en villi in het darmslijmvlies beschadigd. Ze verdwijnen op den duur zelfs.
Het gevolg daarvan is dat er onvoldoende resorptie plaatsvindt.
Welke effecten ontstaan er dan? (Meerdere antwoorden mogelijk.)

1. Bloed bij de ontlasting
2. Diarree
3. Een tekort aan allerlei voedingsstoffen
4. Vermagering

Drie functies van de darmflora

• Sommige bacteriën helpen bij de (gedeeltelijke) vertering van vezels uit de voeding. Andere bacteriën produceren vitamine K, dat door het colon wordt opgenomen. 
• Zo komt je lichaam aan vitamine K, naast de vitamine K in de voeding.
  
• Bacteriën zijn ook van belang voor de afweer. 
• Net als de huidflora beschermen ze tegen het binnendringen van ongewenste of gevaarlijke bacteriën. Een gezonde darmflora is daarom belangrijk

Lever

• De lever draagt bij aan de spijsvertering door gal uit te scheiden dat vetten emulgeert. 
• Daarnaast zorgt de lever ervoor dat de samenstelling van het bloed niet te veel varieert (homeostase). 
• Om deze taken uit te voeren krijgt de lever via de poortader bloed uit het hele maag- en darmgebied.

(Homeostase > bloeddruk, temperatuur)

Darmen > opname voedingsstoffen in bloed > via poortader naar lever > waar levercellen stoffen uit bloed verwijderen, afbreken, zelf stoffen produceren en deze weer afgeven aan het bloed of uitscheiden in de gal.

Functies van de lever

• Ontgiften: de lever breekt giftige stoffen af, zoals alcohol.
• Productie stollingsfactoren: de lever maakt eiwitten zoals stollingsfactoren en het eiwit albumine.
• Afbraak hemoglobine (hb): Oude rode bloedcellen (erytrocyten) worden afgebroken door de milt en lever. Hemoglobine uit de erytrocyten wordt afgebroken door de lever. Het afvalproduct is bilirubine > ontlasting.
• Opslag van glucose: als die niet meteen nodig is om te verbranden > vindt plaats in de vorm van glycogeen, een glucoseketen. Bij laag bloedsuikergehalte weer omzetting naar glucose > bloed.
• Productie en opslag van gal.
• Opslag vitaminen en ijzer. Vitamine A en D en een ijzervoorraad.

Een baby kan de eerste dagen na de geboorte geel zien. Door welke stof komt dit?

1. bilirubine
2. cholesterol
3. stollingsfactoren

Uitleg

• De gele kleur wordt veroorzaakt door een hoge spiegel van bilirubine. 
• Dit komt doordat er elke dag een beetje van zijn hemoglobine wordt afgebroken tot bilirubine. 
• Voor de geboorte kwam de bilirubine via de navelstreng en placenta in de moeder terecht, waar de lever van de moeder de bilirubine opruimde. 
• Nu moet de baby dat zelf doen. Het duurt even voordat zijn lever op gang komt. 

Een hoge concentratie bilirubine is gevaarlijk.

1. Waar
2. Niet waar

er kan hersenbeschadiging ontstaan

Welk verschijnsel ontstaat niet wanneer de ongebonden bilirubine zich ophoopt in de lever en het bloed?

1. Sufheid
2. Hersenbeschadiging
3. Jeuk
4. Veel plassen

Welke verschijnselen ontstaan wanneer ongebonden bilirubine zich ophoopt in de lever en het bloed?

Wel

Niet

Hersenbeschadiging

Diarree

Jeuk

Donkere urine

Pancreas (alvleesklier))

Endocriene functie pancreas

In de alvleesklier zitten kleine 

klieren die onder andere het 

hormoon insuline produceren: 

de ‘Eilandjes van Langerhans’. 

Naast insuline produceren ze 

ook glucagon. De werking van 

glucagon is precies tegengesteld 

aan de werking van insuline.

nsuline en glucagon zijn hormonen van de alvleesklier die de bloedsuikerspiegel in balans houden. Insuline verlaagt een te hoge bloedsuiker door glucose vanuit het bloed naar de cellen te transporteren voor energie of opslag. Glucagon verhoogt een te lage bloedsuiker door glucose vrij te maken uit de voorraden in de lever, waardoor de bloedsuiker weer stijg

Exocriene (afgeven van stoffen) functie pancreas

• De alvleesklier produceert alvleeskliersap, dat belangrijke spijsverteringsenzymen bevat. 
• Dit sap wordt via kleine afvoerbuisjes, die samenkomen in de pancreasbuis, afgevoerd naar de twaalfvingerige darm. 
• Vlak daarvoor komt deze samen met de galafvoergang. 
• De plek waar de pancreasbuis en de galafvoergang uitmonden in de twaalfvingerige darm heet de ‘Papil van Vater’.

De exocriene functie is het afgeven van stoffen, zoals spijsverteringsenzymen,

Pancreassap

• De alvleesklier produceert per dag ruim een liter alvleeskliersap.
• Wanneer we voedsel zien, ruiken, proeven of doorslikken krijgen de hersenen een seintje dat er voedsel in aantocht is.
• Ook de aanwezigheid van voedsel in de maag en de twaalfvingerige darm, stimuleert de alvleesklier tot het aanmaken van alvleeskliersap.

Spijsverteringsenzymen in pancreassap

De belangrijkste spijsverteringsenzymen in alvleeskliersap zijn:

Amylase : voor de vertering van suikers

Lipase : voor de vertering van vetten

Trypsine : voor de vertering van eiwitten

Hoeveel milliliter pancreassap wordt er per dag geproduceerd?

1. 200 ml
2. 800 ml
3. 1000 ml
4. 1500 ml

Amylase

Lipase

Trypsine

Voor de vertering van vetten

Voor de vertering van suikers

Voor de vertering van eiwitten

Peritoneum (buikvlies)

Peritoneum ligging en functie

Rondom de meeste buikorganen ligt het buikvlies (peritoneum). Buikvlies zorgt ervoor dat de buikorganen soepel over elkaar kunnen bewegen.

Peritoneum - bouw en ligging

Het buikvlies bestaat uit twee lagen met een beetje vloeistof ertussen. De buitenste laag ligt tegen de (binnenkant van de) buikwand, zijwand, rugspieren en wervelkolom. In deze buitenste laag zitten veel pijnvezels. De binnenste laag ligt rondom de meeste buikorganen: maag, lever, galblaas, dunne darm en dikke darm.

De blaas, baarmoeder en endeldarm liggen onder het buikvlies.

Zelfstudie

Maak in Learnbeat de opdrachten van 1.3E.