LUIDER 42 · Alright (Kendrick Lamar)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
42
ALRIGHT
KENDRICK LAMAR · 2015
Een nummer over twijfel en verleiding dat op straat een strijdkreet werd.
La durée de la leçon est: 40 minIntroduction
Éléments de cette leçon
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
42
ALRIGHT
KENDRICK LAMAR · 2015
Een nummer over twijfel en verleiding dat op straat een strijdkreet werd.
Les 42 van LUIDER. Alright van Kendrick Lamar staat op het album To Pimp a Butterfly (2015) en werd op demonstraties tegen politiegeweld een lied van Black Lives Matter. Let op: de albumversie bevat grof taalgebruik; kondig dat vooraf aan of kies een fragment. De officiële clip (niet in de les) toont politiegeweld: in de clip wordt Lamar door een agent neergeschoten. Politiegeweld en racisme kunnen voor leerlingen dichtbij komen; geef ruimte, maar houd het gesprek bij de song. Image credit: Kenny Sun from Boston / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
DE VRAAG VAN DEZE LES
Hoe wordt een nummer vol twijfel het strijdlied van een hele beweging?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen waartegen Black Lives Matter protesteert en hoe Alright daarbij hoort
beschrijven hoe twijfel en hoop in de tekst naast elkaar staan
herkennen hoe jazz, fanfare en rap samen de sfeer van het nummer maken
Vraag vooraf: kennen leerlingen Kendrick Lamar? Veel leerlingen kennen hem van recente hits of van de rustshow van de Super Bowl. Vraag ook wat ze weten over Black Lives Matter. De vraag van de les komt aan het eind terug.
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
EERSTE KEER LUISTEREN
Kendrick Lamar, Alright (2015)
Klinkt dit nummer boos, verdrietig of hoopvol? Let op het refrein: hoe vaak komt het terug, en wie zingt het?
Officiële audio van de albumversie van To Pimp a Butterfly (3:40). Let op: grof taalgebruik. Wil je dat vermijden, laat dan alleen het begin tot en met het eerste refrein horen (ongeveer de eerste minuut; luister vooraf waar je precies stopt). Er bestaat ook een kortere singleversie (YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=JocAXINz-YE); beluister die vooraf als je hem wilt gebruiken. De officiële clip van Colin Tilley (https://www.youtube.com/watch?v=Z-48u_uWMHY, zwart-wit, bijna 7 minuten) laat Lamar boven Los Angeles vliegen, maar toont ook politiegeweld; bekijk die eerst zelf. Laat leerlingen na afloop zeggen wie het refrein zingt: Pharrell Williams, niet Lamar zelf.
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
DE TIJD
Black Lives Matter: zwarte levens tellen
In 2012 werd de zwarte tiener Trayvon Martin in Florida doodgeschoten. De schutter werd vrijgesproken. Online ontstond de leus Black Lives Matter.
In 2014 kwamen er meer doden bij door politiegeweld, zoals Michael Brown in Ferguson en Eric Garner in New York. Overal in de VS gingen mensen de straat op.
Demonstratie van Black Lives Matter in New York, november 2014.
Black Lives Matter begon in 2013 als hashtag van drie activisten: Alicia Garza, Patrisse Cullors en Opal Tometi. Trayvon Martin (17) werd in februari 2012 doodgeschoten door buurtwacht George Zimmerman, die in juli 2013 werd vrijgesproken. Michael Brown (18) werd in augustus 2014 doodgeschoten door een agent in Ferguson, Missouri; daarop volgden weken van protest. Eric Garner overleed in juli 2014 in New York nadat een agent hem in een wurggreep nam. De foto is van een demonstratie in New York in november 2014. Houd het neutraal: vertel wat er gebeurde en waarom mensen protesteerden. Image credit: The All-Nite Images / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
DE MAKER
Een rapper uit Compton kijkt naar zichzelf
Kendrick Lamar groeide op in Compton, een stad bij Los Angeles met veel armoede en bendegeweld. Hij werd een van de grootste rappers van zijn tijd.
In maart 2015 kwam zijn album To Pimp a Butterfly uit. Het gaat over roem, geld, schuld en racisme, en over de vraag wat hij met zijn succes moet doen.
Kendrick Lamar in het Hollywood Palladium, 2015.
Lamar is geboren in 1987. Zijn doorbraak kwam met good kid, m.A.A.d city (2012). To Pimp a Butterfly won in 2016 de Grammy voor beste rapalbum. Lamar vertelde dat een reis naar Zuid-Afrika hem inspireerde: hij zag daar hoe zwaar de strijd van mensen was en zette zijn eigen problemen in een ander licht. In 2018 won hij de Pulitzerprijs voor muziek (voor zijn album DAMN.), als eerste artiest buiten de klassieke muziek en de jazz. Doorvraag: waarom is het sterk dat een protestsong ook over de eigen fouten van de maker gaat? Image credit: Connie Lodge / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
INTRO
Lamar opent met een verwijzing naar de roman The Color Purple van Alice Walker: een leven waarin je steeds moet vechten. Daarna valt de beat in.
COUPLETTEN
Hij rapt over verleiding: geld, roem en een duivel die aan hem trekt. En over angst voor de politie. Hij is niet perfect en zegt dat ook.
REFREIN
Een groep stemmen spreekt elkaar moed in: het komt goed, God staat aan onze kant. Het is kort en eenvoudig, dus makkelijk om samen te roepen.
SLOT
De muziek valt weg. Lamar spreekt een stuk van een gedicht uit dat door het hele album loopt: over twijfel, schuld en de druk van beroemd zijn.
Lees de tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). Let op: grof taalgebruik; lees eventueel alleen het refrein samen. Wijs op het contrast: de coupletten zijn persoonlijk en vol twijfel, het refrein is een wij-stem vol hoop. Juist dat wij maakt het geschikt voor een demonstratie. Het gedicht aan het eind groeit over het hele album regel voor regel aan en wordt pas in het laatste nummer, Mortal Man, helemaal uitgesproken. Doorvraag: is het refrein een zekerheid of een gebed?
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
VRAAG
Waarom werd juist het refrein van Alright een leus op demonstraties?
Het noemt de namen van slachtoffers van politiegeweld
Het is kort en hoopvol, dus een groep kan het samen roepen
Het vertelt precies wat er in Ferguson is gebeurd
Het is geschreven als officieel lied van de beweging
Goed antwoord: het refrein is kort, hoopvol en in de wij-vorm, dus een menigte kan het samen scanderen. Het noemt geen namen, beschrijft Ferguson niet en is niet voor Black Lives Matter geschreven: demonstranten kozen het zelf. Doorvraag: wat zegt het over een protestsong dat de luisteraars bepalen waar hij voor staat, niet de maker?
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
DE MUZIEK
Jazz, fanfare en rap in één nummer
Productie
Pharrell Williams en Sounwave maakten de beat. Pharrell zingt ook het refrein. De drums stuwen als een fanfare, daaronder zweven jazzblazers.
Jazz
Jazzmuzikanten spelen mee, zoals Terrace Martin op altsax en Thundercat op zang. Het album mengt rap met jazz, funk en soul.
Voordracht
Lamar wisselt steeds van stem: nu eens snel en gejaagd, dan weer rustig. Zo klinken onrust en hoop door elkaar heen.
Verdieping voor conservatoriumstudenten en muziekleerlingen. Wikipedia noemt het genre conscious hip-hop en jazzrap met gospel. Pharrell maakte de instrumental in 2014 oorspronkelijk voor rapper Fabolous; Sounwave voegde later drums toe, met hulp van Terrace Martin, om het beter te laten passen bij de jazz en funk van het album. Op To Pimp a Butterfly spelen ook onder anderen saxofonist Kamasi Washington en pianist Robert Glasper (zij spelen niet op Alright zelf). Op Alright zingen Pharrell, Thundercat en Candace Wakefield de achtergrondstemmen: het refrein klinkt daardoor als een groep, niet als één man. Luisteropdracht: vergelijk de gejaagde coupletten met het rustige refrein. Waarom werkt die wisseling op een demonstratie, waar mensen bang en boos zijn maar samen moed willen houden?
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
DE NAWERKING
Van album naar straat
Op een demonstratie tegen de politie bij de Cleveland State University begonnen mensen spontaan het refrein van Alright te roepen. Daarna klonk het op steeds meer protesten.
Bij de BET Awards rapte Lamar het nummer bovenop een bekladde politieauto. Een tv-commentator noemde dat schadelijk. Lamar vond dat een boodschap van hoop werd verdraaid.
juli 2015
DEMONSTRANTEN IN CLEVELAND SCANDEREN HET REFREIN
Het protest in Cleveland was eind juli 2015, na een bijeenkomst van activisten van de Movement for Black Lives, toen de politie een jongen van 14 aanhield. De BET Awards waren op 28 juni 2015; Lamar stond op een met graffiti bespoten politieauto, met een grote gehavende Amerikaanse vlag erachter. De commentator was Geraldo Rivera van Fox News. Lamar reageerde in een video met de vraag hoe je een boodschap van hoop kunt omdraaien in haat, en gebruikte Rivera's woorden later als sample in zijn nummer DNA. (2017). Doorvraag: was die politieauto een provocatie of een kunstzinnig beeld?
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
TIJDLIJN
Een lied bij een beweging
2012
Trayvon Martin (17) wordt in Florida doodgeschoten.
2013
De leus Black Lives Matter gaat online rond.
2014
Protesten in Ferguson na de dood van Michael Brown.
2015
Alright verschijnt en klinkt op demonstraties.
2016
Alright wint twee Grammy's.
2018
Lamar wint als eerste rapper de Pulitzerprijs.
Alright verscheen in maart 2015 op het album en op 30 juni 2015 als single. In 2016 won het de Grammy's voor beste rapuitvoering en beste rapnummer, en was het genomineerd voor nummer van het jaar. Pitchfork noemde het later het beste nummer van de jaren 2010. De Pulitzerprijs van 2018 was voor het album DAMN. Muziekleerlingen kunnen Alright vergelijken met Fight the Power van Public Enemy (les 33): allebei hiphop tegen racisme, maar met een heel andere toon.
Eens
Oneens
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
STELLING
Een protestsong moet hoop geven, niet alleen boosheid.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Alright werd groot door hoop, maar Killing in the Name (les 35) juist door woede. Welke van de twee brengt mensen eerder in beweging? Doorvraag 2: kan hoop ook gevaarlijk zijn, omdat mensen dan denken dat het vanzelf goed komt?
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
TERUG NAAR DE VRAAG
Hoe wordt een nummer vol twijfel het strijdlied van een hele beweging?
WAT BLIJFT
Alright gaat over twijfel, verleiding en angst, maar het refrein is een korte, hoopvolle wij-zin die een groep samen kan roepen.
Het nummer kwam uit toen Black Lives Matter groeide; demonstranten maakten het zelf tot hun lied.
Jazz, een stuwende fanfarebeat en Pharrells zang maken het nummer warm en krachtig tegelijk.
Cet élément n'a pas d'instructions
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
Bedenk een korte, hoopvolle zin voor een protest van nu. Waarom zou die blijven hangen?
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concreet onderwerp en een korte zin die je met een groep kunt roepen, met een reden: kort, ritmisch, in de wij-vorm, hoopvol. Veelgemaakte fout: een lange zin of een zin die alleen boos is, zonder dat hij met een groep te roepen is.
LUIDER
42 · ALRIGHT · KENDRICK LAMAR
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
