§9.4 Schuifsymmetrie (leerjaar 1)

9

Symmetrie

Paragraaf 9.4

Schuifsymmetrie

Tegels in een straat, een rand op een bord, het patroon van een behang: ze herhalen zich steeds. Hoe beschrijf je zo'n patroon?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)

1 / 15
suivant
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

Cette leçon contient 15 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

Signaler cette leçon

Introduction

Leerlingen leren wat schuifsymmetrie is, gebruiken de schuifafstand om patronen door te rekenen en weten dat sommige vormen het vlak helemaal kunnen vullen. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 1, hoofdstuk 9 Symmetrie, paragraaf 9.4. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Éléments de cette leçon

9

Symmetrie

Paragraaf 9.4

Schuifsymmetrie

Tegels in een straat, een rand op een bord, het patroon van een behang: ze herhalen zich steeds. Hoe beschrijf je zo'n patroon?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 9 Symmetrie, paragraaf 9.4 Schuifsymmetrie. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

9.4  Schuifsymmetrie

Leerdoelen

9.4.1

Je kunt uitleggen wat schuifsymmetrie en schuifafstand zijn.

9.4.2

Je kunt met de schuifafstand berekenen hoe vaak een patroon past.

9.4.3

Je kunt aangeven welke vormen een vlak helemaal kunnen vullen.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Startvraag

Een rij hekpalen

Een hek heeft gelijke palen die zich telkens na dezelfde afstand herhalen. Welke symmetrie hoort bij zo'n patroon?

A

Lijnsymmetrie

B

Draaisymmetrie

C

Schuifsymmetrie

D

Geen symmetrie

Laat stemmen en vraag naar de reden. Het patroon valt op zichzelf als je het een vaste afstand opschuift: schuifsymmetrie. Wie 'lijnsymmetrie' kiest, kijkt naar één paal, maar het gaat om de herhaling van het hele hek.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Schuifsymmetrie

Bij schuifsymmetrie herhaalt een patroon zich steeds.

Schuif je het patroon een stukje op, dan valt het precies op zichzelf. Je draait of spiegelt niet.

Die afstand heet de schuifafstand.

Laat leerlingen een strook papier met driehoeken tekenen en een tweede strook eronder leggen en opschuiven. Het patroon is in werkelijkheid eindig, maar in de wiskunde denken we het oneindig. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Drie begrippen

Dit moet je kennen bij patronen.

Schuifafstand

De afstand waarover je het patroon opschuift zodat het op zichzelf valt.

Patroon

Een basisvorm die zich steeds herhaalt, zoals een bloem of een driehoek.

Vlakvulling

Een patroon dat een vlak helemaal vult, zonder gaten en zonder overlap.

Een tegelvloer is een vlakvulling. Vraag leerlingen naar andere voorbeelden: een bijenraat, een muur van bakstenen, een schaakbord. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Kennis

1

Hoever schuift het patroon telkens op?

A

2 hokjes

B

3 hokjes

C

5 hokjes

D

6 hokjes

De linkerhoeken van de driehoeken staan op 0, 3, 6 en 9. Het patroon schuift dus telkens 3 hokjes op. Wie 2 kiest, neemt de breedte van een driehoek. Wie 5 of 6 kiest, kijkt naar de ruimte tussen de driehoeken of naar twee stappen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Vlakvulling met zeshoeken

Regelmatige zeshoeken sluiten precies op elkaar aan. Je schuift één zeshoek telkens een stukje op en zo vul je het hele vlak, net als de raten van een bijenkorf.

Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Voorbeeldopdracht 1

Op een sierrand van 48 cm staat elke 6 cm een bloem, ook aan het begin en aan het eind. Hoeveel bloemen?

gegeven

Lengte 48 cm

Schuifafstand 6 cm

uitwerking

Aantal stukjes: 48 : 6 = 8

Elk stukje eindigt in een bloem,

plus de bloem aan het begin: 8 + 1 = 9

antwoord

Er staan 9 bloemen

Dit is het klassieke paaltjesprobleem. Wie 8 antwoordt, vergeet de bloem aan het begin. Laat leerlingen het met een kleiner voorbeeld controleren: 12 cm lang geeft 3 bloemen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Kennis

2

Een patroon schuift steeds 5 cm op. Hoe ver is het na 4 keer opschuiven?

4 keer 5 cm is 5 · 4 = 20 cm. Wie 9 antwoordt, telt in plaats van te vermenigvuldigen.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Toepassing

3

Welke regelmatige vorm vult het vlak zonder gaten of overlap?

A

Regelmatige vijfhoek

B

Regelmatige achthoek

C

Cirkel

D

Regelmatige zeshoek

Alleen driehoeken, vierkanten en zeshoeken (van de regelmatige veelhoeken) sluiten aan. Bij een vijfhoek of achthoek blijven gaten, bij een cirkel ook. Laat leerlingen het proberen met knipvormpjes.

Vul de ontbrekende woorden en getallen in.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Toepassing

4

Bij schuifsymmetrie schuif je het patroon steeds evenveel op.

Een vloer herhaalt zich elke 25 cm. Na 8 keer is dat 200 cm.

evenveel
200
175
draai

25 · 8 = 200. De afleider 175 is 25 · 7: een leerling die een keer te weinig telt. 'Draai' hoort bij draaisymmetrie.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Toepassing

★ 5

Het patroon herhaalt zich elke 4 cm. Hoeveel hele patronen passen in 1 m?

Reken eerst om: 1 m = 100 cm. Dan 100 : 4 = 25 patronen. Wie 4 of 100 antwoordt, noemt een getal uit de opgave. Wie 0,25 antwoordt, deelt 4 door 100. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

V E R D E R K I J K E R

Tegels van Escher

De Nederlandse kunstenaar M.C. Escher maakte tekeningen waarin dieren het vlak helemaal vullen: vogels, vissen en hagedissen.

Hij paste schuiven, spiegelen en draaien samen toe. Zoek een bestrating in jouw straat en bekijk welke symmetrie je ziet.

Escher is een mooie link met kunst. Laat leerlingen zelf een eenvoudige tegel ontwerpen en een strook laten vullen. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

9.4.1 Schuifsymmetrie begrijpen

2

9.4.2 Rekenen met patronen

3

9.4.3 Vlakvulling herkennen

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

9.4

Klik hier

Image credit: LessonUp