§9.4 Oppervlakte ruimtefiguren (leerjaar 3)

9

Omtrek, oppervlakte en inhoud

Paragraaf 9.4

Oppervlakte ruimtefiguren

Een doos inpakken: hoeveel papier heb je nodig? Je rekent de oppervlakte van ruimtefiguren uit.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

1 / 15
suivant
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

Cette leçon contient 15 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

Signaler cette leçon

Introduction

Leerlingen berekenen de oppervlakte van balk, cilinder, kegel, piramide en bol met behulp van netten en formules. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 3, hoofdstuk 9 Omtrek, oppervlakte en inhoud, paragraaf 9.4. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Éléments de cette leçon

9

Omtrek, oppervlakte en inhoud

Paragraaf 9.4

Oppervlakte ruimtefiguren

Een doos inpakken: hoeveel papier heb je nodig? Je rekent de oppervlakte van ruimtefiguren uit.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 9 Omtrek, oppervlakte en inhoud, paragraaf 9.4 Oppervlakte ruimtefiguren. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

9.4  Oppervlakte ruimtefiguren

Leerdoelen

9.4.1

Je kunt de oppervlakte van een balk berekenen met een net.

9.4.2

Je kunt de oppervlakte van een cilinder en een bol berekenen.

9.4.3

Je kunt de oppervlakte van een kegel en een piramide berekenen met de schuine zijde.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Startvraag

Een doos inpakken

Je pakt een doos van 20 cm bij 10 cm bij 5 cm in met cadeaupapier. Hoeveel papier heb je minstens nodig?

A

350 cm²

B

600 cm²

C

700 cm²

D

1.000 cm²

Een balk heeft zes vlakken, in drie gelijke paren: 2 · (20 · 10 + 20 · 5 + 10 · 5) = 2 · 350 = 700 cm². 350 is maar één van elk paar. 600 komt uit 2 · (200 + 100): het paar van 10 bij 5 is vergeten. 1.000 is de inhoud (20 · 10 · 5): oppervlakte en inhoud verwisseld. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Het net van een balk

Een net is de uitgevouwen buitenkant: zes rechthoeken. De getallen in de vlakken zijn oppervlakten in cm². Twee keer 12, twee keer 8 en twee keer 6 geeft 52 cm². Dat is 2 · (4 · 3 + 4 · 2 + 3 · 2).

Laat leerlingen het net op papier uitknippen als dat kan, of laat ze zeggen welke vlakken precies gelijk zijn. Het oppervlak van een ruimtefiguur is de som van de oppervlakten van alle vlakken in het net. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Het net van een cilinder

Een cilinder heeft twee cirkels en een rechthoek: de mantel. De breedte van die rechthoek is de omtrek van de cirkel, 2 · π · r. De mantel is dus 2 · π · r · h en de twee cirkels samen zijn 2 · π · r².

Laat het voelen met een lege wc-rol of koker: knip hem langs de lengte open en je krijgt een rechthoek. De lengte van die rechthoek is de omtrek van de cirkel. Dat verklaart de formule. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Oppervlakte van een cilinder

twee cirkels plus de mantel

A = 2πr² + 2πr · h

Kegel: A = πr² + πrs, met s de schuine zijde. Bol: A = 4πr². Piramide: het grondvlak plus alle driehoeken.

Bij 2πr² + 2πr · h: eerst r² uitrekenen, dan pas keer π. Een veelgemaakte fout is de diameter in plaats van de straal gebruiken. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Voorbeeldopdracht 1

Een blik heeft een straal van 4 cm en een hoogte van 10 cm. Bereken de totale oppervlakte (1 decimaal).

gegeven

r = 4 cm, h = 10 cm

uitwerking

cirkels: 2 · π · 4² ≈ 100,53

mantel: 2 · π · 4 · 10 ≈ 251,33

totaal ≈ 351,86

antwoord

De oppervlakte is ongeveer 351,9 cm²

Reken de twee delen apart uit en tel op, dan zie je wat de mantel en wat de cirkels zijn. Wie alleen de mantel (251,3) geeft, is de cirkels vergeten. Controle: ruim drie keer de oppervlakte van een rechthoek van 10 bij 10 is 100, dus 351 is realistisch. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Kennis

1

Welke formule geeft de oppervlakte van een bol?

A

2 · π · r²

B

4 · π · r²

C

π · r²

D

4 · π · r³

De oppervlakte van een bol is 4 · π · r². π · r² is een cirkel, dus een vierde van een bol. 2 · π · r² is een halve bol zonder de platte kant. 4 · π · r³ lijkt op de inhoudsformule (die heeft r³ en een 4/3) en geeft een eenheid in cm³.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Toepassing

2

Een voetbal heeft een diameter van 22 cm. Bereken de oppervlakte (1 decimaal).

De straal is 22 : 2 = 11 cm. Oppervlakte: 4 · π · 11² ≈ 1520,5 cm². Wie 22 invult als straal komt op 6082,1; dat is vier keer te veel. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

De kegel

De oppervlakte van een kegel heeft drie ingrediënten.

Grondvlak

Een cirkel met oppervlakte π · r².

Mantel

π · r · s, met s de schuine zijde van de kegel.

Schuine zijde s

Met Pythagoras: s² = r² + h², dus s = √(r² + h²).

Let op: s is niet de hoogte h. In het net is de mantel een taartpunt met straal s. Bij r = 3 en h = 4 is s = 5. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Toepassing

3

Een aquarium van 50 cm bij 30 cm bij 40 cm heeft geen deksel. Hoeveel cm² glas is nodig?

A

9.400 cm²

B

6.400 cm²

C

4.700 cm²

D

7.900 cm²

Bodem 50 · 30 = 1.500, twee lange wanden 2 · 50 · 40 = 4.000, twee korte wanden 2 · 30 · 40 = 2.400. Totaal 7.900 cm². 9.400 is met deksel (er komt 1.500 bij). 6.400 is zonder bodem. 4.700 komt uit het nemen van maar één van elke wand. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Opdrachten Toepassing

★ 4

Bereken de totale oppervlakte van de kegel (1 decimaal).

Eerst de schuine zijde: s = √(5² + 12²) = √169 = 13 cm. Dan A = π · 5² + π · 5 · 13 = π · 90 ≈ 282,7 cm². Wie met h = 12 in plaats van s = 13 rekent, komt op 267,0. Mooi dat 5, 12, 13 een bekend drietal is. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

V E R D E R K I J K E R

Een piramide uitrekenen

Grondvlak 6 bij 6 cm, hoogte 4 cm. Een zijvlak is een driehoek met basis 6 cm. Zijn hoogte is √(3² + 4²) = 5 cm. Totaal: 36 + 4 · (½ · 6 · 5) = 36 + 60 = 96 cm².

De hoogte van een zijvlak is niet de hoogte van de piramide: die loopt schuin over het vlak. Je vindt hem met Pythagoras in de driehoek met de halve basis (3) en de hoogte (4). Een uitdaging voor snelle leerlingen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.4

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

9.4.1 Oppervlakte van een balk

2

9.4.2 Oppervlakte van cilinder en bol

3

9.4.3 Oppervlakte van kegel en piramide

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

9.4

Klik hier

Image credit: LessonUp