2
Verbanden
Paragraaf 2.4
Wortelverband
Waarom moet je viermaal zo hoog klimmen om twee keer zo ver te kijken?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)
2
Verbanden
Paragraaf 2.4
Wortelverband
Waarom moet je viermaal zo hoog klimmen om twee keer zo ver te kijken?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, hoofdstuk 2 Verbanden, paragraaf 2.4 Wortelverband. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
2.4 Wortelverband
Leerdoelen
2.4.1
Je kunt y berekenen en a bepalen bij een wortelverband y = a · √x.
2.4.2
Je kunt uit y de bijbehorende x berekenen en uitleggen hoe y groeit.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Startvraag
De slinger
Voor de slingertijd T (s) van een slinger van L meter geldt T = 2 · √L. Wat is T bij L = 9?
18 s
6 s
3 s
4,5 s
T = 2 · √9 = 2 · 3 = 6. Wie 18 kiest, rekent 2 · 9 en vergeet de wortel. Wie 3 kiest, vergeet te vermenigvuldigen met 2. Wie 4,5 kiest, deelt 9 door 2. De wortel werkt als eerste, daarna pas maal 2.
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Wortelverband: y = a · √x
Een wortelverband heeft de formule y = a · √x. Je kunt alleen x ≥ 0 invullen. De grafiek begint in de oorsprong en stijgt steeds langzamer. Wordt x vier keer zo groot, dan wordt y twee keer zo groot.
In de figuur: van L = 1 naar L = 4 (4 keer zo groot) gaat T van 2 naar 4 (2 keer zo groot). Van 4 naar 16 geldt hetzelfde. Dat komt omdat √4 = 2. Vraag: wat gebeurt er met T als L 9 keer zo groot wordt? Antwoord: 3 keer zo groot. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Wortelverband
y = a keer de wortel van x
y = a · √x
Vind a met een punt. Bij (16, 12): 12 = a · √16 = a · 4, dus a = 12 : 4 = 3.
Neem eerst de wortel van x, deel daarna y door die wortel. Wie 12 : 16 doet, vergeet de wortel te nemen. Handig: kies waar mogelijk punten met x een kwadraat. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Opdrachten Kennis
1
Welke formule hoort bij de tabel?
y = 3x
y = 3x²
y = 3√x
y = x√3
Bij x = 4 is y = 6 = 3 · 2 en bij x = 9 is y = 9 = 3 · 3, dus y = 3√x. Bij y = 3x zou y bij x = 4 gelijk zijn aan 12. Bij y = 3x² zou y bij x = 4 gelijk zijn aan 48. Bij y = x√3 zou y bij x = 1 gelijk zijn aan ongeveer 1,7. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Voorbeeldopdracht 1
Voor y = a · √x hoort bij x = 25 de waarde y = 20. Bereken y bij x = 49.
gegeven
y = a · √x
Punt (25, 20)
uitwerking
20 = a · √25 = a · 5, dus a = 4
Dan y = 4 · √49 = 4 · 7 = 28
antwoord
y = 28
Eerst a bepalen, dan de nieuwe x invullen. Wie a = 20 : 25 = 0,8 gebruikt, vergeet de wortel. Wie 4 · 49 = 196 uitrekent, vergeet ook de wortel bij de nieuwe x. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Opdrachten Kennis
2
Op een toren van h = 100 m is de horizon op d = 3,6 · √h km. Bereken d.
d = 3,6 · √100 = 3,6 · 10 = 36 km. Wie 360 antwoordt, rekent 3,6 · 100. Wie 3,6 antwoordt, vergeet de wortel.
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Opdrachten Toepassing
3
Voor een slinger geldt T = 2 · √L. Een slinger heeft T = 8 s. Hoe lang is hij?
16 m
4 m
64 m
32 m
8 = 2 · √L, dus √L = 4 en L = 4² = 16 m. Wie 4 kiest, neemt √L als antwoord. Wie 64 kiest, kwadrateert 8 zonder eerst te delen door 2. Wie 32 kiest, rekent 8 · 4. Controle: 2 · √16 = 8.
Vul de ontbrekende getallen en woorden in.
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Opdrachten Toepassing
4
Bij y = 5√x geldt: x = 0 geeft y = 0.
x = 4 geeft y = 10.
Voor x kun je geen negatief getal invullen.
√0 = 0, dus y = 0. √4 = 2, dus y = 5 · 2 = 10. Een wortel van een negatief getal bestaat niet in de reële getallen. Afleider 20 is 5 · 4 zonder wortel.
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Opdrachten Toepassing
★ 5
Bij r = 25 m remspoor hoort v = 60 km/u (zie figuur). Bereken v bij een remspoor van 64 m.
Het verband is v = a · √r. Uit (25, 60): a = 60 : 5 = 12. Dan v = 12 · √64 = 12 · 8 = 96 km/u. Wie 60 · 64 : 25 = 153,6 rekent, behandelt het als een lineair verband. Wie 12 · 64 = 768 doet, vergeet de wortel. Een remspoor van 64 m is dus bij ongeveer 96 km/u ontstaan. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
V E R D E R K I J K E R
Hoe ver kun je kijken?
Vanaf 25 m hoogte zie je d = 3,6 · √25 = 18 km ver. Hoe hoog moet je staan om twee keer zo ver te kijken, dus 36 km?
Antwoord: 100 m, 4 keer zo hoog. Twee keer zo ver kijken kost dus vier keer zoveel hoogte. Dat past bij het wortelverband: d wordt 2 keer zo groot als h 4 keer zo groot wordt. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 2
Paragraaf 2.4
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
2.4.1 Rekenen met wortelverbanden
2.4.2 x berekenen en groei beschrijven
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp