3,289 lessons Geschiedenis

De bakermat van de Westerse beschaving, zoals de Griekse Oudheid regelmatig wordt genoemd, heeft zijn sporen nagelaten in de geschiedenis. Of het nu de Olympische Spelen, kunst, filosofie, politiek of mythologie is, onderdelen van de Oude Grieken kom je vandaag de dag in Nederland nog steeds tegen. Al dan niet in een aangepaste variant.De Griekse samenleving was zeker niet de eerste hoogontwikkelde cultuur in de geschiedenis: het vorige onderwerp ging immers over de hoogontwikkelde cultuur van de Oude Egyptenaren. Maar het is wel de eerste Europese hoogontwikkelde cultuur met 'moderne' kenmerken die wij, deels, hebben overgenomen.Het onderwerp over de Oude Grieken wordt niet altijd in het VMBO behandeld. Meestal omdat het soms als 'te moeilijk' wordt gezien. Dat is jammer, want de ervaring leert dat vrijwel alle leerlingen dit een boeiend onderwerp vinden. Wel is het zo dat er een weloverwogen keuze gemaakt moet worden wélke onderdelen allemaal worden behandeld.

Vraag je aan leerlingen of ze iets weten over de Griekse mythologie weten, dan zal het meestal niet gelijk tot antwoorden leiden. Stel je de vraag andersom, bijvoorbeeld: door een naam als Ajax, Herakles of Nike te gebruiken, dan weten de leerlingen vaak meer dan ze denken. Dit geldt ook voor populaire jeugdfilms, zoals: The Hunger Games of Maze Runner,waarbij thema's en zelfs complete verhaallijnen, zijn overgenomen uit de Griekse mythen (in dit geval: Theseus en Ariadne)Deze les werkt het best als je de verhalen kent en goed kunt vertellen. Pas dan komen de verschillende personages goed uit de verf. Een site als wikipedia kan hierbij van pas komen, maar er zijn ook talloze 'Griekse mythen voor kinderen'-sites te vinden die de verhalen compact uitleggen. Een link is toegevoegd, en te vinden onder Links en Bijlagen, onder dit lesplan.In deze les zit een serie open vragen waarbij leerlingen worden gevraagd een korte samenvatting te maken naar aanleiding van een aantal mythen. Deze interactieve onderdelen zijn optioneel, maar ook aan te passen.Onderwerpen:kenmerken van de Griekse mythologie, o.a.: menselijke en goddelijke eigenschappenOlympische Goden

Als één geschiedenisonderwerp zich goed leent om het begrip standplaatsgebondenheid uit te leggen, dan is het wel het conflict tussen Israël de Arabische wereld. Er is geen goed. Er is geen fout. Het maakt niet uit aan welke kant je van het spectrum staat om in te zien dat er ergens iets goed fout zit, maar de oorzaken van de problematiek liggen vrijwel altijd bij de andere partij.Dit is geen makkelijk onderwerp. Sterker nog: het was toen het nog onderdeel van het VMBO-examen was (tot en met het CSE van 2017) een verrijkingsdeel. Daarmee was het alleen examenonderdeel voor de leerlingen in het GT-niveau. Het is ook een relatief onbekend onderwerp en dat zal in eerste instantie even wennen voor de leerlingen zal zijn. De ervaring leert echter dat de leerlingen dit een bijzonder boeiend onderwerp vinden. Voor de leraar vraagt dit onderwerp gedegen voorbereiding: hoe meer er boven de stof wordt gestaan des te effectiever én veiliger dit onderwerp kan worden behandeld in de klas. Het voorkomt ook valse sentimenten en het in de rol van slachtoffer kruipen bij de leerlingen. Wat kan je hieraan doen behalve goed beslagen ten ijs komen? Vooral heel duidelijk zijn richting je groep. Jij bent de regisseur: ja, het gaat over Joden en moslims, maar jij bent niet de hoeder van het Jodendom of de islam. Je kunt er persoonlijk moeite mee hebben, maar je hoeft niet als, voor of namens de hele gemeenschap te praten. De leerstof in deze lessen is gebaseerd op feiten. Meningen en/of sentimenten zijn getracht te weren uit dit onderwerp. Maar waar ze relevant zijn, zijn ze duidelijk te herkennen als standpunt. Dat laat ruimte om voor de leerlingen zélf een mening te vormen over het onderwerp.

Het behandelen van deze inleiding is in meerdere opzichten essentieel voor de lessen. Sowieso laat het op een duidelijke manier zien welke volken, religies, streken en landen er zijn. Als dit voor de leerlingen aan het begin van deze serie duidelijk is, dan levert dat straks alleen maar winst op. Het wil overigens niet zeggen dat het bij één keer uitleggen kan blijven: indien nodig kan het verstandig zijn om terug te grijpen naar deze inleiding. Eventueel door de slides te kopiëren naar de les waarmee op dat moment wordt gewerkt.Daarnaast gaat deze les in op de heersende stereotypen: mensen in Israël zijn joden, Palestijnen zijn Arabieren. Om de leerlingen te wijzen op dergelijke stereotype denkbeelden gaat een onderdeel van deze inleiding in op David Guetta, de wereldberoemde Franse DJ. Zijn vader is een Franse Marokkaanse Jood die na het ontstaan van de staat Israël is weggetrokken uit Marokko. Als gevolg van de oprichting van Israël verslechterde de positie van de ruim 270.000 Marokkaans-Sefardische Joden snel. Daarop aanvullend: in Israël wonen ruim een half miljoen Joden van Marokkaanse afkomst. In deze inleiding is ook een serie verklarende kaarten opgenomen die, indien gewenst, altijd kunnen worden gekopieerd naar een andere les in deze serie.

Hoewel niet helemaal correct wordt de Industriële Revolutie vaak geplaatst in de Tijd van Burgers en Stoommachines, hoewel de eerste uitvindingen werden gedaan in het tijdvak daarvoor. Dat is niet zo bezwaarlijk als gekeken wordt naar de inhoud van Burgers en Stoommachines. Hierin wordt vooral ingegaan op de gevolgen van de industrialisatie voor de inwoners van een land, in dit geval Nederland. Wellicht is Nederland niet het beste voorbeeld van een geïndustrialiseerd land, maar ook hier waren de gevolgen duidelijk merk- en zichtbaar.In de honderd jaar die het tijdvak beslaat gebeurde er veel in het leven van de mensen. In de IJzeren Eeuw waren er grote economische en mentale veranderingen: boeren werden arbeiders, industrialisatie en urbanisatie, modernisering van de infrastructuur, feminisme en emancipatie en modern imperialisme.In deze serie is een groot aantal afleveringen van Welkom in de IJzeren Eeuw opgenomen. Het zijn stuk voor stuk korte en heldere afleveringen die prima passen bij de lessen. Uiteraard kan er voor worden gekozen om de ‘grote mensen’-editie, De IJzeren Eeuw, te gebruiken.

De mens heeft altijd gezocht naar mogelijkheden om het leven te verbeteren en/of te vereenvoudigen. Vaak zijn deze weer het gevolg van andere ontwikkelingen. Zo ook de uitvindingen aan de vooravond van de Industriële Revolutie, die eigenlijk zeker in het begin veel meer lijkt op een agrarische revolutie. Dit kan overigens een leuk (eind)vraaggesprek zijn voor in de klas: “Is het een industriële of agrarische revolutie?”.Deze les is vooral een (niet volledige, maar wel aanpasbare) opsomming van belangrijke uitvindingen: schietspoel, Spinning Jenny en de stoommachine. Vooral bij de laatste is het leuk om met de leerlingen allerlei toepassingen van de stoommachine te bedenken, en wat de voor- en nadelen van stoommachines kunnen zijn. In de les zijn hiervoor twee interactieve open vragen opgenomen.In sommige methoden is het begin van de Industriële Revolutie opgenomen in een ander hoofdstuk en hierdoor wellicht al behandeld. In dat geval kan deze les natuurlijk worden gebruikt als een herhaling.Onderwerpen:De belangrijkste uitvindingen van de Industriële RevolutieVan handmatig naar machinaal producerenPersonen:John KayJames HargreavesThomas NewcomenJames WattVideo's:

In de Gouden Eeuw (17e eeuw) werd er in Nederland veel geld verdiend met handel. Er werd niet alleen gehandeld in producten zoals tabak en suiker maar ook in mensen. Mensen uit Afrika werden verhandeld en met schepen naar de koloniën vervoerd om ze hier gedwongen arbeid te laten verrichten. De ‘tot slaaf gemaakten’ kregen geen loon en moesten werken op plantages, in mijnen en in huishoudens. In de tijd van de pruiken en revoluties kwamen er steeds meer kritische burgers, die vonden dat vrijheid, gelijkheid en broederschap niet passen bij slavernij. Nederland schaft, als laatste land, de slavernij af in 1863.

Begrijp jij waarom er zo veel verhalen zo lang verborgen zijn gebleven?Syntax Bosselman maakt een reis naar Kaapstad in Zuid Afrika. Hij gaat op zoek naar de verhalen achter de geschiedenis van de slavernij. Die verhalen helpen hem de geschiedenis beter te begrijpen. De reis van Syntax Bosselman

Speel met uw leerlingen de afsluitende quiz. In deze quiz testen zij hun kennis over het onderwerp en laten zij zien wat zij hebben geleerd over het onderwerp. Uw leerlingen kunnen meedoen met een wisbordje of kladblaadje, of zij kunnen meedoen met hun eigen device.

1900 - 1950 Ook wel het tijdperk van de grote wereldoorlogen genoemd. In 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit en zo'n twintig jaar later volgde de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers vielen ons land in mei 1940 binnen. De regering en de koningin ontvluchtten het land. Vijf jaar lang werd Nederland door de nazi’s bezet. Meer dan 100.000 Joodse Nederlanders werden opgepakt en getransporteerd naar concentratiekampen. Nog steeds is er veel aandacht voor dit onderwerp. Op 4 mei herdenken we de slachtoffers en op 5 mei vieren we de vrijheid.

Na deze les: weet ik hoe de periode er na WOI uitzag en hoe het kon gebeuren dat er zo snel opnieuw een wereldoorlog ontstond (wereldoriëntatie). weet ik wie Hitler is en welke rol hij heeft gespeeld voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog (wereldoriëntatie). weet ik welke belangrijke gebeurtenissen plaats hebben gevonden tijdens WOII en hoe deze met elkaar in verhouding staan (oorzaak-gevolg) (wereldoriëntatie). begrijp ik de belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog te maken hebben (begrijpend lezen & woordenschat). kan ik de informatie uit de tekst en filmpjes samenvatten. Ik kies zelf op welke manier ik dit doe. Ik maak een schema, een tijdlijn of een lapbook (taal - begrijpend lezen).

Na deze les: weet ik wie Anne Frank was en hoe het komt dat het verhaal van Anne Frank zo bekend is geworden (wereldoriëntatie).weet ik waarom Anne Frank en haar familie moesten onderduiken en hoe hun leven er in die periode uitzag (wereldoriëntatie).kan ik in het kort vertellen welke belangrijke gebeurtenissen een rol hebben gespeeld in het leven van Anne Frank (wereldoriëntatie).begrijp ik de belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank te maken hebben (begrijpend lezen & woordenschat). kan ik een betoog schrijven over de vraag: Hadden de teksten uit de dagboeken van Anne Frank uitgegeven mogen worden in de vorm van een boek? (taal - schrijven)

WELKOM bij de lessen van Kidsweek. Thema: Water in NederlandWij adviseren om de lessen van deze week in onderstaande volgorde te behandelen. Geef de rivier de ruimte | Wereldoriëntatie | Ik wil meer weten! Geef de rivier de ruimte | Begrijpend lezen | Begrijp ik de tekst?Water: hebben we genoeg voor later? | Burgerschap 1 | Hoe zit dat? Water: hebben we genoeg voor later? | Burgerschap 2 | Gespreksvoering De watersnoodramp | Geschiedenis | Hoe zat dat? Gevaarlijk water | Taal | Ook taal!Onderzoeksverslag | Schrijven Aantekenschema's: Trein schemaKast schemaArtikel schemaBloemschemaDenkstappenkaart:Middel-doelSamenvatten en chronologisch navertellenGespreksregel van de week: Ik spreek verstaanbaar.Observatiecriterium van de week: De leerling maakt een plaatje in het hoofd van onderwerpen uit de tekst.Vragen? Stuur gerust een mail naar scholen@kidsweek.nl.

Thema: Klimaat

WELKOM bij de lessen van Kidsweek. Thema: Het weerWij adviseren om de lessen van deze week in onderstaande volgorde te behandelen. Wereldoriëntatie | Algemeen tekstbegrip | Van zee naar regen en weer terugWereldoriëntatie | Begrijpend lezen | Van zee naar regen en weer terug Burgerschap | Algemeen tekstbegrip | Zo ben jij de zon te slim af Burgerschap | Mondelinge communicatie | Zo ben jij de zon te slim af Ook taal! | Begrijpend lezen | Spreekwoorden over het weerGeschiedenis | Begrijpend lezen | In de wolkenAantekenschema's: BriefDenkstappenkaart:WoordbetekenisOorzaak-gevolgGespreksregels van de week: Ik neem beleefd de beurt. (Ik geef duidelijk, maar vriendelijk aan dat ik graag iets wil zeggen.)Observatiecriterium van de week: De leerling past herstelstrategieën toe als het de inhoud niet meer begrijpt .Vragen? Stuur gerust een mail naar scholen@kidsweek.nl.

500 - 1000In de tijd van Monniken en Ridders had Karel de Grote en belangrijke rol. Zijn naam ken je vást en zeker. En dat hij keizer was van West-Europa wist je misschien ook al. Maar wist je ook dat hij een nieuwe manier van besturen bedacht? En dat hij onderwijs superbelangrijk vond? Wat moet je nog meer weten over Karel de Grote? In deze les leren de leerlingen er alles over.

Na deze les: weet ik wie Karel de Grote was, hoe zijn leven eruitzag en welke belangrijke rol hij speelde in de middeleeuwen.weet ik van welk rijk Karel de Grote de baas was en waar dit rijk lag.weet ik wie de vijanden van Karel de Grote waren.kan ik in eigen woorden uitleggen welke nieuwe besturingsvorm Karel de Grote invoerde.begrijp ik de belangrijke woorden die met Karel de Grote te maken hebben.kan ik een vlog maken over of als Karel de Grote.

Speel met uw leerlingen de afsluitende quiz. In deze quiz testen zij hun kennis over het onderwerp en laten zij zien wat zij hebben geleerd over het onderwerp. Uw leerlingen kunnen meedoen met een wisbordje of kladblaadje, of zij kunnen meedoen met hun eigen device.

1000-1500Steden als Zwolle, Kampen en Deventer waren in de Middeleeuwen rijke handelssteden. Ze zijn lid van de Hanze: eerst een samenwerkingsverband van kooplieden, later ook een handelsnetwerk van steden. Dat is nog altijd goed te zien, bijvoorbeeld aan de mooie huizen, de stadspoorten en hoge muren rond de stad. Als Hanzesteden werkten ze samen met andere steden.

Na deze les: kan ik de tijd van de Hanzesteden plaatsen op de tijdbalk. weet ik wat het verbond van Hanzesteden is, welke steden hierbij horen en hoe het ontstaan is. kan ik uitleggen hoe de samenwerking in de handel tussen de Hanzesteden verliep. weet ik wat een koggeschip is. begrijp ik de belangrijke woorden uit de tekst.kan ik een scène uit een script over een toneelstuk over de tijd van de Hanzesteden schrijven.

Speel met uw leerlingen de afsluitende quiz. In deze quiz testen zij hun kennis over het onderwerp en laten zij zien wat zij hebben geleerd over het onderwerp. Uw leerlingen kunnen meedoen met een wisbordje of kladblaadje, of zij kunnen meedoen met hun eigen device.

Het interbellum (van het Latijn inter, tussen en bellum, oorlog) is een periode van uiterste. Aan de ene kant waren er het einde van de Eerste Wereldoorlog, de Vrede van Versailles en de vooruitzichten van een schijnbare eeuwigdurende economische groei. Aan de andere kant, maar zeker niet los te zien van de eerste opsomming, waren er pessimisme, de crisisjaren, verlies aan vertrouwen in de democratie en de opkomst van niet-democratische stromingen, zoals het fascisme in West-Europa. Toch wordt deze periode door de meeste historici vooral gezien als een wapenstilstand van twintig jaar: een periode van ongemakkelijke vrede.In de serie wordt uitgebreid aandacht besteed aan extreemlinkse- en extreemrechtse dictaturen. Ieder met zijn eigen unieke kenmerken. Soms is bewust gekozen om iets meer achtergrondinformatie te geven: overigens niet om de leerlingen te overspoelen met leerstof, maar meer om de kaders voor hen wat duidelijker te maken.De vaardigheid oorzaak en gevolg is in deze serie nadrukkelijk aanwezig: vermoedelijk nergens in de geschiedenis zijn in een relatief korte periode historische oorzaken en gevolgen zo duidelijk te zien. Overigens is het belangrijk dat leerlingen leren van het verleden, maar waak voor al te makkelijke vergelijkingen tussen het hedendaagse (politieke) klimaat en het interbellum. De geschiedenis herhaalt zich simpelweg niet: elke situatie en periode in de geschiedenis is anders. Net zoals de voorwaarden die bepaalde ontwikkelingen creëren ook uniek zijn.

Na de Eerste Wereldoorlog was er veel optimisme in de wereld. De welvaart groeide in veel Westerse landen heel hard en alles leek te kunnen. Er kwamen veel nieuwe snufjes en andere handige sspullen op de markt die veel mensen wilden hebben. Geld lenen was geen enkel probleem. Totdat het mis ging in 1929 in Amerika.

Rond de zeventiene eeuw is de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden het rijkste land ter wereld. Dat komt vooral door de handel over zee. Andere landen zijn jaloers, en vallen de Nederlandse vloot vaak aan. Maar dan krijgen ze met Michiel de Ruyter te maken! Wie dat is? In deze lessenserie leggen we je alles uit!

Na deze les: weet ik wie Michiel de Ruyter was en met welke zeeslagen hij beroemd is geworden. weet ik dat de zeventiende eeuw een tijd was van grote zeeslagen en zeehelden.begrijp ik de belangrijke woorden uit de tekst.kan ik een sfeerverslag schrijven over een zeeslag uit de zeventiende eeuw.

Speel met uw leerlingen de afsluitende quiz. In deze quiz testen zij hun kennis over het onderwerp en laten zij zien wat zij hebben geleerd over het onderwerp. Uw leerlingen kunnen meedoen met een wisbordje of kladblaadje, of zij kunnen meedoen met hun eigen device.

Rond de zeventiene eeuw is de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden het rijkste land ter wereld. Dat komt vooral door de handel over zee. Andere landen zijn jaloers, en vallen de Nederlandse vloot vaak aan. Maar dan krijgen ze met Michiel de Ruyter te maken! Wie dat is? In deze lessenserie leggen we je alles uit!

Na deze les: weet ik wie Michiel de Ruyter was en met welke zeeslagen hij beroemd is geworden. weet ik dat de zeventiende eeuw een tijd was van grote zeeslagen en zeehelden.begrijp ik de belangrijke woorden uit de tekst.

Na deze les kan ik een sfeerverslag schrijven over een zeeslag uit de zeventiende eeuw.

Rond de zeventiene eeuw is de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden het rijkste land ter wereld. Dat komt vooral door de handel over zee. Andere landen zijn jaloers, en vallen de Nederlandse vloot vaak aan. Maar dan krijgen ze met Michiel de Ruyter te maken! Wie dat is? In deze lessenserie leggen we je alles uit!

Na deze les: weet ik wie Michiel de Ruyter was en met welke zeeslagen hij beroemd is geworden. weet ik dat de zeventiende eeuw een tijd was van grote zeeslagen en zeehelden.begrijp ik de belangrijke woorden uit de tekst.kan ik een sfeerverslag schrijven over een zeeslag uit de zeventiende eeuw.

Speel met uw leerlingen de afsluitende quiz. In deze quiz testen zij hun kennis over het onderwerp en laten zij zien wat zij hebben geleerd over het onderwerp. Uw leerlingen kunnen meedoen met een wisbordje of kladblaadje, of zij kunnen meedoen met hun eigen device.

Rond de zeventiene eeuw is de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden het rijkste land ter wereld. Dat komt vooral door de handel over zee. Andere landen zijn jaloers, en vallen de Nederlandse vloot vaak aan. Maar dan krijgen ze met Michiel de Ruyter te maken! Wie dat is? In deze lessenserie leggen we je alles uit!

Na deze les: weet ik wie Michiel de Ruyter was en met welke zeeslagen hij beroemd is geworden. weet ik dat de zeventiende eeuw een tijd was van grote zeeslagen en zeehelden.begrijp ik de belangrijke woorden uit de tekst.kan ik een sfeerverslag schrijven over een zeeslag uit de zeventiende eeuw.

Speel met uw leerlingen de afsluitende quiz. In deze quiz testen zij hun kennis over het onderwerp en laten zij zien wat zij hebben geleerd over het onderwerp. Uw leerlingen kunnen meedoen met een wisbordje of kladblaadje, of zij kunnen meedoen met hun eigen device.

Het onderwerp over de Oude Egyptenaren spreekt leerlingen altijd enorm aan: het is herkenbaar, mysterieus en spannend. Voor geschiedenisleraren is het daarnaast een perfect onderwerp om de kenmerken van een landbouwsamenleving uit te leggen.Door het ontstaan van landbouwsamenlevingen, zoals in Egypte, nemen de sociale verschillen sterk toe. Bij dit onderwerp is dat goed te zien aan bijvoorbeeld de verschillende beroepen die ontstaan en welke mate van aanzien en welvaart bij die beroepen hoort. Voor de meeste leerlingen zal dit dan ook het onderwerp zijn waarbij de maatschappijpiramide zijn intrede doet.

De uitspraak van de Griekse schrijver Herodotus wordt regelmatig aangehaald om het belang van de rivier voor het land aan te geven. In deze les wordt ingegaan op het leven langs de Nijl dat in hoge mate wordt bepaald door de rivier. Het is voor de leerlingen goed om te zien dat een vruchtbare grond van een rivier alleen niet een goedgeorganiseerde landbouwsamenleving maakt. Juist de samenwerking om het land te irrigeren zorgde ervoor dat het gebied zo machtig kon worden.Deze les bevat het eerste deel uit de driedelige SchoolTV-serie 'Leven onder de Farao's'. Deze serie is inmiddels zelf ook al tamelijk geschiedenis, maar hij laat e.e.a. erg duidelijk zien. De voiceover is overigens van Ahmed Aboutaleb, toen nog journalist, tegenwoordig burgemeester van Rotterdam.Onderwerpen:Herodotus en het geschenk van de Nijlirrigatielandbouw en samenwerkingde Nijl nu: De AswandamPersonen:farao

De wereld na 1990 is de tijd en plaats waarin onze leerlingen zijn geboren. Toch zijn er duidelijk verschillen in die periode te herkennen: de tijd van overvloed, maar ook van de bankencrisis. De tijd van vóór en na 9/11. De tijd dat de bekende onveilige situatie van de Koude Oorlog werd ingeruild voor een onbekende onveilige situatie met o.a. terrorisme. Aan het eind van de serie zou je zelfs met de leerlingen kunnen bespreken of dit misschien vanaf 9/11 wel een nieuw, elfde, tijdvak in de geschiedenis is begonnen.Veranderde de wereld tussen 1945 en 1990 al snel: na 1990 werden er met name op het gebied van technologie en wetenschap onwaarschijnlijk grote sprongen gemaakt. Dit heeft uiteraard voor en nadelen, getuigen de ellende na de zoveelste geslaagde hackpoging. Of nog erger: dat de favoriete social media-app offline is…Juist door deze snelle veranderingen zien leerlingen de verschillen zo goed. Laat ze bijvoorbeeld maar eens kijken naar een mobieltje van tien jaar geleden bekijken. Of een computer. Ze vallen van de ene verbazing in de andere. Je merkt dat de huidige tijd leerlingen ook onzeker maakt en dat dit mede wordt veroorzaakt door veel aannames en onduidelijkheden. De geschiedenislessen zijn een goede plek om deze bespreekbaar te maken en te verduidelijken. Al hebben we natuurlijk niet alle tijd van de wereld in onze lessen

Het Europa waarin onze leerlingen opgroeien is significant anders dan het Europa van tijdens de Koude Oorlog. Waar in dat laatste Europa vooral sprake was van blokvorming tussen Oost en West, en daaraan gekoppeld de NAVO en het Warschaupact, leven onze leerlingen in het Europa van de eenheid en de euro. Hoewel over dat eerste begrip natuurlijk een stevige discussie kan worden gevoerd. Deze les gaat vooral in op de problemen die er zijn ontstaan na de val van het communisme in Oost-Europa. Uiteraard heeft het veel goede dingen gebracht, wellicht zelfs wel meer dan slechte, maar de vreselijke burgeroorlogen in het voormalige Joegoslavië laten dan maar weinig ruimte voor over.Het communistische Joegoslavië, dat onder Tito altijd een status aparte had in het Oostblok, bleek een kaartenhuis als gevolg van de grenzen die er na de Eerste Wereldoorlog omheen waren getrokken. Teveel verschillende volken in één land, alleen bijeen gehouden door de ijzeren hand van, in eerste instantie een koninklijke- en later, een communistische dictatuur. Nationalistische gevoelens van deze volken, al dan niet een minderheid, werden met harde hand onderdrukt. Na de dood van Tito in 1980 begonnen nationalistische bewegingen, met name in Servië de ruimte de krijgen, en uiteindelijk met de val van het communisme in 1989 was Joegoslavië te dode opgeschreven.Tussen 1991 en 1999 zijn er serie zeer bloedige burgeroorlogen waarin op grote schaal oorlogsmisdaden begaan zoals ze voor het laatste in Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog waren te zien. Het is de moeite waard om een begrip als burgeroorlog met de leerlingen te bespreken: “Waarom kennen burgeroorlogen zo’n enorme felheid tussen de vechtende partijen?”.De gebeurtenissen rondom de moslimenclave Srebrenica blijven een moeilijk stuk Nederlandse geschiedenis: zowel inhoudelijk als emotioneel. Wat is er gebeurd, en waarom werd er niet ingegrepen? Wat was de rol van Nederland? De ingevoegde video van NOS op 3 is zeer verhelderend.Het is zeer goed denkbaar dat familieleden van leerlingen bij Dutchbat hebben gezeten of dat er vluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië in de klas zitten. Als de gelegenheid zich voordoet kan hier aandacht aan worden besteed, maar dat hangt geheel af van de groepDe geanimeerde afbeelding hierboven laat Sniper Alley in Sarajevo zien: Servische sluipschutters beschieten vanuit de bergen, helaas vaak succesvol, burgers in de stad.Onderwerpen:De val van het communismeNieuwe landen en grenzen in EuropaBurgeroorlogen in JoegsolaviëDe ramp SrebrenicaPersonen:Boris JeltsinSlobodan MiloševićRatko MladićVideo's:

WELKOM bij de lessen van Kidsweek. Thema: VluchtelingenWij adviseren om de lessen van deze week in onderstaande volgorde te behandelen. Wereldoriëntatie | Algemeen tekstbegrip | Vluchtelingen wereldwijd Wereldoriëntatie | Begrijpend lezen | Vluchtelingen wereldwijd Burgerschap | Algemeen tekstbegrip | Het klokhuis: Vluchtelingenopvang Burgerschap | Mondelinge communicatie | Het klokhuis: Vluchtelingenopvang Geschiedenis | Begrijpend lezen | Wie zijn de Nederlanders? Ook taal! | Literaire tekst | Sara's mysteries: Het verloren slangenzwaardAantekenschema's: Er kan nog meer bijDenkstappenkaart: VisualiserenGespreksregels van de week: Ik laat iemand in z'n waarde en geef geen oordeel.Observatiecriterium van de week: De leerling schematiseert informatie uit de tekst.Vragen? Stuur gerust een mail naar scholen@kidsweek.nl.

Welke lessen je krijgt deze periode en wat je gaat leren vind je hier in de leerdoelenkaart.

Deze les maak je kennis met het vak Geschiedenis en leer je welk 'gereedschap' jij nodig hebt om het verleden te bestuderen (Hoofdstuk 1)Voor proefwerk 1 hoef je van dit Hoofdstuk alleen de betekenissen van de kernbegrippen uit dit hoofdstuk te kennen.

Hoe kon de tweede wereldoorlog ontstaan?Het verhaal in een notendop....Als je kijkt naar de geschiedenis van Europa dan zijn er heel wat oorlogen geweest.De belangrijkste oorzaken voor die oorlogen was politieke macht over grondgebied, overheersing, religie, maar ook de macht over de handel in arbeidskrachten (slaven) en grondstoffen.Grote rijken zoals het Romeinse Rijk, het Ottomaanse Rijk en het Britse Rijk vochten om macht en grondgebied. Het Ottomaanse rijk was een groot, eeuwenoud islamitisch wereldrijk dat van 1299 tot 1922 bestond, gesticht door de Turkse leider Osman I en met Istanboel als hoofdstad. Het was de voorloper van het huidige Turkije.Maar ook de Moren veroverde vanuit Afrika zo rond het jaar 711 het gebied van Portugal en Spanje en brachten daar de Islam. Die heerschappij duurde 700 jaar.Nederland Engeland en Portugal vochten jaren over de macht op zee in verband met de overzeese handel.De van oudsher roomse kerk was zeer machtig en had grote invloed in landelijk bestuur. Vanuit de kerk werden kruistochten naar verre landen gehouden om de bevolking te bekeren tot het christendom.De afscheiding van de protestanten uit de katholieke kerk leidde tot een godsdienstoorlog in Europa.De streng katholieke Spanjaarden wilde de overwegend Protestante Nederlanden veroveren om hier het Katholieke geloof te handhaven.Napoleon wilde vanuit Frankrijk regeren over heel Europa en trok met zijn leger al vechtend van land naar land.De komst van de industriële revolutie maakte de kloof tussen arm en rijk veel groter en gaf onvrede onder het gewone volk.Om er maar een paar te noemen.Dus ja…. Er zijn in de geschiedenis veel oorlogen gevoerd. De eerste wereldoorlog was van 1914 tot 1918. In een onstabiel Europa met grote verschillen in de machtsverhouding van de landen was Duitsland een groot en sterk land. Er brak oorlog uit door de moord op de koning van Oostenrijk. Duitsland greep die mogelijk aan om ook oorlog te gaan voeren.De toenmalige keizer Willem II van Duitsland had een enorme expansie drift en wilde de macht over heel Europa.In 1918 verloor Duitsland de Eerste Wereldoorlog en werd het land zware herstelbetalingen opgelegd, moesten zij grondgebied afgestaan en het leger werd beperkt als compensatie van hun oorlogsgeweld. Dit leidde tot diepe wrok bij het Duitse volk en versterkte het Duitse nationalisme.Nationalisme is het saamhorigheidsgevoel van de mensen in een land waarbij trouw aan de eigen staat voorop staat.De economische wereldcrisis van 1929, een tijd van massale faillissementen van banken en bedrijven en extreem hoge werkloosheid zorgde voor nog meer instabiliteit in Duitsland, wat de groei van extremistische partijen zoals deNSDAP van Hitler in de hand werkte. Intussen zocht Hitler een zondebok, een groep binnen de bevolking die hij de schuld kon geven van de slechte omstandigheden in het land.De Joodse bevolking die over het algemeen welgesteld was door hun handelsgeest en met afgunst werd bekeken was de ideale groep.Het land moest gezuiverd worden van Joden en Roma (zigeuners) en er ontstond vanuit Hitlers beweging een streven naar een “Uber ras” Een mens met in zijn ogen de ideale eigenschappen. Mensen die daarbuiten vielen werden geweerd in de maatschappij.Hitler had intussen met zijn politieke partij de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) veel aanhang en had de macht stevig in handen. In 1933 schafte hij alle politieke partijen af behalve de NSDAP en Duitsland verandert in een dictatuur.Vanwege die partij word het Duitsland in die periode NAZI Duitsland genoemd.Op 1 september 1939 vielen de nazi’s (het Duitse leger) Polen binnen en gingen steeds verder...Als reactie op de invasie van Polen verklaarden Frankrijk en Groot-Brittannië Duitsland de oorlog op 3 september 1939.Het bleef niet bij Polen. Bijna heel Europa werd door het Duitse leger overwonnen en bezet of ingelijfd door een alliantie (samenwerking) zoals Italië en Oostenrijk.Ook Nederland werd aangevallen. Het kleine verouderde leger maakte geen kans tegen de overmacht van het invasieleger. Natuurlijk werd er gevochten, maar toen Rotterdam vanuit vliegtuigen werd gebombardeerd capituleerde Nederland. Het gaf zich over.De Nederlandse regering en Koningin Wilhelmina vluchte met haar gezin naar Engeland. Ondanks Bombardementen en raketten die op Engelse steden werden afgevuurd lukte het de nazi’s niet om over de zee Engeland te veroveren.De Engelsen vochten hard terug. Op 7 december 1941 voerde Japan een verrassingsaanval uit op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor op Hawaï. Japan wilde net als Duitsland macht over een groter grondgebied en over de handel en de Amerikanen hielden dat tegen.Duitsland was bondgenoot met Japan en verklaarde kort daarop de oorlog aan Amerika. Zo raakte Amerika ook betrokken bij de oorlog in Europa.In het licht van dit verhaal beginnen we met een aantal lessen die gaan over de tweede wereldoorlog die in Nederland duurde van 1940 tot 1945. We gaan uitgebreid in op wat er niet alleen in Nederland maar ook in Europa.... in de hele wereld gebeurde.Dat is 75 jaar geleden...... Wees je bewust dat dat een totaal andere tijd was dan nu.Dat Nederland bezet werd door het Nazi leger had grote invloed op het dagelijks leven…. En dat……. Dat ga ik jullie vertellen…..

Na deze les: weet ik hoe de periode er na WOI uitzag en hoe het kon gebeuren dat er zo snel opnieuw een wereldoorlog ontstond.weet ik wie Hitler is en welke rol hij heeft gespeeld voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.weet ik meer over belangrijke gebeurtenissen die plaats hebben gevonden tijdens WOII en hoe deze met elkaar in verhouding staan (oorzaak-gevolg).begrijp ik belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog te maken hebben.

Na deze les: weet ik wie Anne Frank was en hoe het komt dat het verhaal van Anne Frank zo bekend is geworden (wereldoriëntatie).weet ik waarom Anne Frank en haar familie moesten onderduiken en hoe hun leven er in die periode uitzag (wereldoriëntatie).kan ik in het kort vertellen welke belangrijke gebeurtenissen een rol hebben gespeeld in het leven van Anne Frank (wereldoriëntatie).begrijp ik de belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank te maken hebben (begrijpend lezen & woordenschat). kan ik een betoog schrijven over de vraag: Hadden de teksten uit de dagboeken van Anne Frank uitgegeven mogen worden in de vorm van een boek? (taal - schrijven)

Hoe kon de tweede wereldoorlog ontstaan?Het verhaal in een notendop....Als je kijkt naar de geschiedenis van Europa dan zijn er heel wat oorlogen geweest.De belangrijkste oorzaken voor die oorlogen was politieke macht over grondgebied, overheersing, religie, maar ook de macht over de handel in arbeidskrachten (slaven) en grondstoffen.Grote rijken zoals het Romeinse Rijk, het Ottomaanse Rijk en het Britse Rijk vochten om macht en grondgebied. Het Ottomaanse rijk was een groot, eeuwenoud islamitisch wereldrijk dat van 1299 tot 1922 bestond, gesticht door de Turkse leider Osman I en met Istanboel als hoofdstad. Het was de voorloper van het huidige Turkije.Maar ook de Moren veroverde vanuit Afrika zo rond het jaar 711 het gebied van Portugal en Spanje en brachten daar de Islam. Die heerschappij duurde 700 jaar.Nederland Engeland en Portugal vochten jaren over de macht op zee in verband met de overzeese handel.De van oudsher roomse kerk was zeer machtig en had grote invloed in landelijk bestuur. Vanuit de kerk werden kruistochten naar verre landen gehouden om de bevolking te bekeren tot het christendom.De afscheiding van de protestanten uit de katholieke kerk leidde tot een godsdienstoorlog in Europa.De streng katholieke Spanjaarden wilde de overwegend Protestante Nederlanden veroveren om hier het Katholieke geloof te handhaven.Napoleon wilde vanuit Frankrijk regeren over heel Europa en trok met zijn leger al vechtend van land naar land.De komst van de industriële revolutie maakte de kloof tussen arm en rijk veel groter en gaf onvrede onder het gewone volk.Om er maar een paar te noemen.Dus ja…. Er zijn in de geschiedenis veel oorlogen gevoerd. De eerste wereldoorlog was van 1914 tot 1918. In een onstabiel Europa met grote verschillen in de machtsverhouding van de landen was Duitsland een groot en sterk land. Er brak oorlog uit door de moord op de koning van Oostenrijk. Duitsland greep die mogelijk aan om ook oorlog te gaan voeren.De toenmalige keizer Willem II van Duitsland had een enorme expansie drift en wilde de macht over heel Europa.In 1918 verloor Duitsland de Eerste Wereldoorlog en werd het land zware herstelbetalingen opgelegd, moesten zij grondgebied afgestaan en het leger werd beperkt als compensatie van hun oorlogsgeweld. Dit leidde tot diepe wrok bij het Duitse volk en versterkte het Duitse nationalisme.Nationalisme is het saamhorigheidsgevoel van de mensen in een land waarbij trouw aan de eigen staat voorop staat.De economische wereldcrisis van 1929, een tijd van massale faillissementen van banken en bedrijven en extreem hoge werkloosheid zorgde voor nog meer instabiliteit in Duitsland, wat de groei van extremistische partijen zoals deNSDAP van Hitler in de hand werkte. Intussen zocht Hitler een zondebok, een groep binnen de bevolking die hij de schuld kon geven van de slechte omstandigheden in het land.De Joodse bevolking die over het algemeen welgesteld was door hun handelsgeest en met afgunst werd bekeken was de ideale groep.Het land moest gezuiverd worden van Joden en Roma (zigeuners) en er ontstond vanuit Hitlers beweging een streven naar een “Uber ras” Een mens met in zijn ogen de ideale eigenschappen. Mensen die daarbuiten vielen werden geweerd in de maatschappij.Hitler had intussen met zijn politieke partij de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) veel aanhang en had de macht stevig in handen. In 1933 schafte hij alle politieke partijen af behalve de NSDAP en Duitsland verandert in een dictatuur.Vanwege die partij word het Duitsland in die periode NAZI Duitsland genoemd.Op 1 september 1939 vielen de nazi’s (het Duitse leger) Polen binnen en gingen steeds verder...Als reactie op de invasie van Polen verklaarden Frankrijk en Groot-Brittannië Duitsland de oorlog op 3 september 1939.Het bleef niet bij Polen. Bijna heel Europa werd door het Duitse leger overwonnen en bezet of ingelijfd door een alliantie (samenwerking) zoals Italië en Oostenrijk.Ook Nederland werd aangevallen. Het kleine verouderde leger maakte geen kans tegen de overmacht van het invasieleger. Natuurlijk werd er gevochten, maar toen Rotterdam vanuit vliegtuigen werd gebombardeerd capituleerde Nederland. Het gaf zich over.De Nederlandse regering en Koningin Wilhelmina vluchte met haar gezin naar Engeland. Ondanks Bombardementen en raketten die op Engelse steden werden afgevuurd lukte het de nazi’s niet om over de zee Engeland te veroveren.De Engelsen vochten hard terug. Op 7 december 1941 voerde Japan een verrassingsaanval uit op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor op Hawaï. Japan wilde net als Duitsland macht over een groter grondgebied en over de handel en de Amerikanen hielden dat tegen.Duitsland was bondgenoot met Japan en verklaarde kort daarop de oorlog aan Amerika. Zo raakte Amerika ook betrokken bij de oorlog in Europa.In het licht van dit verhaal beginnen we met een aantal lessen die gaan over de tweede wereldoorlog die in Nederland duurde van 1940 tot 1945. We gaan uitgebreid in op wat er niet alleen in Nederland maar ook in Europa.... in de hele wereld gebeurde.Dat is 75 jaar geleden...... Wees je bewust dat dat een totaal andere tijd was dan nu.Dat Nederland bezet werd door het Nazi leger had grote invloed op het dagelijks leven…. En dat……. Dat ga ik jullie vertellen…..

Na deze les: weet ik hoe de periode er na WOI uitzag en hoe het kon gebeuren dat er zo snel opnieuw een wereldoorlog ontstond.weet ik wie Hitler is en welke rol hij heeft gespeeld voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.weet ik meer over belangrijke gebeurtenissen die plaats hebben gevonden tijdens WOII en hoe deze met elkaar in verhouding staan (oorzaak-gevolg).begrijp ik belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog te maken hebben.

Na deze les: weet ik wie Anne Frank was en hoe het komt dat het verhaal van Anne Frank zo bekend is geworden (wereldoriëntatie).weet ik waarom Anne Frank en haar familie moesten onderduiken en hoe hun leven er in die periode uitzag (wereldoriëntatie).kan ik in het kort vertellen welke belangrijke gebeurtenissen een rol hebben gespeeld in het leven van Anne Frank (wereldoriëntatie).begrijp ik de belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank te maken hebben (begrijpend lezen & woordenschat). kan ik een betoog schrijven over de vraag: Hadden de teksten uit de dagboeken van Anne Frank uitgegeven mogen worden in de vorm van een boek? (taal - schrijven)

1900 - 1950 Ook wel het tijdperk van de grote wereldoorlogen genoemd. In 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit en zo'n twintig jaar later volgde de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers vielen ons land in mei 1940 binnen. De regering en de koningin ontvluchtten het land. Vijf jaar lang werd Nederland door de nazi’s bezet. Meer dan 100.000 Joodse Nederlanders werden opgepakt en getransporteerd naar concentratiekampen. Nog steeds is er veel aandacht voor dit onderwerp. Op 4 mei herdenken we de slachtoffers en op 5 mei vieren we de vrijheid.

Na deze les: weet ik hoe de periode er na WOI uitzag en hoe het kon gebeuren dat er zo snel opnieuw een wereldoorlog ontstond (wereldoriëntatie). weet ik wie Hitler is en welke rol hij heeft gespeeld voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog (wereldoriëntatie). weet ik welke belangrijke gebeurtenissen plaats hebben gevonden tijdens WOII en hoe deze met elkaar in verhouding staan (oorzaak-gevolg) (wereldoriëntatie). begrijp ik de belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog te maken hebben (begrijpend lezen & woordenschat). kan ik de informatie uit de tekst en filmpjes samenvatten. Ik kies zelf op welke manier ik dit doe. Ik maak een schema, een tijdlijn of een lapbook (taal - begrijpend lezen).

Na deze les: weet ik wie Anne Frank was en hoe het komt dat het verhaal van Anne Frank zo bekend is geworden (wereldoriëntatie).weet ik waarom Anne Frank en haar familie moesten onderduiken en hoe hun leven er in die periode uitzag (wereldoriëntatie).kan ik in het kort vertellen welke belangrijke gebeurtenissen een rol hebben gespeeld in het leven van Anne Frank (wereldoriëntatie).begrijp ik de belangrijke woorden die met de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank te maken hebben (begrijpend lezen & woordenschat). kan ik een betoog schrijven over de vraag: Hadden de teksten uit de dagboeken van Anne Frank uitgegeven mogen worden in de vorm van een boek? (taal - schrijven)

Hoewel niet helemaal correct wordt de Industriële Revolutie vaak geplaatst in de Tijd van Burgers en Stoommachines, hoewel de eerste uitvindingen werden gedaan in het tijdvak daarvoor. Dat is niet zo bezwaarlijk als gekeken wordt naar de inhoud van Burgers en Stoommachines. Hierin wordt vooral ingegaan op de gevolgen van de industrialisatie voor de inwoners van een land, in dit geval Nederland. Wellicht is Nederland niet het beste voorbeeld van een geïndustrialiseerd land, maar ook hier waren de gevolgen duidelijk merk- en zichtbaar.In de honderd jaar die het tijdvak beslaat gebeurde er veel in het leven van de mensen. In de IJzeren Eeuw waren er grote economische en mentale veranderingen: boeren werden arbeiders, industrialisatie en urbanisatie, modernisering van de infrastructuur, feminisme en emancipatie en modern imperialisme.In deze serie is een groot aantal afleveringen van Welkom in de IJzeren Eeuw opgenomen. Het zijn stuk voor stuk korte en heldere afleveringen die prima passen bij de lessen. Uiteraard kan er voor worden gekozen om de ‘grote mensen’-editie, De IJzeren Eeuw, te gebruiken.

De mens heeft altijd gezocht naar mogelijkheden om het leven te verbeteren en/of te vereenvoudigen. Vaak zijn deze weer het gevolg van andere ontwikkelingen. Zo ook de uitvindingen aan de vooravond van de Industriële Revolutie, die eigenlijk zeker in het begin veel meer lijkt op een agrarische revolutie. Dit kan overigens een leuk (eind)vraaggesprek zijn voor in de klas: “Is het een industriële of agrarische revolutie?”.Deze les is vooral een (niet volledige, maar wel aanpasbare) opsomming van belangrijke uitvindingen: schietspoel, Spinning Jenny en de stoommachine. Vooral bij de laatste is het leuk om met de leerlingen allerlei toepassingen van de stoommachine te bedenken, en wat de voor- en nadelen van stoommachines kunnen zijn. In de les zijn hiervoor twee interactieve open vragen opgenomen.In sommige methoden is het begin van de Industriële Revolutie opgenomen in een ander hoofdstuk en hierdoor wellicht al behandeld. In dat geval kan deze les natuurlijk worden gebruikt als een herhaling.Onderwerpen:De belangrijkste uitvindingen van de Industriële RevolutieVan handmatig naar machinaal producerenPersonen:John KayJames HargreavesThomas NewcomenJames WattVideo's: