Naamgeving en isomerie (Scheikunde vwo), les 3: Terugblik quiz

• newEditor
• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Quiz van 12 vragen over namen, formules, groepen en isomerie van koolstofverbindingen met maximaal tien C-atomen.

Olieraffinaderij bij Haifa, Israël (foto: David Shankbone, CC BY-SA 3.0)

EXAMENSTOF SCHEIKUNDE · MATERIE · NAAMGEVING

Quiz

Terugblik: Naamgeving en isomerie

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: David Shankbone / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Hoeveel C-atomen heeft een molecuul decaan?

A

10

B

8

C

9

D

12

Syllabus M1.1. Dec staat voor tien. Oct is acht en non is negen.

Welke naam hoort bij CH₃–C(CH₃)₂–CH₂–CH₃?

A

3,3-dimethylbutaan

B

2,2-dimethylpropaan

C

2-ethyl-2-methylpropaan

D

2,2-dimethylbutaan

Syllabus M1.14. Langste keten: vier C-atomen, twee methylgroepen op C-atoom 2. Fout 3,3: van de verkeerde kant genummerd. Fout propaan: een C-atoom van de keten vergeten.

Vul in

De naam van CH₃–C≡CH is propyn, omdat de stof een drievoudige binding heeft.

propyn

drievoudige

propeen

dubbele

Syllabus M1.14. Drie C-atomen en een C≡C: propyn (C₃H₄). Verwachte fout: propeen of dubbele binding, doordat C≡C voor C=C wordt aangezien.

Wat is de molecuulformule van cyclopentaan?

A

C₅H₁₂

B

C₅H₁₀

C

C₅H₈

D

C₅H₆

Syllabus M1.14. Ring van vijf C-atomen met twee H-atomen per C-atoom: C₅H₁₀. Fout C₅H₁₂: formule van pentaan, een keten heeft twee H meer.

Welke formule hoort bij methylbenzeen?

A

C₇H₈

B

C₆H₆

C

C₇H₁₄

D

C₇H₁₀

Syllabus M1.14. C₆H₅–CH₃: zeven C-atomen en 5 + 3 = 8 H-atomen. Fout C₆H₆: dat is benzeen zelf. Fout C₇H₁₄: methylcyclohexaan.

Zet op volgorde van weinig naar veel C-atomen

1

2-methylhexaan

2

decaan

3

cyclobutaan

4

pent-2-een

5

3-ethyl-2-methylpentaan

Syllabus M1.1 en M1.14. Cyclobutaan 4, pent-2-een 5, 2-methylhexaan 7 (zes in de keten plus een methylgroep), 3-ethyl-2-methylpentaan 8 (vijf plus een plus twee), decaan 10. Verwachte fout: de zijgroepen niet meetellen.

Welke naam hoort bij CH₃–CH₂–C(=O)–H?

A

propanon

B

propaanzuur

C

propanal

D

propaan-1-ol

Syllabus M1.13 en M1.14. C=O met een H-atoom aan het uiteinde is een aldehyde: propanal. Fout propanon: een keton heeft de C=O midden in de keten. Fout zuur: daar zit ook een OH aan het C-atoom.

Welke naam hoort bij CH₃–C(=O)–CH₂–CH₂–CH₃?

A

pentaan-3-on

B

pentaan-2-on

C

pentanal

D

pentaan-2-ol

Syllabus M1.14. Vijf C-atomen, een keton met de C=O op C-atoom 2 (laagste nummer). Fout pentaan-3-on: van de verkeerde kant. Fout pentanal: een aldehyde zit aan het uiteinde.

Welke twee stoffen zijn structuurisomeren van elkaar?

A

ethanol en ethanal

B

propaan en cyclopropaan

C

butaan en but-1-een

D

butanal en butanon

Syllabus M1.18. Beide zijn C₄H₈O: een aldehyde en een keton (andere groep). Ethanol is C₂H₆O en ethanal C₂H₄O; propaan C₃H₈ en cyclopropaan C₃H₆; butaan C₄H₁₀ en but-1-een C₄H₈. Verwachte fout: stoffen met evenveel C-atomen als isomeren zien.

Welke stof heeft een asymmetrisch C-atoom?

A

propaan-2-ol

B

2-methylpropaan-2-ol

C

butaan-1-ol

D

butaan-2-ol

Syllabus M1.18. In butaan-2-ol heeft C-atoom 2 vier verschillende groepen: H, OH, CH₃ en C₂H₅. In propaan-2-ol en 2-methylpropaan-2-ol zitten gelijke CH₃-groepen aan C-atoom 2; butaan-1-ol heeft alleen CH₂-groepen en CH₃.

Hoe heten de twee spiegelbeeldvormen van carvon?

Syllabus M1.18. Antwoord: enantiomeren. De ene vorm ruikt naar kruizemunt en de andere naar karwij. Verwachte fout: cis-trans-isomeren of structuurisomeren.

Hoeveel structuurisomeren heeft C₄H₁₀?

A

1

B

2

C

3

D

4

Syllabus M1.18. Butaan en 2-methylpropaan. Verwachte fout: 3, door de keten van links en rechts als aparte stoffen te tellen.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

EXAMENSTOF SCHEIKUNDE · MATERIE · NAAMGEVING

Goed gedaan!

Je kunt nu namen en formules tot tien C-atomen in beide richtingen geven, ook bij vertakte ketens, groepen herkennen en isomeren onderscheiden.